Κοίτα μέσα σου… Ποιος είσαι; Τι θέλεις; Τι μπορείς; Τι κάνεις; Τι δεν κάνεις; Τι λες; Τι δεν λες; Τι κρύβεις…(;). Προβληματισμοί καθημερινοί αλλά, ποτέ ομολογημένοι. Σκέψεις για σκέψη!
Η ωραιότερη θεατρική παράσταση απ’ όσες είδα φέτος στη Χίο, στην 30η Συνάντηση των Ερασιτεχνικών Θιάσων του Αιγαίου, που έγινε από τις 4-14 Οκτώβρη, ήταν της Θεατρικής Ομάδας Σάμου, οι « Τέλειοι άγνωστοι» του Paolo Genovese! Κι εμείς… τόσο γνωστοί με όλους τους ρόλους της! Με τις τρεις ζωές μας, τη δημόσια, την ιδιωτική, τη μυστική! Ποιος είπε ότι η ζωή μας είναι μια; Κάποιων οι ζωές είναι ασφαλείς στις αναμνήσεις τους- λένε στο σημείωμα του έργου τους- στα προσωπικά τους αρχεία- έτσι ήταν κάποτε… μερικών ίσως είναι ακόμα. Σήμερα, κατά τον συγγραφέα, είναι κλειδωμένες στις sim των κινητών μας τηλεφώνων. Αν το μικρό αυτό πλαστικό αντικείμενο μιλούσε, τι θα αποκάλυπτε; Στο ερώτημα αυτό, έδωσε εύγλωττη απάντηση η παράσταση. Ο συγγραφέας μέσα από ένα παιχνίδι που έβαλε μια παρέα φίλων να παίξει για να περάσει την ώρα της, μέρα με πανσέληνο, αποκαλύπτει ωμά, χωρίς επιφυλάξεις, χωρίς αποσιωπητικά, εμάς τους ίδιους, τις ιδιαιτερότητες μας, τις σχέσεις μας! Εμάς τους θεατές, και την αθέατη ζωή μας!
Τελικά, γνωρίζουμε ο ένας για τον άλλον όλη την αλήθεια; Για το πώς είμαστε μέσα μας, για το πώς σκεφτόμαστε, για το τι έχουμε ανάγκη, για το αν είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας ή όχι. Αν τελικά, είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Όλα αυτά είναι καλά κρυμμένα από εμάς τους ίδιους. Η «κρυψώνα» μας, το κινητό μας τηλέφωνο! Αυτό κρύβει τις προσωπικές μας συνομιλίες, τα προσωπικά μας μηνύματα, τα μυστικά μας! Εκεί κάπου, μέσα στη μικρές αυτές συσκευές, είναι «κρυμμένη» η αλήθεια μας.
Η ψυχολόγος της παρέας προτείνει το παιχνίδι: Να αφήσουν όλοι τα κινητά τους στο τραπεζάκι του σαλονιού… ενώπιον όλων να συνομιλούν, με ανοιχτή συνομιλία, σε οποιαδήποτε κλήση δεχτούν, και όποιο μήνυμα καταφτάνει στα κινητά τους να διαβάζεται, χωρίς περιφράσεις κι ενδοιασμούς, μπροστά σε όλους, όποιο κι αν είναι το περιεχόμενό του, εφόσον οι φίλοι είναι φίλοι, «κολλητοί» υποτίθεται, ή ζευγάρια… (η παρέα αποτελείται από δύο ζευγάρια παντρεμένα, ένα ανύπαντρο, και έναν άντρα που επρόκειτο να φέρει στη συνάντησή τους, την φίλη του να την γνωρίσουν οι υπόλοιποι). Οι συνομιλίες και τα μηνύματα είναι αποκαλυπτικότατα. Δημιουργούν ανατροπές, συγκρούσεις, απογοητεύσεις, διάλυση σχέσεων αφού με τον τρόπο αυτό μαθαίνει επιτέλους, ο ένας την αλήθεια για τον άλλον, χωρίς περιστροφές, χωρίς καμία απόκρυψη! Τι μπορεί να σωθεί σε αυτή την περίπτωση; Τίποτα, ή σχεδόν τίποτα; Την απάντηση τη δίνει ο συγγραφέας με τον τρόπο του. Μέχρι το τέλος, ο θεατής δεν ξέρει ότι το παιχνίδι αυτό «δεν έγινε» στ’ αλήθεια, δεν ξέρει ότι οι αποκαλύψεις δεν έγιναν. Όλα είναι τετελεσμένα. Το διαπιστώνει, ησυχάζοντας, στο τέλος πια με μια άλλη εκδοχή ενός άλλου τέλους, σαν να μην είχε γίνει καθόλου το παιχνίδι, αφού προηγουμένως έχει δει τις οδυνηρές συνέπειες της αλήθειας που αποκάλυψαν τα κινητά. Με έξυπνο τρόπο έχει πετύχει να «διασκεδάσει» και να σοκάρει ακόμα, τους θεατές με τις ανατροπές, και ύστερα, έχει φροντίσει να τους «λυπηθεί» και να τους αφήσει σε καλή κατάσταση, ίσως και σε σχέση με τον εαυτό τους, αφού τελικά τους κάνει να διαπιστώσουν από το φινάλε ότι δεν έγιναν στ’ αλήθεια οι αποκαλύψεις! Τους κάνει να πουν «Ευτυχώς!» Γιατί τόσο έχουν «αποκαλυφθεί» οι ίδιοι, εφόσον τόσο έχουν «ταυτιστεί» με τους τύπους του έργου, και τελικά, να «ανακουφιστούν» γνωρίζοντας ότι είναι πια ασφαλείς αφού, εξακολουθούν να είναι καλά «κρυμμένοι» κι εκείνοι, κι οι ζωές τους!
Οι ηθοποιοί της θεατρικής ομάδας Σάμου «έδωσαν ρέστα» όχι μόνο γιατί μας αποκάλυψαν αλήθειες για τις σχέσεις μας με ωραίο τρόπο, για το πώς λειτουργούμε και σκεφτόμαστε «μυστικά» «κρυφά» εξαπατώντας τους πάντες, αλλά γιατί έπαιξαν φυσικά, αβίαστα, χαλαρά, και με πολύ κέφι. Έδειξαν ότι το διασκέδασαν πρώτα οι ίδιοι, ζώντας το! Λες κι είχαν βάλει στοίχημα με τον εαυτό τους, και φυσικά, το κέρδισαν! Ποιο ήταν το στοίχημα; Να «παίξουν» χωρίς να τους νοιάζει να πετύχουν. Να «παίξουν» για εκείνους! Χωρίς τίποτα να τους «βασανίζει» χωρία καμιά σκέψη επιτυχίας, τελειομανίας ή αλαζονείας, εντέλει χωρίς καμιά ανασφάλεια. Με σεμνότητα όμως και σοβαρότητα. Χαλαρά, ανάλαφρα, με σιγουριά, με πειθώ, με μεράκι! Έπαιξαν πρώτα για ‘κείνους λοιπόν, και μετά για το κοινό τους! Στην προκειμένη περίπτωση το κοινό αποτελούνταν στην πλειοψηφία του από ερασιτέχνες άλλων ομάδων. Προσέγγισαν την «αλήθεια» του κάθε χαρακτήρα, τόσο καλά, σαν να ήταν «οι ίδιοι»- εξάλλου, μας είναι οικείοι αυτοί οι καθημερινοί τύποι. Το ένιωθες ότι δεν τους ενδιέφερε πόσο καλά θα παίξει ο κάθε ηθοποιός, δεν ανησυχούσαν για τον εαυτό τους, για το ρόλο τους, για τον άλλο, για το αποτέλεσμα- είχαν απόλυτη αυτοκυριαρχία κι εμπιστοσύνη ό ένας στον άλλο- και γι’ αυτό έπαιξαν καλά. «Κινήθηκαν» τόσο αβίαστα, τόσο κομψά ο ένας μέσα στον ρόλο του άλλου, έχοντας τη σιγουριά του εαυτού τους! Ένιωθες την ελευθερία τους. Αυτό ήταν Θέατρο με κεφαλαίο!
«Είδαμε τους εαυτούς μας» πάνω στην σκηνή είπε κάποιος, και είπε την αλήθεια. Ταυτιστήκαμε με τους ηθοποιούς, την ίδια στιγμή, που κι εκείνοι ταυτίστηκαν με τους ρόλους τους. Έγινε κάτι μαγικό! Αυτή δεν είναι η μαγεία του θεάτρου;
Συνήθως, βλέπουμε την επιτυχία να την «κυνηγούν» στο θέατρο, όπως γίνεται και στη ζωή, παντού. Ακόμα και να την εκβιάζουν. Να την «ποθούν» με κάθε τρόπο, κι αυτό να φαίνεται. Να θεωρούν ότι τους ανήκει αποκλειστικά, με βεβαιότητα. Να βλέπεις κομπασμό, φτώχεια στις ψυχές και στην τέχνη. Τι θλιβερό! Όπως και στη ζωή… Εδώ, είδαμε ακριβώς το αντίθετο. Την επιτυχία να μην επιδιώκεται, αλλά πολύ απλά, δικαιωματικά, και γι’ αυτό το λόγο- όχι ότι δεν είχαμε και ταλέντα, καλή σκηνοθεσία, δουλειά, σοβαρότητα- να χαρίζεται με τρόπο απλό, και γι’ αυτό μεγαλειώδη! Κάποιος σπουδαίος σκηνοθέτης είπε ότι ο καθένας μπορεί να γίνει καλός ηθοποιός αν το δουλέψει, αν το διδαχθεί σωστά, αν τον οδηγήσει ένας άξιος σκηνοθέτης! Νομίζω πως είχε δίκιο.
Είναι όμορφο να βλέπεις την επιτυχία να την αξίζει κάποιος και όχι να την «κερδίζει» με άλλους τρόπους! Στο θέατρο, όπως και σε κάθε τέχνη, όπως και στη ζωή, δεν ταιριάζει ούτε η υπερβολή- ούτε καν η ποιοτική υπερβολή- ούτε ο κομπασμός, ούτε η έπαρση κι η αλαζονεία. Ταιριάζει η σεμνότητα, η σκληρή δουλειά, η επίγνωση, το μεράκι, το να «παίρνει κανείς- πιο πολύ- όταν δίνει» κι όχι, να «δίνει για να πάρει» Έτσι και στους «Τέλειους άγνωστους» τους, οι ερασιτέχνες της Σάμου «έδωσαν» Θέατρο και μας έκαναν κοινωνούς μιας απολαυστικής παράστασης, με αλήθεια και φως!
Ερμούπολη, 20-10-2018 Μαρία Π. Κρόντη
