Ποιον άνθρωπο θεωρώ ευτυχισμένο, σκεφτόμουν… νομίζω πως μετά από μισόν αιώνα ζωής, είμαι σε θέση να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση. Όχι μόνον έναν… αλλά πολλούς… Μέχρι τώρα δεν είχα διαπιστώσει αυτό που διαπίστωσα παίζοντας ένα μουσικό όργανο. Θεωρούσα και θεωρώ ευτυχισμένους αυτούς που “τρέχουν…” σίγουρα, αυτούς που γράφουν… αυτούς που χορεύουν… και το ζουν με την ψυχή τους! Για μένα είναι πολύ τυχεροί… ότι κάνουν το κάνουν με όλο τους το είναι (!),  χωρίς αυτό δεν μπορούν να ζήσουν! Όχι… για να αρέσουν, στους άλλους ή στον εαυτό τους. Ξέρουμε πολλούς που το κάνουν γι’ αυτό…

Γνώρισα έναν δρομέα που δεν συμμετέχει ποτέ σε αγώνες. Τρέχει πάρα πολύ γρήγορα- εξού και το παρατσούκλι που του ‘βγαλα- τον είπα «κατσίκι» Τον ρώτησα γιατί δεν συμμετέχει σε αγώνες… «Είσαι πάρα πολύ καλός…» του είπα και τον θαύμασα! Μου απάντησε… «ποτέ!» Εντυπωσιάστηκα γιατί μετρούσε τον χρόνο του, την επίδοσή του, έβαζε στόχους και πάλευε γι’ αυτούς, και φυσικά ανταμειβόταν με πολλούς τρόπους. Τον θαύμασα για τη σεμνότητα του…  την πραγματική αγάπη του για το τρέξιμο! Την επιτυχία του, του φτάνει να την «μοιράζεται» με τον εαυτό του και άντε το πολύ με άλλους δυο-τρεις… κι είναι ευτυχισμένος! Σωστός! Είπα μέσα μου… Εμείς… μόνο να δειχνόμαστε θέλουμε. Ουσία μηδέν! Τυχερός  που δεν έχει ανάγκη κανέναν για να είναι ευτυχισμένος, είπα μέσα μου. Είναι ωραίο να σκέφτεται ένας άνθρωπος έτσι… Μόνο την υγεία του να έχει και τη χαρά που του δίνει η στιγμή του! Τι υπέροχο να ζεις για τη στιγμή σου, για τον δικό σου στόχο και να μη σε νοιάζει αν θα αρέσεις σε κανένα!

Ευτυχισμένους θεωρούσα και θεωρώ κι αυτούς που διαβάζουν… τα ταξίδια του διαβάσματος μοναδικά! Πόσα μαθαίνει κανείς, πόσα φαντάζεται, πόσα «βλέπει», πόσα μπορεί να ονειρευτεί! Πρόσφατα κατάφερα να τακτοποιήσω τα βιβλία μου τα λογοτεχνικά και άλλα, κατά κατηγορίες… ξένη λογοτεχνία, ελληνική, ποίηση, θεατρικά, φιλοσοφικά (αρχαίοι έλληνες συγγραφείς), ταξιδιωτικά, βιβλία για τη μουσική, για το ρεμπέτικο, για το στίχο… βιβλία αγαπημένων συγγραφέων… του Παπαδιαμάντη, του Καραγάτση, του Μυριβήλη, του Καζαντζάκη… όλα πια μαζεμένα, και όχι σκόρπια. Καμάρωσα την ταξινόμησή μου κι ένιωσα ότι έχω μια περιουσία! Άμα τα αγαπάς… σκέφτηκα… ευτυχία ένιωσα  για όσα έχω διαβάσει, λαχτάρα για όσα περιμένουν την αληθινή μου λαχτάρα να τα διαβάσω… τη στιγμή δηλ. που θα τα αναζητήσω, όταν είμαι έτοιμη για το καθένα. Έτοιμη να τα διαλέξω, να τα βρω αμέσως… Αυτή είναι η περιουσία μου σκέφτηκα… και ότι έχω γράψει! Ότι έχει γεννήσει το μυαλό μου, κι η ζωή που έζησα. Είναι τα πολύτιμα δημιουργήματά μου! Είμαι πλούσια! Είμαι ο πιο πλούσιος άνθρωπος του κόσμου! Έτσι ένιωσα για όλα τα αγαπημένα! Κι όπου αφήνεις την αγάπη σου, αυτή σου επιστρέφεται… κάποιος… αν όχι παιδί, ίσως εγγόνι, ίσως και κάποιος φίλος, να τα εκτιμήσει όλα αυτά και να τα προσέξει. Αλλά κι αυτό να μη γίνει… μου φτάνει που τα πρόσεξα εγώ! Ναι, πάντα θεωρούσα πολύ τυχερούς τους ανθρώπους που έχουν το διάβασμα τρόπο ζωής τους, σαν κι εμένα. Ξέρω ότι τους χαλαρώνει, τους ταξιδεύει, τους συνεπαίρνει, τους κάνει σοφότερους, τους φέρνει πιο κοντά στον εαυτό τους… Ναι, ανακαλύπτω κι εγώ τον εαυτό μου διαβάζοντας… ποια είμαι, τι θέλω, που πάω… που ανήκω, τι πιστεύω, τι αγαπώ… Ακονίζουν και το μυαλό τα βιβλία! Είναι ωραίο να είμαι ο εαυτός μου, να γνωρίζω καλύτερα εμένα, μέσα από όλο αυτό το ταξίδι. Ευτυχώς… μέσα από τα λάθη μου έμαθα τι δεν θέλω… και κατάλαβα πολύ καλά τι θέλω!

Για ένα όμως πράγμα δεν ήξερα πόσο σπουδαίο είναι, δεν φανταζόμουν πόσο όμορφο είναι! Τη μουσική! Πάντα όμως το διαισθανόμουν. Από παιδί ήθελα να μάθω κιθάρα.  Δεν υπάρχει τίποτε πιο όμορφο… Για μένα… αυτό το ταξίδι… είναι μοναδικό! Και η ίδια η φύση… τι θα ήταν χωρίς τους ήχους του παφλασμού των κυμάτων της θάλασσας, χωρίς τις φωνές των πουλιών, χωρίς τη σιωπή του βουνού, το ρυάκι που τρέχει… τη βροχή που πέφτει, το κρώξιμο των γλάρων, τους ήχους της γειτονιάς… τους ήχους των κατοικίδιων ζώων του αγροτικού σπιτιού, τα τιτιβίσματα των σπουργιτιών που αγαπούσα από παιδί, τους ήχους των μουσικών οργάνων, των Χάλκινων που μαζί τους μεγάλωσα και «τράνεψα…» Κι εμείς δεν θα χαιρόμασταν πραγματικά χωρίς τη συνοδεία αυτών των ήχων… ούτε θα ήμασταν αυτοί που είμαστε… Δεν θα είχε καμία μαγεία η ζωή μας…

Κι όταν δεν την ακούς απλά τη μουσική… αλλά εσύ την παράγεις, παίζεις ένα μουσικό όργανο… τότε να δεις ομορφιά! Δεν υπάρχει για μένα πιο ευτυχισμένος άνθρωπος από αυτόν που παράγει τον μαγικό του ήχο! Πάλλεται όλο του το είναι κι όλο το σύμπαν! Μόνο εκείνος, εκείνη τη στιγμή, ξέρει τι ζει και τι του συμβαίνει! Κάτι μαγικό συμβαίνει μέσα του και επηρεάζει τη διάθεση, την ψυχή, τον προσδιορίζει, τον πλάθει, τον γεννά… κι όσο βελτιώνεται και δουλεύει και εξασκείται πάνω στο όργανο, τόσο μεγαλύτερη είναι η χαρά του και η ικανοποίηση! Και μαθαίνει… Ατέλειωτη είναι η γνώση της θεωρίας της μουσικής και της πράξης(!)… Κι όταν μοιράζεται το παίξιμο με παρέα καλή, με άλλους οργανοπαίχτες τότε να δεις τη χαρά του! Δεν υπάρχει άλλη! Κι ο κόπος, τα λάθη, οι ώρες, η όλη διαδικασία- ξέροντας τα «ιερά τέρατα» που γέννησαν αυτή τη μουσική, στην περίπτωσή μου το ρεμπέτικο που αγαπώ- είναι μια θετική διαδικασία που αξίζει όσους κόπους και να δώσεις! Μαθαίνεις τη μουσική, μαθαίνεις και τον εαυτό σου, και τον κάνεις καλύτερο μετά από τόσους κόπους, σε κάνει… «χαρακτήρα!» Κι όσο πιο πολύ δουλεψεις- όπως σε όλες τις τέχνες- τόσο πιο πολύ θα σε ανταμείψει. Θα σε μαγέψει! Αυτό το ένιωσα πρώτη φορά στη ζωή μου τώρα… που μαθαίνω μπασοκίθαρο, ρεμπετοκίθαρο, συστηματικά, και με πολύ καλούς δασκάλους από την αρχή μέχρι τώρα. Ξέρω ότι είμαι στην αρχή ακόμα του μεγαλείου που έχει να δώσει στην ψυχή μου η μουσική αυτή όταν τη «γεννήσω» όταν παίξω καλά, όπως της αρμόζει, και χαίρομαι πιο πολύ.  Έχω δρόμο, πολύ και καλό, μπροστά μου! Είμαι πεπεισμένη. Κι ακούω τους παλιούς και θαυμάζω κι απορώ… κι εντυπωσιάζομαι,  και μαγεύομαι από την τέχνη τους! Κι όπως έπαιζα μόνη ή με παρέα- ακόμη καλύτερα- είπα μέσα μου… «πρέπει να το πω στα παιδιά μου… αυτό που νιώθω… να μάθουν οπωσδήποτε κάποια στιγμή στη ζωή τους ένα μουσικό όργανο! Κάποιος μου είπε «σε βλέπουν» κι αυτό φτάνει. Είχε δίκιο. Το παράδειγμα είναι  πιο ισχυρό από τα λόγια. Όποτε το θελήσουν λοιπόν, από μόνα τους να το σκεφτούν, να το αναζητήσουν. Θα μάθουν. Δεν έχει σημασία πότε. Ποτέ δεν είναι αργά! Μόνο γι’ αυτή τη χαρά αξίζει! Να τη ζήσουν…  Ακόμα κι αν δεν γίνουν μουσικοί…. να  την νιώσουν αυτή τη χαρά! Μεγάλη υπόθεση αυτή η χαρά!

Κι όσο πιο πολύ δουλεύεις και βελτιώνεσαι, πιο πολύ το αγαπάς… Κι όταν δεν το περιμένεις βελτιώνεσαι, όλο και βελτιώνεσαι γιατί έχεις «δώσει…» και φυσικό επόμενο είναι να πάρεις, ότι έδωσες, πίσω και ακόμα πιο πολύ.  Κάτι μαγικό συμβαίνει! Όταν εσύ «δίνεις λίγο» στο όργανο, αυτό σου «δίνει πολύ» κι όσο δίνεις κι άλλο, εκείνο σου δίνει πολύ περισσότερο! Κι όταν ακούσεις καλά τους παλιούς, τις πρώτες εκτελέσεις καταλαβαίνεις τι σημαίνει «αριστούργημα» κι ότι τέτοιοι παίχτες μια φορά γεννήθηκαν και δεν θα ξαναγεννηθούν! Τέτοιοι μουσικοί γεννήθηκαν για να δείξουν στις επόμενες γενιές ποιοι ήταν, πόσα έμαθαν, πόσο δούλεψαν… τι αξίζει η τέχνη… και ποιο είναι το ύψος της, για να το φτάσουμε… για να τους αντιγράψουμε, κι όλο αυτό εκεί που το έφτασαν, να το πάμε παραπέρα… Τι μουσικοί ήταν αυτοί! Τι παίχτες! Τι στιχουργοί! Τι ποιητές! Τι γνώστες! Δεν ήτανε τυχαίοι!  Κι εκείνοι οι δεξιοτέχνες, οι μουσικοί με τις άπειρες γνώσεις τους, που ήρθαν από τη Μικρά Ασία, μας έμαθαν να «ακούμε» να «ζούμε!» Κι ευτυχώς που έχουμε καλούς δασκάλους και μας μεταδίδουν τον έρωτα τους για τη μουσική, για το ρεμπέτικο! Γιατί μόνο όταν τον δεις με τα μάτια σου τον έρωτα αυτόν «ερωτεύεσαι» κι εσύ! Αυτό είναι εκπαίδευση! Κάποιος είπε πως χωρίς έρωτα δεν υπάρχει εκπαίδευση! Είχε δίκιο. Αφιερώνεσαι! Ανήκεις! Γιατί σε τίποτα και ποτέ, αν δεν αφιερωθείς δεν κάνεις κάτι καλό, κάτι παραπέρα… κάτι πραγματικά δικό σου! Και το ταξίδι έτσι συνεχίζεται… και «ζουν» αιώνια όλοι εκείνοι οι παλιοί, οι σπουδαίοι, οι θαυμάσιοι παίχτες! Ας δούμε, ας ακούσουμε τι έκαναν, τι έπαιξαν… κι ήταν τόσο καλοί! Με κάθε λεπτομέρεια… Η λεπτομέρεια άλλωστε, κάνει τη διαφορά! Για να γίνουμε κι εμείς… για να σταθεί κι η τέχνη στο ύψος της, στο ύψος που της αξίζει- κι όχι να «σέρνεται σαν πόρνη επί πιστώσει» να μη την φτηναίνουμε επειδή βαριόμαστε να την ψάξουμε, να μη την απαξιώνουμε χωρίς καθόλου να την έχουμε ψάξει, χωρίς να τη γνωρίζουμε καλά! Δεν της αξίζει  να είναι τόσο χαμηλά τέτοια τέχνη…(!)

Γαληνεύω… και το ταξίδι μόλις αρχίζει κάθε φορά που ξεκινώ να μαθαίνω, να δουλεύω, να εξασκούμαι, να προσπαθώ… και ποτέ δεν τελειώνει… κι όλο καταλαβαίνω τη λογική της μουσικής, τις κλίμακες, τους δρόμους, τα μακάμια… τα αριστουργήματα που δεν ήταν τυχαία, τα αριστουργήματα που είναι! Τα ξεχωρίζω… τα ονειρεύομαι… ήχους, τραγούδια, λόγια… βγαλμένα μέσα από τη ζωή, τη σκληρή,  την άδικη,  το παράπονο,  την πίκρα,  την αχαριστία… κι η αγάπη πολύ (!), ο αγώνας για βιοπορισμό, για αξιοπρέπεια, λεβεντιά, μαγκιά- με την καλή σημασία της λέξης- και φτώχεια μεγάλη, και ανέχεια, ευλογία… (!) και η μοναξιά, η πάλη για μια καλύτερη ζωή, με θάρρος, με πίστη, με αρχοντιά…  της τέχνης ευλογία… που ήξερε να  ξορκίζει το κακό και το άδικο από όπου κι αν προερχόταν! Στον ύπνο και στον ξύπνιο μου, με κατακλύζουν οι μουσικές των ρεμπέτικων, οι νότες γίνονται οι καλύτερες φίλες, οι συγχορδίες γίνονται μαγικές στιγμές σε έναν κόσμο άλλο… διαφορετικό! Κι ο κοινός, ο πεζός κόσμος μας αλλάζει… γίνεται μαγικός! Απλώνεται στο άπειρο σαν ένα μαγικό χαλί που πάνω του ταξιδεύουμε, νιώθουμε… και μαθαίνουμε και πάμε…  Μαθαίνω τα πάθη των ανθρώπων, τις αλήθειες, την αγάπη, το χωρισμό, το άδικο, το κρίμα, τη φυλακή, τα νιάτα, τα γλέντια, τη μάνα, την εργατιά, την ξενιτιά, την πατρίδα, το χαμόγελο, το μεράκι, την παρέα, την αδελφοσύνη, την αλληλεγγύη,  τη φιλία, τον έρωτα, την ατυχία ,τη μοίρα, το θάνατο, τη ζωή! Όλα αυτά ξετυλίγονται μέσα από στίχους και μουσικές με σημασία… με ήθος και παράστημα…  μέσα από τις μουσικές των ρεμπέτικων τραγουδιών! Η γαλήνη του μουσικού, το μπόι του, το ύψος του «μεταδίδεται…» «πάλλει το σύμπαν» κι άλλος, κι άλλος… θέλει να γίνει καλός, καλύτερος, άριστος, και αφιερώνει ώρες στο όργανο κι εκείνο τον ανταμείβει! Είναι η απόλυτη ευτυχία η καθημερινή ενασχόληση με αυτό γιατί ο ένας στόχος φέρνει τον άλλο, κι η μια παρέα την άλλη αγκαλιάζει! Και το ένα μοίρασμα το άλλο φέρνει! Τέτοια όμοια με εκείνη-την απόλυτη ευτυχία- ένιωσα όταν είχα κάνει διαδρομή δέκα χιλιομέτρων και μετά κολύμπησα στη  φθινοπωρινή θάλασσα… είπα τότε… «η απόλυτη ευτυχία(!)…» κι αυτή τη στιγμή να πέθαινα, θα έχω ζήσει τη ζωή μου!»  Έτσι γίνεται και με τη μουσική αυτή… Αυτό ακριβώς εννοώ, όταν θέλω να περιγράψω το τι ακριβώς νιώθει ο μουσικός(! )για τη μαγεία της μουσικής, των ρεμπέτικων τις θάλασσες… τα ταξίδια!

Η παρέα που αγαπάει το ίδιο πράγμα και χαίρεται, η παρέα που τη ζεσταίνει η ασημαντότητά μας και που μας κάνει μεγάλους γιατί με τα χέρια, με τον κόπο και την μελέτη καταφέρνουμε τους μικρούς και μεγάλους κοινούς μας στόχους μετράει πολύ! Στο άπειρο της ταξιδιώτες είμαστε κι εμείς… μέσα στο μεγαλείο της, στην ομορφιά της, εκεί που την έφτασαν οι μεγάλοι δημιουργοί ταξιδεύουμε, εκείνους ακολουθούμε… που την αγάπησαν δίνοντας όλο τους το είναι! Γι’ αυτό λέω δεν υπάρχει πιο ευτυχισμένος άνθρωπος από αυτόν που «προχωράει» στο όργανο και μαθαίνει από τους παλιούς, και τους σέβεται, και τους «ακούει» με δέος και τους αντιγράφει με ακρίβεια και ψυχή, επειδή πολύ τους έχει θαυμάσει! Το ταξίδι αυτό αρχίζει από μια απέραντη αγάπη για το ρεμπέτικο και μοιράζεται στην παρέα, και συνεχίζεται στο άπειρο… και δεν τελειώνει ποτέ!

 

13-02-2020 Ερμούπολη.               Μαρία Π.Κρόντη