Μια ενδιαφέρουσα επιστολή του Αντώνη Κρίνου, σχετικά με το «Κοκκινόσπιτο» στη θέση «Αυροφίλητο» (λίγο πριν τη διασταύρωση των δρόμων προς Κίνι και Πισκοπιό), έστειλε στην εφημερίδα μας ο γνωστό επίτιμος δημότης Σύρου Ερμούπολης (Αύγουστος του 2018) Στέλιος Νιώτης.

Επιμέλεια κειμένου: Γιάννης Ρουσσουνέλος

Η επιστολή του Αντώνη Κρίνου προς τον κ. Νιώτη, ο οποίος ενδιαφέρεται για ό,τι έχει σχέση με τη Σύρο και τον πολιτισμό της, ήταν συνέχεια του γεγονότος πως ο κ. Νιώτης, έχοντας ακούσει από την κα Καραγάτση ενδοιασμούς για το provenance του φερόμενου ως «κοκκινόσπιτο», το συζήτησε με τον κ. Κρίνο ο οποίος είχε άποψη και αυτή κατέγραψε στο κείμενο που του έστειλε και είναι άκρως διαφωτιστικό.

Να επισημανθεί πως το «κοκκινόσπιτο» (ερειπωμένο κτίσμα σήμερα) θεωρείται από πολλούς ως το σπίτι στο οποίο διαδραματίζονται τα γεγονότα που αναφέρονται στο θαυμάσιο μυθιστόρημά του ο Μ. Καραγάτσης «Η Μεγάλη Χίμαιρα», αλλά κατά τον κ. Κρίνο αυτή η θεωρία είναι παντελώς λανθασμένη και εξηγεί λεπτομερώς τους λόγους.

Ορισμένα αποσπάσματα από την επιστολή του κ. Κρίνου, τα οποία αξίζει να διαβάσει κάποιος με προσοχή, είναι τα ακόλουθα:

Ο κάθε ρομαντικός αδαής γράφει άκριτα

Αγαπητέ μου Στέλιο

Μισοδιάβασα, -δεν άντεξα να τα διαβάσω με προσοχή,- τα τρία συνημμένα άρθρα που μου έστειλες, δηλαδή το «Το  στοιχειωμένο από τον Καραγάτση «κοκκινόσπιτο» της Σύρου», από το Cyclades, του κ. Τελώνη, το σχετικό κείμενο από την Wikipedia, και το «Το Κοκκινόσπιτο της Σύρου, η αιματοβαμμένη οικογένεια, η κατάρα και η Μεγάλη Χίμαιρα του Καραγάτση», από το womantoc του κ. Π. Κουλουμπή, (το τελευταίο οφείλω να ομολογήσω ότι ήταν και το πλέον δύσπεπτο κερασάκι αυτής της άκρως μπουχτιστικής τούρτας), όπως επίσης θυμάμαι καλά το άρθρο περί των σχετικών με τη Μεγάλη Χίμαιρα και τους ήρωές της καλλιτεχνικών φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στο κοκκινόσπιτο το οποίο μου έδειξες προχθές.

Τώρα τι να πω; Αν ζούσε ο μακαρίτης ο Στρίμπεργκ σίγουρα θα έγραφε επί του θέματος ένα θεατρικό που πολλές μεταγενέστερες γενεές θα απολάμβαναν: Πώς δημιουργείται ένας αστικός θρύλος, πώς επεκτείνεται, δημιουργεί παράκρουση και, κάνει σοβαρούς ανθρώπους, ενάντια σε κάθε πραγματικό στοιχείο, να τον υπερασπίζονται και να τον διαδίδουν… Τι να πω για τα άρθρα, και τι να πω για τη Wikipedia όπου ο κάθε ρομαντικός αδαής (αυτή είναι η καλοπροαίρετη εκδοχή), γράφει άκριτα ότι πιστεύει τι να πω για την εφαρμογή google maps, (αυτό μάλλον δεν το ξέρεις) που σημειώνει το δρόμο με την ένδειξη «κοκκινόσπιτο Καραγάτση»!

Τελικά ποιό είναι το θέμα μας;  Ποιό είναι το σπίτι στο Επισκοπειό όπου ο Καραγάτσης τοποθετεί τη δράση της Μεγάλης Χίμαιρας, ή, εάν το κοκκινόσπιτο, το οποίο ΔΕΝ είναι στο Επισκοπειό, ΔΕΝ ανταποκρίνεται ούτε αρχιτεκτονικά, ούτε χρωματικά, ούτε μορφολογικά, ούτε γεωγραφικά, – ως θέση και προσανατολισμός,- στο κείμενο του Καραγάτση, θα μπορούσε να είναι η κατοικία των ηρώων του μυθιστορήματος;

Το στοίχειωσε η χαρτοπαιξία

Θα προτιμούσα να αντιπαρέλθω το θέμα του Κοκκινόσπιτου και να σου αναλύσω γιατί η έπαυλη Κούλας και Στάθη Κουλουκουντή στο Επισκοπειό είναι «το σπίτι της Μαρίνας», κάτι το οποίο δημοσίευσα ήδη από το 1991 σε άρθρο μου σχετικό με τα σπίτια του Επισκοπειού στο περιοδικό «Ταχυδρόμος», αλλά δυστυχώς, έτσι που άκριτα έχει επηρεαστεί η κοινή γνώμη οφείλω να ξεκινήσω με το κοκκινόσπιτο και να προσπαθήσω να σε βοηθήσω να «ξεριζώσεις» από το μυαλό όλων αυτών που «είτε δεν έχουν γνώση της τοπιογραφίας και ιστορίας της Σύρου, είτε δεν έχουν διαβάσει ποτέ το βιβλίο» την πλάνη ότι το κοκκινόσπιτο είναι το «σπίτι της Μαρίνας».  Έβαλα εντός εισαγωγικών την προηγούμενη φράση διότι αυτήν επαναλαμβάνω εδώ και χρόνια, από το τέλος της δεκαετίας του 1990 που το πρωτοάκουσα, σε όσους μου λένε ή με ρωτούν για το κοκκινόσπιτο, και, με αυτή την φράση ξεκίνησα να αναλύω το γιατί δεν είναι αυτό το σπίτι της Μαρίνας σε σχολικό ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε προ διετίας και πρόσφατα προβλήθηκε και στο κανάλι της Βουλής.

Πράγματι το κοκκινόσπιτο έχει τη φήμη του στοιχειωμένου. Ο κ. Τελώνης, παρά το μέγα λάθος να γράφει και να επαναλαμβάνει ότι η δράση τοποθετείται στην μεταπολεμική Σύρα, μας παραθέτει στο άρθρο του ότι σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες στο κτήριο στεγαζόταν κρυφή χαρτοπαικτική λέσχη, και ότι κάποιος έβαζε μια κολοκύθα στο κεφάλι,(κατά άλλους σεντόνι), και τρόμαζε τους περαστικούς.  Αυτά γνωρίζω από παιδί, από μαρτυρίες του πατέρα, των θείων μου, και άλλων γνωστών Επισκοπειανών, (το κοκκινόσπιτο μπορεί να μην ήταν στο Επισκοπειό, αλλά, καθώς βρισκόταν κοντά και επί του δρόμου που οδηγούσε στο Επισκοπειό, ήταν γνωστό σε όλους μας), όπως ο ζωγράφος Ευάγγελος Πετρίτζης και ο δικηγόρος και ιστορικός της Σύρου Ανδρέας Δρακάκης.

Αυτά συνέβαιναν στο κοκκινόσπιτο κατά τη δεκαετία του 1920 και ίσως, (εδώ καθαρά πιθανολογώ), και μέχρι τη δεκαετία του 1950 όσο δηλαδή η καλή κατάσταση του κτηρίου και η μη ανάπτυξη της περιοχής θα επέτρεπαν κάτι τέτοιο.  Δηλαδή συνέβαιναν, (δεκαετίες ’20 και ’30) κατά τον ίδιο χρόνο που τοποθετείται η δράση του μυθιστορήματος. Δεν είναι δυνατόν το βιβλίο που εκδόθηκε ως «Χίμαιρα» το 1936 και επανεκδόθηκε αναθεωρημένο ως «Μεγάλη Χίμαιρα» το 1953 να μιλά για την μεταπολεμική Σύρο!

Πώς το άσπρο έγινε κόκκινο;

Δηλαδή, πέραν της γεωγραφίας, που θα τη δούμε στη συνέχεια, η οποία αποκλείει το κοκκινόσπιτο, έχουμε και το ρημάδι το χρώμα! Μα θες σοβαρά να ασχοληθούμε με ανθρώπους που πέρα από άλλες ελλείψεις  πάσχουν και από αχρωματοψία; Σε άσπρο σπίτι βάζει ο Καραγάτσης την ηρωίδα του να μένει. Αυτό και μόνο δεν θα έπρεπε να είναι επαρκές;

Πώς είναι το σπίτι της Μαρίνας; Ήταν ένα σπίτι πολύ νόστιμο και βολικό... (σελ.61) γράφει. Νόστιμο και βολικό δεν είναι περιγραφή ούτε για το εντυπωσιακό κοκκινόσπιτο, ούτε για τις κατά πολύ μεγαλύτερές του και πολύ εντυπωσιακότερες επαύλεις του γειτονικού του Επισκοπειού.

Το συγκεκριμένο, δημοσίευσέ το αυτούσιο, περίκοψέ το, πρόσθεσε δικές σου λεπτομέρειες που πιθανά μου έχουν διαφύγει, χρησιμοποίησέ το ως πληροφοριακή βάση για δικό σου άρθρο, κάνε ότι θέλεις, αλλά εγώ πέραν αυτής μου της συμβολής, δεν αντέχω να συμμετάσχω σε μία σοβαρή συζήτηση – αντιπαράθεση περί του κοκκινόσπιτου ως σπιτιού της Μαρίνας. Αρνούμαι εξακολουθητικά να πιστέψω ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν διαβάσει το βιβλίο και γνωρίζουν την πρόσφατη ιστορία και τοπογραφία της Σύρου που μπορούν να θεωρούν και να υποστηρίζουν κάτι τέτοιο. Δεν τους θεωρώ σοβαρούς. Και δεν στο γράφω απλά, στο προσυπογράφω καθώς σου έδωσα την άδεια να δημοσιεύσεις εάν θελήσεις το παρόν αυτούσιο.