ΦΑΝΕΡΩΝΕ κάθε στιγμή την ιάσιμη δύναμη της αγάπης του προς τον τόπο του.

ΌΣΟ βρισκόταν εν ζωή η γνωστή γενναιοδωρία του γινόταν θέμα συζήτησης.

Ο Μάνος  Ελευθερίου δώρισε και στο Ιστορικό Αρχείο της Ερμούπολης χειρόγραφα, φωτογραφίες, έντυπα λογίων και λογοτεχνών. Χωριστές ενότητες που αποτελούν τα τεκμήρια για τους Κων/νο Καβάφη και Κωστή Παλαμά…. ή

ΠΟΙΚΙΛΟ αρχειακό, έντυπο και φωτογραφικό υλικό για την ηθοποιό Ελένη Παπαδάκη (στη μικρή φωτο δείχνει ο ίδιος σειρά σπάνιων φωτογραφιών με τη Μαρίκα Κοτοπούλη) ….  ή

ΕΓΓΡΑΦΑ και κατάστιχα που αναφέρονται στη Σύρο και τη Μικρασιατική Καταστροφή ή Χειρόγραφα του ιδίου και ιδιόγραφες τυπογραφικές διορθώσεις του σ’ αυτά… ή… ή…..

ΜΙΑ προσφορά του αγαπημένου μας στην Ιστορία και το πολιτιστικό γίγνεσθαι της Σύρου, που σήμερα καλείται να απαντηθεί από τον ιστορικό του μέλλοντος καθώς πλέον «ανεκτίμητη», είναι ίσως η λέξη  που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

ΠΕΡΑ από το γεγονός της προσφοράς, μας άφησε ένα ανυπολόγιστης αξίας όνομα, που είναι αλήθεια, δεν το ξεχνάμε.

ΑΦΟΡΜΗ για το θέμα της Στήλης, μου έδωσε η προ ολίγων ημερών ανακοίνωση ότι  η φετινή  αναγνωστική χρονιά για την «Λέσχη Ανάγνωσης Ερμούπολης» στην αίθουσα της Παιδικής Βιβλιοθήκης Ερμούπολης, έκανε έναρξη  με την ομόφωνη απόφασή της να δοθεί σε αυτήν το όνομα του Συριανού ποιητή, συγγραφέα και στιχουργού Μάνου Ελευθερίου.

ΠΡΙΝ ένα περίπου μήνα είχε γίνει αιτία αντιπαράθεσης η απόλυτα δικαιολογημένη «κατάθεση αγανάκτησης και ηθικού προβληματισμού» της πρώην αντιδημάρχου κ. Μενδρινού  για την κατάντια του Πολιτιστικού Χώρου Μάνου Ελευθερίου (η ονομασία είχε δοθεί επί δημοτικής αρχής Γιάννη Δεκαβάλλα και αφορά ένα χώρο χωρητικότητας 3000-4000  ατόμων) που μοιάζει με σκουπιδότοπο.

ΓΙΑ την ιστορία, σημειώνω, ότι όταν είχε προταθεί να δοθεί στο πρώην «Νταμάρι» ή το όνομα του Μάνου ή του Μάρκου Βαμβακάρη ο Μάνος είχε αρνηθεί ζητώντας να δοθεί το όνομα του Μάρκου.

ΜΕ καταγγελτικό λοιπόν λόγο η κ. Μενδρινού είχε στρέψει τα πυρά της κατά του πρώην αντιδημάρχου Φραγκίσκου Βακόνδιου, σημειώνοντας ότι – παρά την αέναη εσωτερική τους επικοινωνία – εκείνος συνέχιζε να εναποθέτει κάθε είδους υλικά μεταμορφώνοντας τον χώρο σε σκουπιδότοπο , ακατάλληλο πλέον να φιλοξενήσει πολιτιστικές εκδηλώσεις.

ΕΞΗΓΗΣΕ ότι από το 2015 ζητούσε την απομάκρυνση των επικίνδυνων πεταμένων υλικών γιατί δυο σημαντικοί άνθρωποι, οι κ.κ. Στέλιος Νιώτης και Αντώνης Κομνηνός, ζητούσαν την αποτύπωση της …«μάντρας», καθώς αναλάμβαναν, μέσω της μεγαλύτερης κατασκευαστικής εταιρείας της Ελλάδας, να δωρίσουν στο Δήμο την αρχιτεκτονική μελέτη του χώρου, προκειμένου στη συνέχεια ο Δήμος να διεκδικήσει χρηματοδοτήσεις.(!!!)

ΤΑ παραπάνω με πήγαν πίσω.

ΔΥΟ μήνες πριν πεθάνει ο Μάνος – τον Μάιο του 2018- αρνήθηκε την πρόταση να προστεθεί η προσωνυμία «Μάνος Ελευθερίου» στο 4ο Δημοτικό Σχολείο Ερμούπολης επειδή ο ίδιος φοίτησε εκεί  (υπάρχει ήδη μια αίθουσα αφιερωμένη σε εκείνον), αλλά ο ποιητής και πάλι αρνήθηκε γιατί θεώρησε  ότι αυτό το Σχολείο είναι συνυφασμένο  με τον σπουδαίο δάσκαλο Κουκουλά, οπότε «ποιος είμαι εγώ που θα σβήσω ένα Γεώργιο Κουκουλά»!

Η σεμνότητά του κορυφώθηκε στη συλλογική μας μνήμη όταν μέσω της αδελφής του Λιλλής  Ελευθερίου ζητούσε με μια ανατρεπτική άποψη – σπάνια για τα συνηθισμένα πρότυπα – να μη του στήσουν προτομή.

Η κ. Ελευθερίου είχε δηλώσει στο ΛΟΓΟ «Αν θέλουν να κάνουν άγαλμα, θα το κάνουν. Όμως αυτή δεν ήταν η επιθυμία του Μάνου και με στενοχωρεί πολύ από ψηλά να με μαλώνειΔυο- τρεις μέρες πριν πεθάνει μου είπε: «Να με ντύσεις απλά. Ένα παντελόνι και ένα άσπρο πουκάμισο .Και να με κάψεις…. Θα πάρεις ευθεία από εδώ το δρόμο και θα  πας την τέφρα κάτω… Στο νερό..»

ΤΟΝ Μάνο Ελευθερίου δεν τον ενδιέφερε αυτού του είδους η υστεροφημία.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ήταν ένας άνθρωπος που γνώριζε ίσως όσο κανένας άλλος την ιστορία της γενέτειράς του και  αποδείκνυε περίτρανα πόσο πολύ αγαπούσε τον τόπο και τους ανθρώπους του.

ΑΛΛΑ και η Σύρος τον τίμησε δεόντως.  Εν ζωή τον είχε ανακηρύξει επίτιμο δημότη.

ΣΗΜΕΡΑ, 15 μήνες και δυο ημέρες από το θάνατό του έχει σεβαστεί την τελευταία του επιθυμία .

ΈΚΑΝΕ όμως πολλές εκδηλώσεις τιμής στη μνήμη του με αποκορύφωμα όλων, αυτό που ο ίδιος περιέγραφε σε μια διαθήκη που είχε κάνει προ 20ετίας.

ΝΑ συγκεντρωθούν και να εκτεθούν σε ένα μουσείο όλα όσα είχε δωρίσει στο  Δήμο.

ΠΡΟΣ τιμή της, η κ. Μενδρινού πρότεινε ως μόνιμο χώρο έκθεσης – αφού ανακαινιστεί- τον ιστορικό χώρο του «Πάνθεον»,  στην πλατεία Μιαούλη που λάτρευε.

«ΘΕΛΩ να γίνει ένα διαμάντι, όπως ακριβώς θα το ήθελε και ο Μάνος…» μας είπε η κ. Ελευθερίου η οποία ήδη έχει παραχωρήσει στο Δήμο μια σειρά από προσωπικά αντικείμενα και έπιπλα από το σπίτι του αδελφού της, όπως την αγαπημένη του πολυθρόνα και το γραφείο του, τα οποία έχουν αποθηκευτεί στο Βιομηχανικό Μουσείο.

«ΕΠΟΝΤΑΙ και άλλα πολλά, όπως το «ασκητικό κρεβάτι του», η ψηφιακή συλλογή από εκπομπές που έκανε στον ραδιοφωνικό σταθμό του 9,84, η συλλογή των φωτογραφιών που είχε ήδη δωρίσει… Σκέφτηκα ότι θα ήταν ωραίο να τα μοιραστώ με κόσμο που τον αγαπάει.. Μάλιστα, μερικά αγαπημένα του αντικείμενα, όπως οι λάμπες του ή μια όμορφη μασιά που είχε, τα συνέδεε με το παρελθόν του από τη Σύρο».

ΑΚΟΜΗ σκέφτεται τη θεσμοθέτηση ενός βραβείου που θα χορηγείται ίσως κάθε δυο χρόνια και θα έχει να κάνει με πανεπιστημιακές έρευνες πάνω στη ζωή και το έργο του μεγάλου μας λογοτέχνη και τη δωρεά μερικών ακόμα έργων τέχνης προς το θέατρο «Απόλλων».

ΤΟ περασμένο καλοκαίρι σε κάποια στιγμή γαλήνης και αφού στην πλατεία Μιαούλη παρακολούθησε τη συναυλία την αφιερωμένη στον ένα χρόνο από το θάνατό του, μες τα  μαύρα ντυμένη, κρατώντας το αγαπημένο του καπελάκι έτσι ώστε «να  ήταν μαζί της» (μεγάλη φωτο), μου διηγήθηκε κάποια χαρακτηριστικά περιστατικά που δικαιώνουν τη στάση του απέναντι στη ματαιότητα:

«ΩΡΑΙΑ ήταν η συναυλία,  έγινε με πολλή αγάπη» μου είπε.  «Ξέρετε… τον αγαπούν και άνθρωποι που δεν τον γνώριζαν… 

ΣΤΗΝ Αθήνα κάποιος  νέος  μέσα στο λεωφορείο, με ακούμπησε απαλά στην πλάτη– απλό παιδί, υπάλληλος που πουλάει παπούτσια-  και μου είπε: «ξέρω ποια είστε…. συγχαρητήρια για τον αδελφό που είχατε». Ήταν η στάση που κατεβαίνω κι εγώ, οπότε τον ρώτησα. «Εσείς τον ξέρατε»; Κι εκείνος έκανε έτσι το χέρι του στο αυτί του  και μου είπε «εγώ τον ακούω».

ΈΝΑ άλλο παιδί, ψηλό και αδύνατο, υποθέτω ότι θα ήταν 27 ετών, μέσα στο βιβλιοπωλείο (υπάλληλος εκεί) μου είπε «Ο θείος Μάνος». Τον ρώτησα «Γιατί τον λέτε «θείο»; Και μου απάντησε: «όταν ήμουν μικρός η μαμά μου, μου μάθαινε τραγούδια του και μου έλεγε:  Θα πούμε ένα τραγούδι του θείου Μάνου.. Τότε δεν καταλάβαινα.. με το χρόνο ένιωσα τη μεγάλη αξία του….  

ΚΑΠΟΙΑ άλλη στιγμή, μια κοπέλα με κοίταζε επίμονα .. με περνά και μετά από λίγο, το σκέφτεται, παίρνει το θάρρος και με πλησιάζει λέγοντάς μου πόσο ακούει το Μάνο και πόσο τον αγαπά, χωρίς ποτέ να τον είχε γνωρίσει. .. Άνθρωποι  νέοι, που δεν ζητούν τίποτα, δε θέλουν τίποτε μόνο αγάπη έχουν να δώσουν….

ΌΜΩΣ συμβαίνει και αυτό.  Σκεφτείτε, με πλησιάζουν άνθρωποι άγνωστοι και μου δίνουν αυτόγραφα που είχαν ζητήσει από το Μάνο» .

ΑΥΤΗ την αμφίδρομη σχέση αγάπης αποζητούσε ο ποιητής .

ΔΕΝ ήθελε να του στήσει άγαλμα κανείς δήμαρχος, κανείς  πλούσιος που επεδίωκε να συνδεθεί το όνομά του με το όνομα του Μάνου .

Ο ίδιος, ήθελε απλά, να κατακτήσει την αιωνιότητα με τα έργα του.

ΝΑ πηγαίνουν στα βιβλιοπωλεία οι άνθρωποι και να  διαβάζουν τα βιβλία του.

ΝΑ επισκέπτονται ιερούς χώρους πολιτισμού και να θαυμάζουν τις συλλογές του που τις απόκτησε με άπειρες στερήσεις.

ΝΑ ακούν τα τραγούδια του και να γιατρεύεται το «μέσα» τους .

ΤΙ πιο θαυμαστό από την γνωριμία με τον εκλιπόντα μέσω των δημιουργιών του.

ΠΟΙΟΣ νοιάζεται πραγματικά να μάθει «τι λέει» ένα άγαλμα με μια μορφή και ένα όνομα  όσο και αν προσπαθούν να  το επιβάλλουν στο χώρο.

Η ουσία, είναι η ζωή του εκλιπόντος. Ο βίος του, το έργο του, η προσωπικότητά του, ο σεβασμός που ενέπνεε,  η παρακαταθήκη της υγιούς μόρφωσής του, η συμπεριφορά στους ανθρώπους που έχουν να διηγηθούν- όπως παραπάνω – μόνο ιστορίες αγάπης…

ΓΙ΄ΑΥΤΟ τον αγαπήσαμε… Γι’ αυτό τον αγαπάμε…. Γι αυτό θα τον αγαπάμε…