ΣΤΗ Σύρο, σε ένα νησί που έμαθε να γεννιέται ξανά μέσα από δυσκολίες, ακούστηκε για ακόμη μία φορά μια φωνή που ζητά να ακουστεί, αλλά και να μεταμορφώσει. Το Παγκυκλαδικό συνέδριο των «Κορών των Κυκλάδων»- που έφερε εδώ ο Σύλλογος Γυναικών Σύρου -ήταν συνάντηση και υπενθύμιση ότι οι γυναίκες των νησιών αποτελούν ένα δυναμικό μέρος της κοινωνίας, και του παλμού της. Εκείνον τον σταθερό, επίμονο παλμό που κρατά ζωντανές τις κοινότητες, ακόμη κι όταν όλα γύρω μοιάζουν ρευστά.
ΖΟΥΜΕ πράγματι σε μια εποχή αβεβαιότητας. Οι ρόλοι μετακινούνται, οι απαιτήσεις πολλαπλασιάζονται και οι σταθερές μοιάζουν εύθραυστες. Όμως, μέσα σε αυτή τη ρευστότητα, οι γυναίκες δεν στέκονται αμήχανες. Προσαρμόζονται, διεκδικούν, επαναπροσδιορίζουν. Και κυρίως, επιμένουν. Επιμένουν να δημιουργούν, να φροντίζουν, να εξελίσσονται, συχνά χωρίς την αναγνώριση που τους αναλογεί. Το συνέδριο αυτό έδειξε κάτι ουσιαστικό. Ότι η επιμονή είναι συλλογική.
Η εικόνα των γυναικών που συναντιούνται, αγκαλιάζονται, ανταλλάσσουν εμπειρίες και μοιράζονται ανησυχίες ήταν συγκινητική και βαθιά πολιτική. Σε έναν κόσμο που συχνά ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό και την απομόνωση, η επιλογή της σύνδεσης είναι πράξη δύναμης. Οι δεσμοί που δημιουργούνται σε τέτοιες στιγμές είναι σχέσεις εμπιστοσύνης που λειτουργούν σαν δίκτυα ασφάλειας, σαν χώροι όπου η φωνή κάθε γυναίκας αποκτά βάρος.
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ στις νησιωτικές κοινωνίες, όπου οι ευκαιρίες μπορεί να είναι περιορισμένες και οι υποδομές ελλιπείς, η συλλογικότητα είναι αναγκαιότητα. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση, η επαγγελματική ενδυνάμωση, η ισότητα ευκαιριών είναι καθημερινά ζητήματα που καθορίζουν το αν μια γυναίκα θα μπορέσει να σταθεί οικονομικά ανεξάρτητη, να εξελιχθεί, να ονειρευτεί.
ΤΟ παράδειγμα του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας είναι ενδεικτικό αφού πρόκειται για μια δεύτερη αρχή. Για μια υπενθύμιση ότι η γνώση δεν έχει ηλικία και ότι τα «απωθημένα» της παιδικής ηλικίας μπορούν να μετατραπούν σε κινητήρια δύναμη. Και είναι αποκαλυπτικό ότι πολλές από αυτές που επιστρέφουν στην εκπαίδευση είναι γυναίκες. Γυναίκες που για χρόνια έβαζαν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους, και τώρα διεκδικούν τον χώρο που τους αξίζει.
ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις ανισότητες που παραμένουν. Οι γυναίκες εξακολουθούν να σηκώνουν δυσανάλογο βάρος φροντίδας, να αντιμετωπίζουν στερεότυπα, να βρίσκουν εμπόδια εκεί που θα έπρεπε να υπάρχουν γέφυρες. Ιδιαίτερα για τις γυναίκες με αναπηρία, οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία είναι κάτι που πρέπει να διεκδικηθεί ξανά και ξανά.
ΚΑΙ μέσα σε αυτές τις δυσκολίες, αναδύεται κάτι ελπιδοφόρο. Η συνειδητοποίηση ότι η αλλαγή δεν θα έρθει από έξω, αλλά μέσα από τη συλλογική δράση. Όταν περισσότερες γυναίκες ζητούν πρόσβαση, τότε οι δομές αρχίζουν να προσαρμόζονται. Όταν περισσότερες φωνές υψώνονται, τότε τα στερεότυπα αρχίζουν να ραγίζουν.
ΤΟ πιο ενθαρρυντικό στοιχείο του συνεδρίου εκτός από τις θεματικές και τις ομιλίες, ήταν η ίδια η παρουσία των γυναικών. Το παρακολούθησαν πάνω από 140 γυναίκες. Αποφάσισαν να είναι εκεί. Να αφιερώσουν χρόνο, να μιλήσουν, να ακούσουν, να μοιραστούν. Αυτή η πράξη συμμετοχής είναι από μόνη της μια μορφή διεκδίκησης. Είναι η άρνηση της σιωπής.
Η αφιέρωση του συνεδρίου στην Μαρία Μουτσέλη μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να το δει να πραγματοποιείται προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Τη συνέχεια. Η Μαρία ήταν αγαπητή σε όλους μας. Ήταν δραστήρια, με μια ενέργεια απίστευτη με ένα χαμόγελο – στάση ζωής. Τέτοιο που άνοιγε δρόμους. Ήταν επικοινωνιακή με μια συνειδητή επιλογή να είναι πανταχού παρούσα. Να συμμετέχει, να δίνει. Και ίσως γι’ αυτό η απουσία της έμοιαζε τόσο βαριά. Γιατί έφυγε μια παρουσία που είχε ακόμη πολλά να δώσει, πολλά να δημιουργήσει, πολλά να προσφέρει. Έφυγε νωρίς. Κι αυτό το «αν» που αφήνει πίσω της είναι από τα πιο δύσκολα να διαχειριστεί κανείς. Άφησε πίσω της ανθρώπους που τη θυμούνται γιατί είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν. Να γελάσουν μαζί της.
ΝΑ δουλέψουν δίπλα της και η μνήμη της είναι μια ζωντανή υπενθύμιση του τι σημαίνει να ζεις με ανοιχτή καρδιά, με γενναιοδωρία και παράλληλα με μια σταθερή προς όλους μας. Να μην αναβάλλουμε, να μην κλεινόμαστε, να μην φοβόμαστε να δώσουμε.
ΜΕΣΑ σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της προέδρου Ειρήνης Μερεμέτη και του δ.σ να αφιερώσουν το συνέδριο στη μνήμη της ήταν συγκινητική και βαθιά εύστοχη. Ήταν μια πράξη τιμής που ξεπέρασε τον τυπικό χαρακτήρα και απέκτησε ουσία. Γιατί μέσω της απουσίας της, αναδείχτηκε η παρουσία της. Υπενθύμισε σε όλους πόσο σημαντική ήταν, πόσο ενεργή, μέσα στον κύκλο των ανθρώπων που την γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της.
ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ, αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στην πρόεδρο και σε όλο το διοικητικό συμβούλιο για την επιτυχία του συνεδρίου. Σε μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, κατάφεραν να δημιουργήσουν έναν ζωντανό χώρο διαλόγου, ανταλλαγής και ουσιαστικής ενδυνάμωσης. Με συνέπεια, οργάνωση και ευαισθησία απέδειξαν ότι όταν υπάρχει όραμα και συνεργασία, μπορούν να προκύψουν αποτελέσματα που ξεπερνούν τις προσδοκίες.
ΓΙΑΤΙ το μάθαμε πια. Οι αγώνες δεν ξεκινούν και δεν τελειώνουν σε μία γενιά. Μεταφέρονται, εξελίσσονται, εμπλουτίζονται. Κάθε γυναίκα που συμμετέχει σε έναν σύλλογο, που υψώνει τη φωνή της, που στηρίζει μια άλλη γυναίκα, γίνεται κρίκος σε μια αλυσίδα η οποία εκτείνεται πολύ πιο πέρα από το παρόν.
ΊΣΩΣ τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό μήνυμα. Ότι καμία γυναίκα δεν είναι μόνη. Ότι πίσω από κάθε προσωπική διαδρομή υπάρχει μια συλλογική ιστορία. Και ότι μέσα από αυτή τη συλλογικότητα γεννιέται η δύναμη για αλλαγή.
ΟΙ «Κόρες των Κυκλάδων» είναι τίτλος με υπόσχεση. Μια υπόσχεση ότι οι γυναίκες των νησιών θα συνεχίσουν να διεκδικούν, να δημιουργούν, να στηρίζουν η μία την άλλη. Ότι θα συνεχίσουν να μετατρέπουν τις δυσκολίες σε ευκαιρίες και τις προκλήσεις σε δρόμους εξέλιξης.
ΣΕ έναν κόσμο που αλλάζει, ίσως αυτό που χρειάζεται περισσότερο είναι ΟΙ άνθρωποι που δεν φοβούνται να προχωρήσουν χωρίς αυτές. Και οι γυναίκες αυτές δείχνουν τον δρόμο. Με θάρρος, με ευαισθησία, με επιμονή. Με τη βαθιά γνώση ότι η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην ατομική επιτυχία αλλά και στη συλλογική πρόοδο.
ΚΑΙ αυτός ο παλμός που ακούστηκε στη Σύρο θα ταξιδέψει από νησί σε νησί, από γυναίκα σε γυναίκα, υπενθυμίζοντας ότι η αλλαγή είναι ήδη εδώ και έχει πρόσωπο γυναικείο.
«Το Κάδρο της Εβδομάδας»
Η Χορωδία Γυναικών Τήνου, ντυμένη στα λευκά, έδωσε φωνή σε ιστορίες γυναικών, Με τραγούδια αφιερωμένα στη γυναικεία εμπειρία –γραμμένα από γυναίκες ή εμπνευσμένα από αυτές– κατάφερε να αγγίξει βαθιά το κοινό. Η κορύφωση ήρθε με το τελευταίο τους τραγούδι, «Να τρέμει το κράτος» όπου υψώνοντας ταμπέλες με ονόματα γυναικών συγκίνησε την αίθουσα που ανταποκρίθηκε με θερμό χειροκρότημα σε μια στιγμή η οποία ξεπέρασε τα όρια της μουσικής και έγινε πράξη μνήμης και συλλογικής αφύπνισης.
