Καφές: Οι χώρες που καταναλώνουν τον περισσότερο και οι θεριακλήδες κάτοικοι

Ο καφές παραμένει το δεύτερο περισσότερο διακινούμενο εμπόρευμα παγκοσμίως, με την Ελλάδα να βρίκσεται στις ψηλότερες θέσεις στην κατανάλωση ανά κάτοικο

Ο καφές αποτελεί το δεύτερο πιο διακινούμενο εμπόρευμα στον κόσμο μετά το πετρέλαιο και η παγκόσμια αγορά του ξεπερνά τα 130 δισ. δολάρια ετησίως. Καθημερινά καταναλώνονται περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ, με τη ζήτηση να αυξάνεται σταθερά τόσο στις ώριμες αγορές της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας.

Ωστόσο, όταν γίνεται λόγος για τους μεγαλύτερους καταναλωτές καφέ, υπάρχουν δύο διαφορετικές κατατάξεις. Η πρώτη αφορά τη συνολική ποσότητα που καταναλώνει κάθε χώρα και η δεύτερη την κατανάλωση ανά κάτοικο. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά διαφορετικά.

Οι ΗΠΑ κυριαρχούν σε συνολική κατανάλωση

Με βάση τα στοιχεία του USDA Foreign Agricultural Service και του International Coffee Organization (ICO), οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μακράν η μεγαλύτερη εθνική αγορά καφέ στον κόσμο.

Οι 10 μεγαλύτεροι καταναλωτές καφέ στον κόσμο (συνολικός όγκος)

Σύμφωνα με τα στοιχεία του USDA Foreign Agricultural Service (Coffee: World Markets and Trade) και του International Coffee Organization (ICO):

*Η ΕΕ αντιμετωπίζεται από το USDA ως ενιαία αγορά. Αν εξεταστούν τα κράτη-μέλη ξεχωριστά, η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες καταναλώτριες χώρες.

Οι Αμερικανοί καταναλώνουν περίπου 27,5 εκατομμύρια σακιά καφέ των 60 κιλών ετησίως, δηλαδή σχεδόν 1,65 εκατ. τόνους. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου το 16%-17% της παγκόσμιας κατανάλωσης, γεγονός που καθιστά τις ΗΠΑ τον σημαντικότερο προορισμό για τις εξαγωγές των μεγάλων παραγωγών όπως η Βραζιλία, το Βιετνάμ και η Κολομβία.

Αν εξεταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ενιαία αγορά, τότε βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως, με κατανάλωση που ξεπερνά τους 2,4 εκατ. τόνους ετησίως. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για ένωση κρατών και όχι για μία χώρα, οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη εθνική αγορά.

Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Βραζιλία, η οποία παρουσιάζει μια μοναδική ιδιαιτερότητα: είναι ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος παραγωγός αλλά και ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές καφέ στον κόσμο, με ετήσια κατανάλωση περίπου 1,37 εκατ. τόνων.

Ακολουθούν η Ιαπωνία, οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία, η Ρωσία, ο Καναδάς, το Μεξικό και η Νότια Κορέα, αποδεικνύοντας ότι η κατανάλωση καφέ αναπτύσσεται ταχύτατα και στις ασιατικές οικονομίες.

Οι Σκανδιναβοί πρωταθλητές ανά κάτοικο και οι Ελληνες τρίτοι

Η εικόνα αλλάζει εντελώς όταν η κατανάλωση υπολογίζεται ανά κάτοικο.

Οι 10 χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ ανά κάτοικο

Πηγές: FAOSTAT (Food Balances 2023), Helgi Library (επεξεργασία στοιχείων FAO), International Coffee Organization (ICO).

Εδώ πρωταγωνιστούν οι σκανδιναβικές χώρες, όπου ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας.

Η Φινλανδία καταλαμβάνει σταθερά την πρώτη θέση παγκοσμίως, με κάθε κάτοικο να καταναλώνει κατά μέσο όρο 12 έως 13 κιλά καφέ τον χρόνο. Πρόκειται για υπερδιπλάσια ποσότητα σε σχέση με πολλές άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Νορβηγία, με περίπου 10 κιλά ανά κάτοικο, ενώ ακολουθούν η Ισλανδία, η Δανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Ελβετία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και ο Καναδάς.

Η κυριαρχία των σκανδιναβικών χωρών αποδίδεται τόσο στις κλιματικές συνθήκες όσο και στη βαθιά πολιτιστική σχέση των κατοίκων με τον καφέ. Στη Φινλανδία, για παράδειγμα, τα διαλείμματα για καφέ αποτελούν κατοχυρωμένο εργασιακό δικαίωμα σε πολλές συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Η Ευρώπη παραμένει η «ήπειρος του καφέ»

Παρότι οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη εθνική αγορά, η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο κέντρο κατανάλωσης παγκοσμίως.

Η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες εισαγωγικές και καταναλωτικές αγορές, ενώ χώρες όπως η Ολλανδία και το Βέλγιο λειτουργούν και ως μεγάλοι κόμβοι επανεξαγωγής και επεξεργασίας καφέ.

Η υψηλή κατανάλωση στην Ευρώπη συνδέεται επίσης με τη μεγάλη ανάπτυξη των αλυσίδων καφέ, της κουλτούρας του espresso αλλά και της αυξανόμενης ζήτησης για ποιοτικούς και εξειδικευμένους καφέδες (specialty coffee).

Οι νέες αγορές αλλάζουν τις ισορροπίες

Τα τελευταία χρόνια η μεγαλύτερη αύξηση της ζήτησης δεν προέρχεται από τις παραδοσιακές αγορές, αλλά από την Ασία.

Η Ιαπωνία αποτελεί ήδη μία από τις μεγαλύτερες καταναλώτριες χώρες, ενώ οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία και η Νότια Κορέα εμφανίζουν σταθερή άνοδο, καθώς η μεσαία τάξη διευρύνεται και οι διεθνείς αλυσίδες καφέ επεκτείνονται με γρήγορους ρυθμούς.

Παράλληλα, αυξάνεται σημαντικά και η εσωτερική κατανάλωση στις ίδιες τις παραγωγούς χώρες. Η Βραζιλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς πλέον απορροφά μεγάλο μέρος της δικής της παραγωγής, μειώνοντας την εξάρτησή της από τις εξαγωγές.

Μια αγορά που συνεχίζει να αναπτύσσεται

Η παγκόσμια αγορά καφέ συνεχίζει να αναπτύσσεται, παρά τις προκλήσεις που δημιουργούν η κλιματική αλλαγή, οι αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, σύμφωνα με το International Coffee Organization (ICO).

Η αυξανόμενη ζήτηση στις αναδυόμενες οικονομίες, σε συνδυασμό με τη διατήρηση της υψηλής κατανάλωσης στις ώριμες αγορές, αναμένεται να διατηρήσει τον καφέ ανάμεσα στα σημαντικότερα αγροτικά προϊόντα του διεθνούς εμπορίου.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν αυτή τη διττή πραγματικότητα: οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η μεγαλύτερη αγορά σε συνολική κατανάλωση χάρη στον πληθυσμό τους, ενώ η Φινλανδία εξακολουθεί να αποτελεί την αδιαμφισβήτητη πρωταθλήτρια στην κατανάλωση ανά κάτοικο, επιβεβαιώνοντας ότι σε ορισμένες χώρες ο καφές δεν είναι απλώς ένα ρόφημα, αλλά αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής κουλτούρας.

Ο καφές στην Ελλάδα

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με υψηλή κατανάλωση καφέ, αν και δεν βρίσκεται πλέον στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε όρους ανά κάτοικο. Παρότι η Ελλάδα έχει πληθυσμό μόλις 10 εκατομμυρίων κατοίκων, η κατανάλωση καφέ ανά άτομο είναι σχεδόν τριπλάσια από αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών και συγκρίνεται με εκείνη των σκανδιναβικών χωρών, που θεωρούνται οι παραδοσιακοί «πρωταθλητές» του καφέ.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της FAOSTAT, η κατανάλωση καφέ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 στα περίπου 9,96 κιλά ανά κάτοικο ετησίως.

Δηλαδή, κάθε Έλληνας πίνει περίπου 10 κιλά καφέ τον χρόνο, δηλαδή συνολικά, περίπου 105.000–110.000 τόνοι καφέ ετησίως, με βάση τον σημερινό πληθυσμό της χώρας.

Η ημερήσια κατανάλωση αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε 27-28 γραμμάρια καβουρδισμένου καφέ ανά άτομο την ημέρα, δηλαδή περίπου 2-3 καφέδες ημερησίως, ανάλογα με το είδος (espresso, ελληνικός, φίλτρου ή στιγμιαίος).

Με περίπου 10 κιλά ανά κάτοικο, η Ελλάδα κατατάσσεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ στον κόσμο, αν και υπολείπεται των σκανδιναβικών χωρών:

Ανάμεσα στις ενδιαφέρουσες ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς είναι ότι η Ελλάδα διαθέτει μία από τις υψηλότερες καταναλώσεις παγωμένου καφέ (φραπέ και freddo espresso/freddo cappuccino) παγκοσμίως.

Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου κυριαρχεί ο καφές φίλτρου, στην Ελλάδα κυριαρχούν ο espresso (ζεστός και freddo), ο ελληνικός και ο στιγμιαίος καφές.

Η αγορά καφέ (λιανική και εστίαση) εκτιμάται ότι δημιουργεί ετήσιο κύκλο εργασιών αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες κατηγορίες στην ελληνική αγορά τροφίμων και εστίασης.

Πηγή: Ευθύμιος Τσιλιόπουλος/in.gr/ot.gr