Αναφορικά με τις ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις που έχουν προκαλέσει τα σημερινά απαγορευτικά μέτρα περί κατ οίκον περιορισμό, το επιστημονικό προσωπικό (ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί) της Κοινωνικής Υπηρεσίας του Δήμου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για αυξημένα περιστατικά συγκρουσιακών καταστάσεων, ενδοοικογενειακής βίας, κοινωνικού ρατσισμού και μελλοντική έκρηξη της φτώχειας.
Δύσκολα διαχειρίσιμη η ανατροπή της καθημερινότητας
«Πρώτα απ όλα, και αυτό ισχύει για όλους μας και όχι μόνο για τις ευπαθείς ομάδες, όλο αυτό δημιούργησε την ανάγκη επανακαθορισμού της καθημερινότητας και αυτό είναι πολύ δύσκολα διαχειρίσιμο. Αν δούμε πώς εφαρμόστηκαν τα μέτρα, θα διαπιστώσουμε ότι υπήρχε μια κλιμάκωση η οποία συνέβαινε κάθε δύο μέρες. Δηλαδή, πρώτα έκλεισαν τα ΚΑΠΗ, αμέσως μετά τα σχολεία, εν συνεχεία οι καφετέριες και όλοι οι χώροι συνάθροισης, μέχρι να φτάσουμε στο τελικό lock down.
Αυτό – καταλαβαίνουμε και από την επίδραση που έχουμε από τους ανθρώπους που επικοινωνούν τηλεφωνικώς μαζί μας – με έναν τρόπο τους έβαλε πιο ομαλά σε μια διαδικασία του ότι πρέπει να τηρούμε 5 κανόνες, οι οποίες αρχικώς ήταν συστάσεις και αργότερα έγιναν απαγορεύσεις.
Όμως όλα αυτά δεν είναι καθόλου εύκολα πράγματα, να διαχειριστείς δηλαδή μια νέα πραγματικότητα που έχει ένα φόβο πολύ μεγάλο από πίσω.
Μέχρι σήμερα, αυτό που βλέπουμε είναι ότι οι ηλικιωμένοι καταλαβαίνουν τι ακριβώς συμβαίνει, αλλά έχουν μια δυσκολία να πειθαρχήσουν και στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι ακριβώς επειδή οι ηλικιωμένοι άνθρωποι ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες και κινδυνεύουν περισσότερο βάσει ιατρικών δεδομένων, είναι αυτή η ομάδα που πρέπει να πειθαρχήσει ολοκληρωτικά στα μέτρα.
Εμείς τους λέμε διαρκώς ότι δεν πρέπει να πηγαίνουν τακτικά στο σούπερ μάρκετ καθώς είτε μπορούμε να το κάνουμε εμείς, αν είναι λίγα τα ψώνια, ή να τα παραγγέλνουν, όπως το κάνανε και πριν. Όμως, επειδή ο εγκλεισμός δημιουργεί μια συνθήκη του τύπου «δεν μπορώ, θέλω να βγω», μιλώντας εδώ με το κοντινό σούπερ μάρκετ, διαπιστώνουμε ότι αρκετοί ηλικιωμένοι πηγαίνουν δυο και τρεις φορές την ημέρα γιατί θεωρούν πως είναι ένας τρόπος να βγουν από το σπίτι. Αυτό όμως είναι πολύ προβληματικό διότι οι ηλικιωμένοι άνθρωποι και όσοι έχουν μια ψυχική νόσο ή έχουν μια δυσκολία διαχείρισης της κοινωνικής καθημερινότητας, είναι οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν πιο δύσκολα αυτή την κατάσταση».
Εκτόξευση συγκρουσιακών καταστάσεων
Προφανώς και έχει πολύ μεγάλες ψυχολογικές προεκτάσεις όλο αυτό που ζούμε σήμερα και αυτό ισχύει για όλους μας. Ένα πράγμα το οποίο φοβόμασταν εξαρχής, πριν φτάσουμε στο lock down, ήταν ότι υπήρχε σοβαρή πιθανότητα να αυξηθούν τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
Μένοντας αναγκαστικά μέσα στο σπίτι με τους ανθρώπους που κάποιος έχει επιλέξει, δεν έχει καθόλου την ίδια ψυχραιμία για να αντιμετωπίσει όλα αυτά τα νέα πράγματα που βιώνει. Οι συγκρουσιακές καταστάσεις είναι ένα φαινόμενο το οποίο εκτοξεύεται αυτή την περίοδο. Αυτή η κόκκινη γραμμή που οριοθετούμε σε ηλικιωμένους που έτσι κι αλλιώς έχουν μια αίσθηση μοναξιάς, στενοχώριας και κατάθλιψης, μεγεθύνει ακόμα περισσότερο το πρόβλημά τους.
Κοινωνικές διακρίσεις εν μέσω πανδημίας
Μετά την γνωστοποίηση για το πρώτο κρούσμα στο νησί, υπάρχει μια αυξανόμενη αγωνία γιατί πολλοί ηλικιωμένοι δεν έχουν πρόσβαση στην πληροφόρηση. Στο πλαίσιο αυτών των αναγκών που είναι πρωτόγνωρες, μια ανταλλαγή πρακτικής και ψυχολογικής βοήθειας είναι το ζητούμενο για όσους πραγματικά έχουν ανάγκη και είναι μόνοι τους.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαβάζαμε αλλά και το διαπιστώσαμε και από ανθρώπους που μας έπαιρναν τηλέφωνο, οι οποίοι λέγανε ότι «σας τα λέγαμε, δεν έπρεπε να αφήσουν να έρχονται τα καράβια», και μόλις τους λέγαμε ότι το πρώτο κρούσμα ήταν Συριανός και έμενε μόνιμα εδώ, αμέσως τότε άλλαζαν στάση και ήταν πιο συγκαταβατικοί.
Το δικαίωμα ενός ανθρώπου να νοσήσει και η αξιολόγησή από κάποιον άλλο για το αν είναι Συριανός ή όχι, αυτή η κατάταξη που γίνεται είναι σοβαρά προβληματική και είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται κοινή λογική και στη συνθήκη αυτή δεν υφίσταται. Εντούτοις καταλαβαίνουμε ότι υπήρξαν πολλά πικρόχολα σχόλια γιατί ο φόβος ωθεί τους ανθρώπους να εκφράζονται με τρόπο που σε άλλη περίπτωση ίσως δεν θα το έκαναν. Ωστόσο, γι αυτό το θέμα δεν υπάρχει μια άμεση λύση. Η κατηγοριοποίηση «δικός μας» ή «άλλος» είναι μια κουβέντα που δεν μπορεί να εξαντληθεί.
Θα υπάρξει έκρηξη φτώχειας στο μέλλον
Ας υποθέσουμε ότι όλα βαίνουν καλώς και ότι η Ελλάδα θα βγει από αυτή την κατάσταση με τις ελαχιστότατες αρνητικές συνέπειες, σε ότι έχει να κάνει με το κομμάτι της Υγείας.
Από το 2014 που ασχολούμαστε με προγράμματα για την αντιμετώπιση της φτώχειας σε επίπεδο οικονομικής συνδρομής σε άτομα που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (συνολικό εισόδημα μέχρι 2000 τον χρόνο), το τελευταίο διάστημα μετά την 10ετή οικονομική ύφεση, είχαμε δει μια μικρή μείωση στον αριθμό των νοικοκυριών που είχαν την δυνατότητα ένταξης στα προγράμματα αυτά.
Τώρα είμαστε απολύτως σίγουροι – με δεδομένο ότι έχει χαθεί η τουριστική σεζόν ολοκληρωτικά, ότι χιλιάδες επιχειρήσεις είναι κλειστές και ότι επίσης εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι θα μείνουν άνεργοι ή θα έχουν μειωμένους μισθούς – ότι όλα τα παραπάνω θα αυξήσουν σημαντικά τον αριθμό των νοικοκυριών που πλέον θα είναι και πάλι αντιμέτωπα με το κατώφλι της φτώχειας. Θα υπάρξει έκρηξη φτώχειας!
Κλειδί… η επικοινωνία
Η καθημερινότητα μας διδάσκει ότι σε μια τέτοια συνθήκη περιορισμού, υπάρχει μεγάλη ανάγκη να μιλάμε και να επικοινωνούμε με κάποιον. Από τα γενικά στοιχεία που διαθέτουμε μέχρι τώρα, υπάρχει σίγουρα αύξηση σε επίπεδο τηλεφωνημάτων. Μιλάμε με ανθρώπους που δεν είχαμε μιλήσει ποτέ πια γιατί δεν είχαν ζητήσει να γίνουν ωφελούμενοι κάποιων παροχών της Κοινωνικής Υπηρεσίας.
Επίσης, μας παίρνουν τηλέφωνο άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κανένα αίτημα ή κάποια επείγουσα ανάγκη. Η κουβέντα όμως η οποία ξεκινάει είναι χαλαρωτική γι αυτούς. Αυτό που ζητούν οι άνθρωποι αυτή την ώρα είναι η στήριξη. Οι άνθρωποι, λοιπόν, που παίρνουν τηλέφωνο, θέλουν απλώς να πάρουν τηλέφωνο και αυτό νομίζουμε ότι τους κάνει καλό. Γι αυτό, η λειτουργία της γραμμής ως έναν βαθμό κάνει καλό στους ανθρώπους υπό την έννοια ότι αντιλαμβανόμαστε ότι όλοι βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση. Ακούγοντας λοιπόν έναν άνθρωπο και συμμεριζόμενοι το πρόβλημά του, νομίζουμε ότι ήδη έχουμε ανοίξει ένα παράθυρο προς τα έξω…».
