Μία μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά και να μάθουν πτυχές της ιστορίας των παππούδων τους από την Μικρά Ασία, είχε η Γ’ τάξη του 1ου Δημοτικού Σχολείου Ερμούπολης, η οποία – συνοδεία δύο δασκάλων τους – επισκέφτηκε τη Στέγη Μικρασιατική Μνήμης που βρίσκεται στο Πνευματικό Κέντρο της Ερμούπολης.
Εκεί τους υποδέχτηκαν εγκάρδια ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Ερμούπολης Νίκος Λειβαδάρας και Χρήστος Τσαούσογλου αντίστοιχα, έτσι ώστε να έχουν μία πρώτη επαφή με τον χώρο και τα εκθέματα.
Χρέη ξεναγού, ωστόσο, ανέλαβε ο κ. Λειβαδάρας ο οποίος προσπάθησε με τρόπο κατανοητό να εξηγήσει στα μικρά παιδιά τι συνέβη κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και μετά, όταν και ξεκίνησαν να έρχονται σε όλη την Ελλάδα και στη Σύρο πολλοί εκδιωχθέντες Έλληνες από την Μικρά Ασία και τον Πόντο ως πρόσφυγες, οι οποίοι αργότερα ίδρυσαν την Ερμούπολη.
Το πρώτο κομμάτι της εξιστόρησης είχε να κάνει με τις ακρότητες που παρουσιάστηκαν στον πόλεμο που προκάλεσε για τους Έλληνες τον εκριζωμό εκατομμυρίων ανθρώπων από τις πατρογονικές τους εστίες, με αποτέλεσμα να προσπαθούν να βρουν καταφύγιο όπου και όπως μπορούσαν, μέσα σε αντίξοες συνθήκες.
Καταφύγιο, λοιπόν, για πάνω από 1200 τότε Μικρασιάτες στάθηκε και η Σύρος, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιστορικού Αρχείου, όπου φαίνεται ότι έκαναν αίτηση για να πολιτογραφηθούν Συριανοί δημότες. Με την πάροδο των ετών, πολλοί από αυτούς τους Μικρασιάτες και άλλους πρόσφυγες από διαφορετικά μέρη μπόρεσαν να δημιουργήσουν από τις στάχτες του πολέμου έναν μοναδικό πολιτισμό στην Ερμούπολη, κομμάτια του οποίου άφησαν ως παρακαταθήκη στους απόγονούς τους. Κάποιοι, λοιπόν, από αυτούς δώρισαν διάφορα αντικείμενα από αυτά που έφεραν οι οικογένειές τους από την Μικρασία, ώστε να εκτίθενται στη Στέγη Μικρασιατικής Μνήμης (εργόχειρα, ρούχα, πολύτιμα αντικείμενα, σκεύη της καθημερινότητας, φωτογραφίες προσφύγων οι απόγονοι των οποίων ζουν ακόμη και σήμερα στη Σύρο, έγγραφα και πολλά άλλα ανεκτίμητα κειμήλια).
Στη συνέχεια, ο κ. Λειβαδάρας καθήλωσε τα μικρά παιδιά με δύο πραγματικές ιστορίες που συνέβησαν η μία κατά την επίσκεψή του για πρώτη φορά στο Αϊβαλί (τόπος καταγωγής του πατέρα του) και μία άλλη που σώθηκε έως σήμερα από ένα έγγραφο που παρουσιάζεται σε περίοπτη θέση, γραμμένο τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά για μια δασκάλα που μπόρεσε να κρατήσει ανέπαφο το απολυτήριό της από την σχολή όπου φοιτούσε στην Μικρασία και ερχόμενη στη Σύρο να συνυπογράψει την ίδρυση του 6ου Δημοτικού Σχολείου Ερμουπόλεως, υπηρετώντας μάλιστα εκεί για 30 χρόνια, ώσπου και συνταξιοδοτήθηκε.
Τα παιδιά, παρά το δύσκολο περιεχόμενο των εξιστορήσεων, έδειξαν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής τους και μάλιστα ζητούσαν από τον κ. Λειβαδάρα να επαληθεύσει αν κάποιοι από τους παππούδες τους που έφτασαν στη Σύρο είχαν αφήσει φωτογραφίες της εποχής κατά την απογραφή τους, προκειμένου να τους δουν στον τοίχο που δεσπόζει με τα πρόσωπα δεκάδων άλλων στο εσωτερικό χώρο της Στέγης.
Πάντως, ο κ. Λειβαδάρας δεσμεύτηκε, αφού συλλεχθούν όλα τα ονόματα από τα παιδιά, να δει αν και για πόσα από αυτά υπάρχει κάποιο σχετικό φωτογραφικό υλικό από τα αρχεία ή από τις οικογένειές τους.
