Εδώ και πολλά χρόνια ήθελα να επισκεφθώ τη Γυάρο, το «θανατονήσι» όπως το έλεγαν οι φυλακισμένοι και οι εξόριστοι εκεί. Η ευκαιρία δόθηκε εχθές με την εκδήλωση της ΤΕ Βορείων και Δυτικών Κυκλάδων και της ΚΟΒ Σύρου του ΚΚΕ για τα 50 χρόνια από την πτώση της χούντας.
Η εκδήλωση αυτή, πέρα από τον επετειακό χαρακτήρα και το πολιτικό στίγμα, στέλνει και ένα ξεχωριστό μήνυμα, καθώς η Γυάρος έχει βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος εξαιτίας του προγράμματος ArXellence 3’ της alumil, της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρίας Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου ΑΙΓΕΑΣ και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, το οποίο πραγματοποιείται χωρίς οποιαδήποτε ενημέρωση του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης, όπως έγινε γνωστό από τον ίδιο το Δήμαρχο σε πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Ξεκινήσαμε από το Κίνι και φτάσαμε στον 4ο όρμο της Γυάρου περίπου στις 9 το πρωί. Τα συναισθήματα στη θέα των φυλακών, που αποτελούν και το μεγαλύτερο κτίριο των Κυκλάδων είναι απερίγραπτα. Κτίρια μισογκρεμισμένα, υπολείμματα εγκαταστάσεων, σπασμένα κεραμίδια, κομμένα και σκουριασμένα συρματόσχοινα στέκουν πάνω στο νησί ως τελευταία μαρτυρία των όσων υπέστησαν οι κομμουνιστές κυρίως και δευτερευόντως οι αριστεροί και δημοκράτες αγωνιστές από το μετεμφυλιακό ελληνικό κράτος και έπειτα από τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Η Γυάρος λειτούργησε σε τρεις περιόδους: Ως φυλακή στα χρόνια 1947 – 1952 και 1955 – 1961, ως τόπος εξορίας στην περίοδο 1967 – 1974. Μαζί μας ήταν και το μέλος του ΚΚΕ και πρώην εξόριστος στη Γυάρο κατά την περίοδο 1967-1968, Χρήστος Γαζιάνος, ο οποίος έχοντας διατηρήσει ζωντανές τις μνήμες, μας εξηγούσε τι βλέπουμε τόσο εκτός, όσο και εντός του κτιρίου των φυλακών.
Εκ μέρους της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ, κατατέθηκαν συμβολικά στο Μνημείο που έχει στήσει η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος τόσα κόκκινα γαρύφαλλα, όσα και τα χρόνια λειτουργίας της Γυάρου ως τόπου εξορίας.
Απευθύνοντας λίγα λόγια, η Δήμητρα Παντάπαση, μέλος της Κομματικής Επιτροπής Αιγαίου του ΚΚΕ, ανέφερε πως «αποτελεί ξεχωριστή τιμή και συγκίνηση, ιδιαίτερα για τους νεότερους από εμάς, το να βρισκόμαστε πάνω στο νησί που αποτέλεσε, μαζί με άλλα νησιά του Αιγαίου, τόπο εξορίας, φυλάκισης, βασανιστηρίων και εξόντωσης δεκάδων χιλιάδων κομμουνιστών και άλλων αγωνιστών του λαού μας.
Η σημερινή επίσκεψή μας στη Γυάρο έχει συμβολικό χαρακτήρα, γι αυτό και δεν πήρε και μαζικά χαρακτηριστικά. Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την αποκατάσταση της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και το οριστικό κλείσιμο της Γυάρου, θέλουμε να τιμήσουμε εδώ πάνω στο Θανατονήσι, όπως το έλεγαν οι ίδιοι οι εξόριστοι, τους χιλιάδες αγωνιστές, στην πλειοψηφία τους κομμουνιστές, που βρέθηκαν και μαρτύρησαν εδώ γιατί παρά τις πιέσεις και της σειρήνες της υποταγής, έκαναν το αυτονόητο, κράτησαν ψηλά τη σημαία του αγώνα, της πάλης για να δει ο λαός μας καλύτερες μέρες, δεν έκαναν πίσω από τα ιδανικά και τις αξίες τους, δεν συμβιβάστηκαν ακόμα κι αν αυτό σήμαινε εξορία, φυλακή, βασανιστήρια, θάνατο, ούτε την περίοδο της χούντας ούτε και στις προηγούμενες περιόδους λειτουργίας της υπό “κανονικές” συνθήκες του αστικού κράτους. Με την αλύγιστη στάση τους κατάφεραν να μετατρέψουν τα ξερονήσια σε κάστρα αγώνα».
Υπογράμμισε επίσης πως «η φετινή επέτειος συμπίπτει και με μια σειρά εξελίξεις που δείχνουν πως αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για τη Γυάρο. Πριν μερικά χρόνια είχαμε τους σχεδιασμούς για μετατροπή της σε αιολικό πάρκο. Πριν λίγες εβδομάδες, στο όνομα της “αξιοποίησης” της Γυάρου, και μάλιστα με πρόσχημα και τον ιστορικό χαρακτήρα της, παρουσιάστηκε από πολυεθνική εταιρεία αλουμινίου, με τη συνδρομή της κυβέρνησης, σχέδιο που προβλέπει την ανακαίνιση και αξιοποίηση του κτιρίου των φυλακών μαζί με μια σειρά άλλες υποδομές ώστε να μετατραπεί σε “αυτόνομο ως προς την ενέργεια και το νερό ”Κέντρο Μελέτης της Βιωσιμότητας”».
«Αυτά και άλλα σχέδια για τη Γυάρο, δε θα περάσουν», ξεκαθάρισε και επανέλαβε την απαίτηση για ανάδειξη του τόπου και τόνισε την επιτακτική ανάγκη για παρεμβάσεις ώστε να σωθούν τα κτίρια και να γίνει επισκέψιμος ιστορικός χώρος το νησί.
