Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία που τιμάται κάθε χρόνο στις 3 Δεκεμβρίου, συνομιλήσαμε με φορείς και πρόσωπα για να περιγράψουν τα σημαντικότερα θετικά ή αρνητικά στοιχεία που βιώνουν εν μέσω της δεύτερης φάσης καραντίνας που έχει επιβληθεί για τον περιορισμό της πανδημίας του κορωνοϊού.
Μόσχα Κοντορούση (υπεύθυνη ΚΔΑΠ – ΜΕΑ Σύρου) – “Η απώλεια της ανθρώπινης επαφής και έκφρασης των συναισθημάτων τα αποξενώνουν”
“Οι καιροί που διανύουμε λόγω των περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβληθεί είναι πολύ δύσκολοι για όλους τους ανθρώπους, πόσω μάλλον για τους ανθρώπους που έχουν κάποιο είδος αναπηρίας καθώς απορρυθμίζεται εντελώς η καθημερινότητά τους αφού ανατρέπεται εντελώς το καθημερινό τους πρόγραμμα, σε ότι αφορά την συμμετοχή στις δραστηριότητες του Κέντρου μας ή σε οποιασδήποτε άλλη Δομή είναι ενταγμένοι.
Η ζωή τους αλλάζει εντελώς καθώς το πρόγραμμά τους άλλαξε ριζικά και τώρα προσπαθούμε, τουλάχιστον όσοι εκπαιδευτές είμαστε στο ΚΔΑΠ – ΜΕΑ, να τους εξηγήσουμε για ποιους λόγους γίνονται αυτές οι αλλαγές και γιατί πρέπει να ακολουθούμε όλους αυτούς τους κανόνες υγιεινής και προστασίας.
Αυτή η ανατροπή του προγράμματός τους είναι εξόχως αρνητική γιατί τα άτομα που βρίσκονται στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές συν τα άτομα με νοητική στέρηση έχουν ορισμένες συνήθειες, μια ρουτίνα στην ζωή τους, και εφόσον γίνουν κάποιες αλλαγές στο πρόγραμμά τους, είναι σαν να βγαίνουν έξω από τα νερά τους. Αλλάζει κάτι σημαντικό στην ζωή τους χωρίς να ξέρουν τον λόγο. Γι αυτό κι εμείς οι εκπαιδευτές και βρίσκονται γύρω από το κομμάτι της Ειδικής Αγωγής προσπαθούμε να εξηγήσουμε όσο πιο κατανοητά γίνεται στα άτομα αυτά γιατί γίνονται αυτές οι αλλαγές.
Στην Δομή μας δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής άτομα με πολύ βαριά περιστατικά, στα οποία βεβαίως δεν μπορεί να γίνει κατανοητό γιατί γίνονται όλα αυτά και έχουν φύγει από την ρουτίνα τους.
Μιλώντας από την δική μας παρουσία, εμείς έχουμε συνηθίσει να αγκαλιαζόμαστε, να χαιρετιόμαστε, να φιλιόμαστε και να υπάρχει γενικά μεταξύ μας μια στενή ανθρώπινη επαφή και τώρα έχει ανατραπεί όλο αυτό αφού αναγκαζόμαστε να μην ακουμπάμε ο ένας τον άλλο, να πλένουμε συνεχώς με αντισηπτικά τα χέρια μας, να κρατάμε τις απαραίτητες αποστάσεις, να φοράμε συνέχεια μάσκα, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να βλέπουμε το χαμόγελο του άλλου… Είναι πολύ δύσκολο να χαμογελάς και ο άλλος να μην μπορεί να δει το χαμόγελό σου που για εκείνον είναι εξόχως σημαντικό.
Από την ώρα που μπαίνουν τα παιδιά στο Κέντρο, τηρούμε όλους τους κανόνες ασφαλείας και αυτοπροστασίας, αλλά ακόμη και για το μάθημά μας αυτό προκαλεί περιορισμούς αφού γίνονται μόνο τα “απαραίτητα” και έχουν αποκλειστεί άλλα πολλά αφού δεν μπορούν να παίξουν κάποιο μουσικό πνευστό όργανο, δεν μπορούν να τραγουδήσουν ή στην γυμναστική να κάνουν ομαδικά παιχνίδια. Ακόμα και στις δραστηριότητες της λογοθεραπείας, δεν μπορούμε να παίξουμε επιτραπέζια παιχνίδια γιατί δεν μπορούμε να αγγίξουμε και να πιάσουμε ο ένας τον άλλο.
Όλα αυτά τα παιδιά μας ρωτάνε γιατί δεν μπορούν πλέον να είναι όλα μαζί σε μια τάξη αφού είμαστε αναγκασμένοι να τα χωρίζουμε σε διαφορετικά τμήματα. Αυτά τα παιδιά, ωστόσο, έχουν μάθει να βγαίνουν έξω με τους φίλους τους, να πηγαίνουν τους βόλτες τους, να έρχονται σε επαφή ή να επισκέπτονται ο ένας το σπίτι του άλλου γιατί μέσα από την Δομή έχουν αναπτύξει οικογενειακές και φιλικές σχέσεις μεταξύ τους.
Αυτομάτως, λοιπόν, ο περιορισμός της κυκλοφορίας και η έλλειψη επικοινωνίας και επαφής με τους φίλους τους δημιουργεί μεγάλο αρνητισμό στην ψυχολογία τους και στην ψυχοσύνθεσή τους και επειδή μερικές φορές αυτό δεν μπορούν να το εκφράσουν ευθέως, δεν ξέρεις ακριβώς τι νοιώθουν και αν είναι λυπημένα…
Και να φανταστείτε ότι εμείς δεν έχουμε ωφελούμενους με βαριά νοητική στέρηση, όπως πιθανώς να έχουν άλλες Δομές, όπου μπορεί να μην εκφράζονται καθόλου και αυτό κάνει ακόμα πιο δύσκολη την “ανάγνωση” των συναισθημάτων τους.
Το θετικό, όμως, είναι ότι μπορούν ακόμα να επισκέπτονται τις Δομές μας, έστω και με τροποποιημένο πρόγραμμα μαθημάτων και δράσεων, σε τμήματα με μικρότερη παρουσία ατόμων, προκειμένου να μην αποκλειστούν ριζικά και εγκλωβιστούν στους τέσσερις τοίχους των σπιτιών τους…”.
Ζωγραφιά Δόγου (πρόεδρος Συλλόγου Στήριξης ΑμεΑ & ΑμεΕΕΑ Κυκλάδων “Δικαίωμα”) – “Επιβαρύνεται η ψυχική τους υγεία”
“Επειδή πολλοί γονείς παιδιών ή ενηλίκων με αναπηρία φοβούνται, έχουν σοκαριστεί και δεν βγαίνουν έξω καθώς είτε οι ίδιοι είτε άλλα συγγενικά τους πρόσωπα μέσα στην οικογένεια μπορεί να έχουν υποκείμενα νοσήματα, με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο ευάλωτοι στην πανδημία του κορωνοϊού, αυτό προκαλεί τον αποκλεισμό τους από τον έξω κόσμο.
Ωστόσο, γενικώς τα άτομα με αναπηρίες, τουλάχιστον όσα είναι μέλη του Συλλόγου και που τα γνωρίζουμε, είναι άτομα που έχουν συνηθίσει στο να βγαίνουν έξω και να κοινωνικοποιούνται είτε μέσω των δράσεών μας είτε με τις παρέες και τους φίλους τους που έχουν αποκτήσει μέσω του Συλλόγου. Είναι άτομα που αποζητούν τις χαρούμενες στιγμές, την συντροφικότητα, να τραγουδήσουν και να χορέψουν μαζί, να νοιώσουν χαρά και αυτή η χαρά τώρα τους λείπει. Έχουν συνηθίσει να γελάνε, να αγκαλιάζουνε ο ένας τον άλλο και να βλέπουν ο ένας τον άλλο. Όλο αυτό τους λείπει τώρα καθώς δεν μπορούν να έρχονται σε επαφή στα σπίτια τους.
Αυτή, ωστόσο, η νέα πραγματικότητα επιβαρύνει τον ψυχολογικό τους κόσμο και την ψυχολογική τους υγεία, και αυτό βέβαια δεν ισχύει μόνο για τα άτομα με αναπηρίες αλλά για όλους.
Σε μας, άλλωστε, έχει γίνει κατανοητό ότι τα άτομα με αναπηρίες που συμμετέχουν σε Δομές και λαμβάνουν μέρος σε ομαδικές δραστηριότητες, αναπτύσσουν το συναισθηματικό και νοητικό σκέλος των δυνατοτήτων τους πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερο βαθμό παρά όταν είναι αποκλεισμένα μόνα τους και χωρίς καμία εντελώς μορφή κοινωνικοποίησης. Βλέπουμε ότι η δράση τους είναι πιο έντονη, συμμετοχική και επικοινωνιακή”.
Κώστας Καταγάς (εικαστικός) – “Επικρατεί ο φόβος και η έλλειψη ενημέρωσης”
“Γενικότερα για τους ΑΜΕΑ και τα άτομα με κινητικά προβλήματα, όπως είμαι κι εγώ, η δεύτερη αυτή περίοδος καραντίνας είναι ακόμα πιο δύσκολη και λίγο πιο περίεργη διότι δεν έχει προβλεφθεί πώς μπορούμε εμείς να εξυπηρετηθούμε για άσκηση, και κυρίως επικρατεί μια κατάσταση φόβου και έλλειψη ενημέρωσης.
Κατά το πρώτο lock down, είχαμε εξασφαλίσει τις μεταφορές κάποιων αναλωσίμων εξαρτημάτων και δεν παρουσιάστηκε κάποιο πρόβλημα στους χρόνους παράδοσης από την Αθήνα.
Στο δεύτερο lock down που βιώνουμε σήμερα, λόγω του μεγάλου φόρτου εργασίας και του τεράστιου αριθμού παραγγελιών που έχουν να εκτελέσουν οι εταιρείες ταχυμεταφορών, εμφανίζονται προβλήματα καθυστερήσεων, τα οποία ωστόσο αντιμετωπίζουμε σε οριακό βαθμό, ενώ ακόμη δεν έχουν παρουσιαστεί σημαντικές ελλείψεις φαρμάκων στα φαρμακεία.
Ωστόσο, το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι η επαφή μας με γιατρούς σε τοπικό επίπεδο, αν δηλαδή χρειαστούμε κάποια υποστήριξη, καθώς και η εξασφάλιση που πρέπει να κάνουμε στο ΚΕΦΙΑΠ, το οποίο βέβαια άνοιξε αλλά εμείς πλέον έχουμε το θέμα αν θα πάμε ή όχι.
Και φυσικά, το μεγαλύτερο πρόβλημά μας είναι η έλλειψη ενός ειδικού γιατρού ώστε να μπορούμε να τον συμβουλευόμαστε άμεσα. Η ενημέρωση για τους ΑΜΕΑ προέρχεται και αυτή την χρονική περίοδο από δικές τους πρωτοβουλίες καθώς δεν υπάρχει κάτι επίσημο σε τοπικό επίπεδο που να μπορούν να χρησιμοποιήσουν.
Όλα αυτά πηγάζουν από το γεγονός ότι δεν υπάρχει η βασική ειδικότητα για την υποστήριξη ασθενών με αναπηρία στο Γενικό Νοσοκομείο Σύρου, αν και είχε προκηρυχθεί μία θέση πριν τις εκλογές και είχαν υπάρξει αιτήσεις ενδιαφέροντος από γιατρούς, χωρίς ωστόσο να καλυφτεί αυτό το κενό με αποτέλεσμα να μείνει για άλλη μια φορά το Νοσοκομείο χωρίς φυσίατρο και εμείς φυσικά χωρίς την υποστήριξή του, αφού αυτή η ειδικότητα είναι η πιο σημαντική για την αποκατάσταση ατόμων με κινητικά προβλήματα.
Αυτό είναι ένα άκρως σημαντικό θέμα ως προς τις σχέσεις μας με τους γιατρούς, ενώ τώρα κατά το δεύτερο κύμα των περιοριστικών μέτρων υπάρχει ακόμα μεγαλύτερος δισταγμός και για τα ιδιωτικά ιατρεία, αν και δεν έχουν δώσει δικαιώματα, αλλά όλοι καταλαβαίνουν ότι διασπείρεται ο φόβος και είμαστε όλοι λίγο πιο μαγκωμένοι και αυτό νομίζω ότι οφείλεται στην περιορισμένη πληροφόρηση που έχει ο καθένας από εμάς.
Τέλος, ένα άλλο πρόβλημα που έχουμε όσοι χρειάζονται συνοδό είναι η κατάλληλη εκπαίδευσή του ώστε να είναι και αυτός ακόμη πιο προσεχτικός στον κίνδυνο του κορωνοϊού. Γιατί φανταστείτε τι χρειάζεται για έναν ΑΜΕΑ αν βγει…Θα πρέπει όταν γυρίσει σπίτι, να πλύνει το καρότσι, τα βοηθήματα, χέρια του και όλα αυτά δεν γίνονται εύκολα. Μάλλον περιορίζουν την όρεξη μας να βγούμε γιατί μειώνονται οι δυνατότητές που έχουμε καθώς δεν υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος στο σπίτι για να σε βοηθήσει σε όλα. Γενικότερα, τουλάχιστον εγώ, δεν νοιώθω ότι κινδυνεύω περισσότερο αλλά ασφαλώς φοβάμαι και προσπαθώ να διατηρήσω την ψυχική μου υγεία γιατί γενικότερα οι ψυχολογικές πιέσεις υφίστανται και επηρεάζουν αρνητικά όλους μας.
Σε κάθε περίπτωση, ελπίζω να μπορέσουμε να προσαρμοστούμε λίγο περισσότερο κατά το δεύτερο αυτό κύμα της καραντίνας και να προχωρήσουμε με πολύ καλύτερες συνθήκες”.
Άννα – Μαρία Φωσκόλου (αντιπρόεδρος Σωματείου Ατόμων με Οπτική Αναπηρία “Αρωγή”) – “Αφορμή για πρόσβαση σε νέα πράγματα”
“Εγώ σαν Άννα Μαρία βιώνω την δεύτερη καραντίνα σαν έναν κενό χρόνο για να κάνω πράγματα που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα είχα τον χρόνο να τα κάνω.
Ωστόσο, τώρα με προβληματίζουν δύο πράγματα. Το ένα είναι ότι δεν βρίσκω εύκολα κάποιον συμπολίτη μου σε περίπτωση που χαθώ και το δεύτερο είναι ότι με τη χρήση της μάσκας χάνω τον προσανατολισμό μου, οπότε έχω μειώσει αρκετά τις διαδρομές εκτός σπιτιού και βγαίνω έξω για τις απόλυτα απαραίτητες υποχρεώσεις μου.
Η έλλειψη επαφής όταν κάποιος δεν έχει την δυνατότητα πρόσβασης στην επικοινωνία, είναι η πλέον συνηθισμένη κατάσταση που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία και τα οποία δεν έχουν την κατάλληλη τεχνολογική παιδεία για να ψάξουνε να βρούνε μέσω διαδικτύου εναλλακτικές μορφές επαφής, Οπότε σε αυτά τα άτομα, η δεύτερη φάση της καραντίνας τους έχει κοστίσει αρκετά γιατί μένουν μέσα στο πλαίσιο της οικογενειακής τους ζωής, χωρίς κανένα αδιέξοδο.
Ωστόσο, προσωπικά, έχω βρει μέσω διαδικτύου πάρα πολλούς ανθρώπους που και εκείνοι έχουνε χρόνο πλέον για να ασχοληθούνε με δράσεις συλλόγων, όπως είναι η “Αρωγή”, και αυτό έχει καταστεί πάρα πολύ ωφέλιμο για μένα.
Πλέον οργανώνονται δράσεις και διαλέξεις μέσω τηλεδιασκέψεων και μέσω της χρήσης του διαδικτύου ενώνονται άνθρωποι, σκέψεις, τόποι και μέσα από την συζήτηση βγαίνουν πολύ ωραία πράγματα.
Επειδή συνεχώς ψάχνω νέα πράγματα, έχω προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα, έμαθα να χρησιμοποιώ διαδικτυακές πλατφόρμες τηλεδιάσκεψης και παρακολουθώ πολύ ενδιαφέροντα διαδικτυακά σεμινάρια και προγράμματα, όπως αυτό που αφορά τον “Προσβάσιμο Πολιτισμό”.
Δεν μπορώ να νιώθω τον εαυτό μου μίζερο. Σίγουρα αυτή είναι μια πολύ δύσκολη συνθήκη που βιώνουμε όλοι μας και είναι μια περίοδος που βιώνουμε όλοι μας πάρα πολλές αλλαγές, χωρίς κανένας να γνωρίζει που μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση.
Με προβληματίζει γενικότερα αυτή η κατάσταση και δεν πετάω στα σύννεφα καθώς δίπλα μου γκρεμίζεται όλος ο κόσμος, αλλά δεν μπορώ να παραμένω εγκλωβισμένη και να λέω “τι πάθαμε τώρα και πώς θα τα βγάλουμε πέρα.
Άρα, είναι μια ακόμη κατάσταση που στέκεται αφορμή για να δω τι μπορώ να κάνω παραπέρα και να προσαρμόσω την καθημερινότητά μου καθώς νομίζω ότι όλο αυτό θα κρατήσει ακόμα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όλη αυτή η καινούργια συνθήκη με την τηλεργασία, την τηλεκπαίδευση, την τηλεδιάσκεψη, την τηλεδιασκέδαση και γενικά όλο αυτό με την απόσταση ως πρώτο πρόσημο είναι μια πραγματικότητα στην οποία πρέπει να προσαρμοστούμε σταδιακά και να κρατήσουμε όλα τα θετικά που αυτή μας εξασφαλίζει.
Να δούμε, δηλαδή, ποιες νέες ευκαιρίες και προοπτικές δημιουργούνται σήμερα σε όλο το φάσμα της κοινωνικής και οικονομικής μας δραστηριότητας. Ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή και ευκαιρία κάποιοι άνθρωποι να αλλάξουν τακτικές και μεθόδους και να εγκλιματιστούν σε μια νέα πραγματικότητα, αλλάζοντας τον τρόπο που σκέπτονταν και ενεργούσαν.
Γενικά, νομίζω ότι στο κομμάτι της καινοτομίας η Ελλάδα είναι γενικά πιο πίσω σε σχέση με άλλα ανεπτυγμένα κράτη καθώς πρακτικές όπως η τηλεργασία είναι διαδεδομένες εδώ και δεκαετίες, ενώ εμείς την “ανακαλύψαμε” πρόσφατα λόγω της πανδημίας καθώς μάθαμε τελικά ότι είναι εύκολο να κατεβάσεις ένα αρχείο και να επικοινωνήσεις με έναν άλλο ή να κατεβάσεις μια εξουσιοδότηση ή ένα δημόσιο έγγραφο.
Για μας μάλιστα τα άτομα με οπτική αναπηρία, το ότι εγώ μπορώ να μπω στο taxisnet ή οπουδήποτε αλλού και να κατεβάσω ένα έγγραφο που σε διαφορετική περίπτωση θα απαιτούσε την φυσική μου παρουσία στην αρμόδια υπηρεσία, είναι φυσικά κάτι που μου λύνει τα χέρια.
Επίσης, το γεγονός ότι προσφέρονται και διαδικτυακά όλες σχεδόν οι υπηρεσίες, έχει κάνει τη συναλλαγή με μια τράπεζα απίστευτη εύκολη διαδικασία. Όλη αυτή η πανδημία, λοιπόν, προκάλεσε και μια θετική έκρηξη το τεχνολογικό κομμάτι και με αφορμή αυτό θα τελειώσω με μια πολύ σημαντική πληροφορία για εμάς, καθώς μια ισραηλινή εταιρεία κατάφερε να δημιουργήσει γυαλιά που αναγνωρίζουν πρόσωπα, αντικείμενα, διαβάζουν κείμενα και ταμπέλες στην αγγλική γλώσσα και εμείς, ως “Αρωγή”, θα κάνουμε παρουσίαση στις 15 Δεκεμβρίου για να δούμε τι ενδιαφέρον υπάρχει για να “πιέσουμε” την εταιρεία να τα φτιάξει και στην ελληνική γλώσσα
Αν λοιπόν κάποιος δεν αποδεσμευτεί από την κλειστή του καθημερινότητα και δεν θελήσει να εξελιχθεί, θα μείνει ακόμα περισσότερο εγκλωβισμένος καθώς η πραγματικότητα θα τον ξεπεράσει σε βαθμό που δεν θα μπορεί ποτέ να επανέλθει σε αυτή…”.
Νικόλαος Ρούσσος (υπεύθυνος υγειονομικού καταστήματος) – “Ότι έκανα πριν, το κάνω και τώρα…”.
“Εγώ τώρα, εν μέσω της δεύτερης καραντίνας, έχω διαπιστώσει ότι τελικά δουλεύω περισσότερο γιατί έχω ένα μαγαζί με τρόφιμα, οπότε είμαστε συνέχεια ανοιχτά.
Πρώτα δούλευα το μαγαζί με την γυναίκα μου αλλά τώρα πρέπει κάποιος να μένει πίσω με τα τέσσερα παιδιά μας για να τα προσέχει και να τα φροντίζει καθώς πρέπει να τα διαβάζει, να συμμετέχει στην τηλεκπαίδευσή τους και πολλά άλλα.
Έτσι, λείπω περισσότερες ώρες τώρα από το σπίτι απ’ ότι πριν την καραντίνα, με αποτέλεσμα όταν γυρνώ να αφιερώνω όλο μου τον χρόνο στα παιδιά, ασχέτως αν εγώ είμαι πολύ κουρασμένος. Δεν μπορώ όμως να το δείξω γιατί θα πρέπει να παίξουμε μαζί και να μιλήσουμε μέχρι να πάνε όλα για ύπνο.
Οπότε, πέρα από αυτά, η δεύτερη φάση της καραντίνας δεν έχει προκαλέσει κάποια ιδιαίτερα μεγάλη ανατροπή στην επαγγελματική μου δραστηριότητα ή τον οικογενειακό μου προγραμματισμό, καθώς και πριν από αυτή και τώρα είμαι γενικά ένα πλήρες λειτουργικό άτομο. Ότι δηλαδή έκανα πριν, το κάνω και τώρα…
Εύχομαι μόνο να τελειώσει γρήγορα αυτή η κατάσταση και να επανέλθουμε γρήγορα στην πρότερη καθημερινότητά μας
