ΚΑΙ πήραν οι μουσικές του καημού τους δρόμους και αντιλάλησαν στα βουνά και διέσχισαν θάλασσες.

ΚΑΙ οι φωτο οι ασπρόμαυρες που δεν υπάρχουν πια περνούσαν σαν κινηματογραφική ταινία η μία πίσω από την άλλη για να θυμίσουν πώς ούτε οι «πολυπληθείς» φωτογραφίες υπάρχουν.

ΕΚΕΙΝΕΣ με τους παππούδες, τους θείους, τα ξαδέλφια, τα αδέλφια, τους γονείς που με το ζόρι χωρούσαν στο πλάνο.

ΌΛΟΙ  ντυμένοι κοσμοπολίτικα. Με κοστούμια, παπιγιόν, άσπρους φιόγκους στα μαλλιά, δαντέλες και κοσμήματα.

KΑΙ ένα χαμόγελο πλατύ, λες και ήξεραν πως έπρεπε να αντέξει στους αιώνες.

ΓΙΑΤΙ αυτό το χαμόγελο έσβησε για πάντα.

ΚΑΙ αυτές οι φωτογραφίες άλλαξαν σκηνικό. Τα ίδια πρόσωπα σε ασπρόμαυρο, όμως ένα βεβιασμένο χαμόγελο κρεμόταν από τα χείλη.

ΥΠΗΡΧΕ δυστυχία και ελπίδα.

ΕΙΧΑΝ προηγηθεί κινούμενες εικόνες προσφυγιάς, τέτοιας που ποτέ άνθρωπος δεν γνώρισε.

ΓΙΑΤΙ δεν ήταν που είχαν χάσει πατρίδα, βιος, σπίτι, οικογένεια. Ήταν που τους υποχρέωναν να υποστούν το μοναδικό φαινόμενο στην παγκόσμια ιστορία της ανταλλαγής πληθυσμών.

ΠΟΡΕΥΟΝΤΑΝ σε έναν άλλο τόπο με μια διεθνή νεκρική σιγή γύρω από το δράμα τους και ενίοτε αφιλόξενη «μεταχείριση».

ΌΛΟ τους το «έχει» μια χούφτα χώμα της Ιωνίας γης, εικόνες τρόμου, πείνας, θανάτου και απόγνωσης.

ΑΥΤΑ ήταν το φυλαχτό  στο μπαούλο των θησαυρών τους μαζί με τον πολιτισμό τους. Εκεί πάγωσε η εικόνα . Έτσι έμειναν 96 χρόνια τώρα στην ανθρώπινη ενσυναίσθηση.

ΟΙ πρόσφυγες. Με τα μοιρολόγια και το ντέρτι τους. Με ντοκιμαντέρ να δείχνουν «στο γρήγορο»  τον οδυρμό τους στο λιμάνι της Σμύρνης που προσπαθούσαν να μπουν στις βάρκες για να σωθούν  και τους έκοβαν τα χέρια ή τους χτυπούσαν στο κεφάλι.

ΚΑΙ ενώ όλοι περίμεναν να «αφομοιωθούν» στα νέα δεδομένα, αυτοί, κρατώντας  ανοιχτές τις σελίδες της ιστορίας τους, προχώρησαν, γιατί  γνώριζαν ότι ξεκίνησαν από πολύ μακριά στο διάβα των αιώνων.

Η εμπειρία του παρελθόντος τούς ανάγκασε να μετρήσουν τις δυνάμεις τού παρόντος και να κοιτάξουν κατάματα  το μέλλον.

Η κοινή μοίρα τους ένωσε.

Η πίεση των γεγονότων εξαφάνισε τις διακρίσεις. Δεν υπήρχαν φτωχοί, πλούσιοι, αγράμματοι, μορφωμένοι, μεγάλοι, μικροί.

ΆΠΑΝΤΕΣ ζούσαν  τον ίδιο ανυπόφορο πόνο, άπαντες  έχασαν τα πάντα.

ΊΔΙΟ ήταν το μοιρολόι, ίδιος ο αναστεναγμός, ίδια η ικεσία στην Παναγία, απαντοχή για το παρόν και το μέλλον.

Η δυνατή κάμινος της προσφυγιάς χαλύβδωσε το σώμα και την ψυχή, και άντεξαν τις αντιξοότητες και τη στέρηση.… Άντεξαν χρόνια στην ένδεια.

ΈΧΑΣΑΝ την πατρώα γη, αλλά δημιούργησαν τη νέα Ελλάδα

ΤΟΥΣ έδωσαν να κατοικήσουν σε βουνά και άγονους τόπους.

ΞΕΧΕΡΣΩΣΑΝ χωράφια, αποξήραναν βάλτους, δημιούργησαν ζωτικούς χώρους και θριάμβευσαν.

ΠΟΤΕ δεν ξέχασαν την  πεφιλημένη Πατρίδα όπου ακόμη και σήμερα η «Ελλάδα εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένοις».

ΑΥΤΑ τα άγια φυλαχτά  στέκονται δυνατό οχύρωμα στους αιώνες «αεί» σε όλους όσοι διαστρεβλώνουν την ιστορία.

ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ με μας, πια, τους απογόνους τους, την καθημερινή φωνή και παρουσία και αναδεικνύουν την ταυτότητά μας.

ΣΗΜΕΡΑ ελάχιστοι υπάρχουν πια στη ζωή από τους πρώτους Μικρασιάτες.

ΕΚΕΙΝΟΥΣ με τους μπόγους και τη σταυρωμένη ψυχή .

ΤΟΥΣ ρακένδυτους από τη φωτιά και τη σφαγή που για πολλές δεκαετίες η τραγωδία τους ήταν καλυμμένη με σιωπή.

Ο πολιτικός κόσμος ήθελε να ξεχαστούν τα πάντα, η ιστορική επιστήμη την είχε περιθωριοποιήσει, η τέχνη την αγνοούσε, για την εκπαίδευση ήταν ανύπαρκτη..

ΟΥΤΕ λέξη για τις αποτρόπαιες ανθελληνικές διώξεις του 1914-1922, για τις τουρκικές μεθόδους εθνοκάθαρσης, για τις εκατόμβες των θυμάτων .

ΟΙ πολιτικές υπαγόρευαν την καταστολή της μνήμης με πιο κραυγαλέα την προσπάθεια να «θαφτεί» η ταινία «1922» του Νίκου Κούνδουρου. Το 1978 η ταινία απαγορεύτηκε μετά τις διαμαρτυρίες του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών ότι «δυναμιτίζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις».

ΤΟ 1982 επρόκειτο να προβληθεί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βουδαπέστης, αλλά την τελευταία στιγμή και μετά από αίτημα της εκεί ελληνικής πρεσβείας η κόπια κατασχέθηκε από τις ουγγρικές αρχές!

ΌΜΩΣ η μνήμη παρέμενε ζωντανή!

Ο προσφυγικός κόσμος της Ελλάδας και της Διασποράς με τις οργανώσεις και τους συλλόγους του λειτούργησε ως κιβωτός διάσωσης.

Η ΔΙΚΑΙΩΣΗ των προσπαθειών ήρθε τη δεκαετία του 1980 με την ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων η οποία, τον Οκτώβριο του 1998, καθιέρωσε ως «Ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το τουρκικό κράτος» την 14η Σεπτεμβρίου, τη μέρα του 1922 που τα στρατεύματα του Νουρεντίν πυρπόλησαν τη Σμύρνη.

ΩΣΤΟΣΟ με τη ψήφιση αυτού του νόμου πολιτικοί, ιστορικοί και «διανοούμενοι» άρχισαν να υποστηρίζουν ότι ο όρος «γενοκτονία» δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα και ότι θα βλάψει την πολιτική της προσέγγισης με την Τουρκία.

ΈΤΣΙ, το 2001 απαλείφθηκε ο όρος «γενοκτονία» από το προεδρικό διάταγμα που καθόριζε το χαρακτήρα και τον τρόπο οργάνωσης των εκδηλώσεων!

Ο νόμος, παρότι ψηφίστηκε ομόφωνα από τη Βουλή και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 13-10-1998) με την υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας, στην πράξη έμεινε κενό γράμμα.

ΚΑΠΟΙΟΙ έφτασαν σε σημείο να γράψουν ότι δεν υπάρχει λόγος να καθιερωθεί η 14η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης, αφού όλη η ιστορία είναι αντικείμενο συλλογικής μνήμης!

ΛΕΣ, και η Μικρασιατική Καταστροφή ήταν ένα απλό «γεγονός» και όχι ο τραγικός επίλογος μιας ελληνικής ιστορίας σχεδόν 3.000 χρόνων!

ΛΕΣ, και ο ξεριζωμός δεν άφησε πίσω του 700.000 νεκρούς και 1,5 εκατ. πρόσφυγες!

ΛΕΣ και όλα αυτά  ήταν ένα απλό συμβάν που δε σημάδεψε καταλυτικά την ιστορική μας διαδρομή!

ΥΠΑΡΧΟΥΝ προσωπικές μαρτυρίες. Δεν είναι μόνο αυτές που διηγούμαστε εμείς από τους παππούδες μας.

ΔΕΝ είναι το προσωπικό μου βίωμα με τον αείμνηστο πατέρα μου Γεώργιο Δημητρίου Βόικο που είναι πια γνωστό  ότι  ερχόμενος από τη Σμύρνη στη Σύρο το 1922 επτά χρόνων με διακαή πόθο να επιστρέψει στη γειτονιά που γεννήθηκε και να προσκυνήσει τα χώματά της και όταν το πραγματοποίησε τον Σεπτέμβριο του 1988, έπαθε έμφραγμα.

Η καρδιά του –καθώς φιλούσε το χώμα, εκεί που έκανε τα πρώτα του βήματα- δεν άντεξε στη τόση συγκίνηση.

ΚΑΙ παρότι νοσηλεύτηκε στην μονάδα εντατικής παρακολούθησης, ήταν τραγικό όταν ο τούρκος γιατρός, από ελληνίδα μητέρα, που τον παρακολουθούσε μάς πληροφόρησε το ξημέρωμα της 7ης μέρας νοσηλείας του ότι υπέστη νέο και θανατηφόρο έμφραγμα.

ΑΠΟ ΚΕΙ άρχισε  μια οδύσσεια  να τον μεταφέρουμε και να τον θάψουμε στη Σύρο, τη δεύτερη πατρίδα του.

ΤΙΣ προηγούμενες ημέρες ο όπου γης ελληνισμός με εκδηλώσεις, έδειξε ότι δεν ξέχασε.

ΌΧΙ μόνο εδώ, στον τόπο μας όπου ο σύλλογος Μικρασιατών Ερμούπολης κρατά με δέος αναμμένο το καντήλι της μνήμης και την περασμένη Κυριακή συμμετείχε στις εκδηλώσεις για την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, αλλά εξαιρετική συγκλονιστική ήταν και η εκπομπή στην ΕΡΤ «Προσωπικά» της Έλενας Κατρίτση.

ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Αγγελική- δημοσιογράφος- και Ισμαήλ- επαγγελματίας οδηγός- δύο άνθρωποι με διαφορετική κουλτούρα, θρησκεία, ήθη και έθιμα δένονται με δεσμούς αίματος αφού στην Μικρασιατική καταστροφή δύο αδερφές επέλεξαν διαφορετικούς δρόμους.

 Η Βασιλεία ήρθε στην Ελλάδα για να σωθεί και η Ελένη έμεινε πίσω.

Τα δυο εξαδέλφια η  Αγγελική Κώττη, εγγονή της Βασιλείας, και ο Ισμαήλ Εβράν, εγγονός της Ελένης, προσπαθούν  σήμερα να αναπληρώσουν το χρόνο που έχασαν, δίνοντας όση περισσότερη αγάπη μπορούν.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ, σημειώνω την διάχυτη  συγκίνηση που προκάλεσε η ομιλία του προέδρου του συλλόγου Μικρασιατών Ερμούπολης Νίκου Λειβαδάρα στην Πάρο καθώς ήταν μια συγκινητική εξομολόγηση αισθημάτων από τότε που πρωτοαντίκρισε το Αϊβαλή μέχρι σήμερα.

Η μικρασιατική μνήμη οφείλει εθνικά να τοποθετηθεί εκεί που της αξίζει.

ΕΜΕΙΣ, που έχουμε μικρασιατική καταγωγή, δεν χρειαζόμαστε μετάγγιση, γιατί έχει περάσει στο DNA μας.

ΤΗΝ διατηρούμε στο εικονοστάσι της καρδιάς μας, εκεί όπου άπασες  οι μικρασιατικές γενεές “εγκατέστησαν” τους οσιομάρτυρες της πίστης και του έθνους, των εράσμιων τόπων τους.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ να υπάρξουν μηχανισμοί στην εκπαίδευση με διδαχή των γεγονότων έτσι ώστε η συντήρηση της Μικρασιατικής Ταυτότητας,  να γίνει συνολική εθνική μνήμη.