“Χάρηκα όταν διάβασα σε προηγούμενο φύλλο  της εφημερίδας ΛΟΓΟΣ των Κυκλάδων (αρ. φύλλου 705, 17-12-2020) στον Λ.Κ. άρθρο σχετικά με την αναβάθμιση και ανάδειξη του λαογραφικού πλούτου της περιοχής Βάρης και πιο συγκεκριμένα για τα μαγκανοπήγαδά της, άρθρο του κυρίου Ανδρέα Γιαλόγλου.

Επιτρέψτε μου να εκθέσω λίγα βιώματα -όσα βεβαίως ενθυμούμαι- αφού και εγώ κατά τα μικρά μου χρόνια υπήρξα ένα χωριατόπουλό, από το χωριό Μάννα και τώρα στα μεγάλα μου χρόνια πια, στα πάτρια εδάφη, μόνιμος κάτοικος.

Θα αρχίσω από το τέλος, αναφέροντας τα σχετικά με τους κήπους, θα συνεχίσω με το πότισμα και σε μια τελευταία προσπάθεια θα αναφέρω όσα αυτό το άρθρο έφεραν στη μνήμη μου, τα σχετικά που ενθυμούμαι με τα μαγκάνια.

Και αρχίζω με κάποιες λέξεις άγνωστες στους περισσότερους, συμπατριώτες μας εξαιρούνται βεβαίως, οι ολίγοι επιζώντες παλαιοί κηπουροί.

Το τεμάχιο γης που θα καλλιεργείτο και στο οποίο έφερνε το νερό ο κεφαλοποτιστής -ή κεντρικός ποτιστής- το ονοματίζουν σκάλα και τις λωρίδες με τα αυλάκια που ήταν χωρισμένη η σκάλα, σανίδες.

Στο αυλάκι, η πρανής επιφάνεια λέγεται καθρέφτης και το βαθύτερο οριζόντιο μέρος, λύκος. Στην επιφάνεια του καθρέφτη, στο μέσον, φυτεύεται το νέο φυτό. Προστατεύονται έτσι τα τρυφερά αφτιά* και φύλλα από τους ισχυρούς ανέμους που πνέουν συχνότατα στο νησί μας. Ακόμη, κατά τις πρώτες μέρες της άνοιξης που η ατμόσφαιρα δεν έχει ακόμη ζεσταθεί, ο πολύπειρος Συριανός κηπουρός προσανατολίζει τον καθρέφτη των αυλακιών προς την ανατολή του ήλιου για να ωφελείται από τη ζεστασιά του και να μη πηγαίνει χαμένη η θερμότητα των ακτινών του.

*Μη γνωρίζοντας τον επιστημονικό όρο εμβρυόφυλλα -τους κοτυληδόνες που έτρεφαν το φυτό στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του και που έμοιαζαν με φύλλα- τα έλεγαν αφτιά”.

Ένας αναγνώστης σας