Για μια ακόμη χρονιά ο Σύλλογος Μικρασιατών Ερμούπολης Σύρου, το βράδυ της περασμένης Κυριακής στην περιοχή του Ξηροκάμπου, αναβίωσε ο έθιμο του «κλήδονα» και του «αφανού». Η πρόεδρος τού Συλλόγου Ειρήνη Χαρδαλή, καλωσορίζοντας τον κόσμο ευχήθηκε να περάσει μια ευχάριστη βραδιά, μη παραλείποντας να ευχαριστήσει δημόσια τους φορείς για τη διαχρονική τους στήριξη.
https://www.facebook.com/logotypos/videos/1056827072562479/
Μαντικό σημάδι
Αναφερόμενη στο έθιμο του «αφανού» και τον εορτασμό του στις πόλεις της Μικράς Ασίας, έκανε γνωστό ότι ο κλήδονας παράγεται από την αρχαία λέξη η κλήδων: «Στον Παυσανία κλήδων ονομάζονταν ο προγνωστικός ήχος, το μαντικό σημάδι. Ο Παυσανίας αναφέρει για το κλήδονα ο βωμός του Απόλλωνα σχηματίστηκε από τη στάχτη των σφάγιων. Εδώ συνηθίζεται μαντική από κληδόνων την οποία χρησιμοποιούν οι σμυρνιοί περισσότερο από όλους τους Έλληνες και έχουν έξω από την πόλη το ιερό των κληδόνων» είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως στα χρόνια του Βυζαντίου συναντάμε το έθιμο ως λατρεία του Ήλιου.
Βάσει των λεγομένων της με την πάροδο του χρόνου ο κλήδονας έχασε το χαρακτήρα της γενικής μαντικής και περιορίστηκε στους ερωτικούς χρησμούς, με τη Θεά του να αποσύρεται, δίνοντας τη θέση της στον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο: «Σύμφωνα με το έθιμο λοιπόν, την παραμονή 23 του Ιούνη, του γενεθλίου του αϊ Γιάννη, στις ανύπαντρες κοπέλες αποκαλύπτεται η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου» υπογραμμίζοντας πως μια εξ αυτών παίρνει το αμίλητο νερό, με ένα πήλινο δοχείο, μια υδροφόρο και το μεταφέρει στο σπίτι χωρίς να μιλήσει σε κανένα, γι’ αυτό και ονομάζεται αμίλητο.
Το τελετουργικό
Στο σημείο αυτό η κ. Χαρδαλή προέβη σε μια εκτενή αναφορά των σταδίων του εθίμου, έως ότου ο κλήδονας ανοιχτεί: «Όταν φτάσει στο σπίτι η καθεμιά ρίχνει μέσα ένα προσωπικό αντικείμενο που αντιστοιχεί στο ριζικό κάθε κοπέλας και ακολουθεί το κλείδωμα και η ασφάλιση του δοχείου.
Ο κλήδονας σκεπάζεται με ένα κόκκινο πανί και στεφανώνεται με φύλλα δάφνη, μυρτιάς και λυγαριάς ή με ένα κορδόνι.
Την ίδια νύχτα λέγεται ότι οι ανύπαντρες κόρες βλέπουν το μελλοντικό σύζυγο στα όνειρά τους
Μετά τη δύση του ήλιου οι κοπέλες βγάζουν το κλειδωμένο αγγείο στο ύπαιθρο για να επιδράσουν τα άστρα πάνω στο αγγείο και ο κλήδονας να λάβει δύναμη μαντική και τελεστική .
Πριν την ανατολή του ηλίου και για να μην καταστρέψει το φως του ήλιου το μαγικό πλέγμα ο κλήδονας μεταφέρεται σε ένα σκιερό μέρος μέσα στο σπίτι, μέχρι να ανοίξει.
Τότε αρχίζει η τελετή του ανοίγματος απ’ αυτήν που τον κλείδωσε .
Στην ομήγυρη συμμετέχουν παντρεμένες γυναίκες, συγγενείς και γείτονες, των δυο φύλων, παίζουν το ρόλο των μαρτύρων της μαντικής διαδικασίας.
Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς η υδροφόρα νεαρή ανασύρει ένα ένα τα ριζικάρια με τυχαία σειρά, και στο κάθε ένα απαγγέλλεται ένα αυτοσχέδιο δίστιχο – προφητεία, για τον κάτοχό του».
Δεν υπάρχουν «χαμένες», παρά μόνον «αλησμόνητες πατρίδες
Τον χαιρετισμό ακολούθησε αναπαράσταση του εθίμου του «κλήδονα» και του «αφανού», καθώς και ποικίλο χορευτικό πρόγραμμα με παραδοσιακούς χορούς της Μικρασίας από το χορευτικό τμήμα του Συλλόγου. Ο δήμαρχος Σύρου Ερμούπολης Αλέξης Αθανασίου αφού αναφέρθηκε με επαινετικά σχόλια στις δράσεις του Συλλόγου Μικρασιατών Ερμούπολης, μη κρύβοντας την ικανοποίησή του για την παρουσία δεκάδων παιδιών στην αναβίωση του εθίμου, υπογραμμίζοντας πως δεν υπάρχουν «χαμένες», παρά μόνον «αλησμόνητες πατρίδες»
Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές
Η κ Χαρδαλή δίνοντας το έναυσμα για το άναμμα και το πήδημα της φωτιάς, είπε μεταξύ άλλων για το έθιμο του αϊ Γιάννη: «Στις γειτονιές ανάβουν φωτιές με ανταγωνιστική διάθεση. Καίγοντας τα μαγιάτικα στεφάνια πηδούν πάνω από τις φωτιές τρεις φορές σταυρωτά και φωνάζουν να πηδήξω τη φωτιά μη με πιάσει η αρρώστια. Σύμφωνα με την παράδοση το πέρασμα πάνω από τις φωτιές επιφέρει κάθαρση και μας απαλλάσσει από το κακό».
Η βραδιά έκλεισε με το καθιερωμένο κέρασμα των παρισταμένων με εκλεκτά εδέσματα που είχαν ετοιμάσει μέλη και φίλοι του Συλλόγου με το γλέντι να διαρκεί αρκετές ώρες και το κέφι να παραμένει αμείωτο.
