Με τα ενοίκια να αυξάνονται και εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες να παραμένουν κλειστές, η Ελλάδα φέρνει στο Eurogroup τα μοντέλα Ισπανίας, Ιρλανδίας και Κροατίας, αναζητώντας νέες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της προσφοράς και την αποκλιμάκωση της στεγαστικής κρίσης
Η στεγαστική κρίση εξελίσσεται πλέον σε ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα στην Ευρώπη, με κυβερνήσεις και θεσμούς να αναζητούν τρόπους αύξησης της προσφοράς κατοικιών και περιορισμού των πιέσεων στα ενοίκια και στις τιμές αγοράς.
Στην Ελλάδα, όπου περισσότερα από 790.000 ακίνητα παραμένουν κλειστά, η κυβέρνηση εξετάζει νέα μέτρα και φορολογικά κίνητρα, προκειμένου να επανέλθουν κατοικίες στην αγορά, σε μια περίοδο όπου η στεγαστική πίεση εντείνεται ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις τουριστικές περιοχές.
Το θέμα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο του άτυπου Eurogroup στη Λευκωσία, έπειτα από ελληνική πρωτοβουλία, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρο του Eurogroup, Kyriakos Pierrakakis, να προωθεί συζήτηση για ευρωπαϊκές πρακτικές αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι των συζητήσεων θα παρουσιαστούν τα μοντέλα που ακολούθησαν η Ισπανία, η Κροατία και η Ιρλανδία, χώρες που τα τελευταία χρόνια έχουν υιοθετήσει παρεμβάσεις για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τη φορολόγηση κενών κατοικιών και την ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.
Η κοινή διαπίστωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ότι η στεγαστική κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο κοινωνικό πρόβλημα, αλλά και σοβαρό παράγοντα οικονομικής πίεσης για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και αγορές εργασίας, καθώς το αυξημένο κόστος κατοικίας επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση, τις αποταμιεύσεις και τη δυνατότητα μετακίνησης εργαζομένων.
Τα μοντέλα Ισπανίας, Κροατίας και Ιρλανδίας
Στην περίπτωση της Ισπανίας, η κυβέρνηση έχει επιλέξει επιθετικότερη πολιτική παρέμβασης στην αγορά κατοικίας. Σε περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως η Καταλονία, εφαρμόζονται περιορισμοί στις αυξήσεις ενοικίων, ενώ μεγάλες εταιρείες ακινήτων υποχρεώνονται να διαθέτουν μέρος των κατοικιών τους σε προσιτές τιμές.
Παράλληλα, ενεργοποιήθηκαν αυστηρές φορολογικές επιβαρύνσεις για τα κενά ακίνητα. Οι δήμοι μπορούν να επιβάλουν σημαντικές προσαυξήσεις στον δημοτικό φόρο ακινήτων για σπίτια που παραμένουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιχειρώντας να πιέσουν τους ιδιοκτήτες να τα διαθέσουν είτε προς πώληση είτε προς ενοικίαση.
Την ίδια στιγμή, η Μαδρίτη προχώρησε στην κατάργηση της Golden Visa για αγορά ακινήτων από επενδυτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ αυστηροποίησε σημαντικά και το πλαίσιο λειτουργίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, ειδικά σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση.
Διαφορετική στρατηγική ακολουθεί η Κροατία, όπου η πολιτική για τη στέγαση συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική συρρίκνωση και την εγκατάλειψη μικρότερων περιοχών. Η κυβέρνηση επέβαλε φόρο σε κενές και δευτερεύουσες κατοικίες που δεν χρησιμοποιούνται ως μόνιμη κατοικία ή δεν μισθώνονται για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Παράλληλα, υλοποιούνται προγράμματα επιδότησης στεγαστικών δανείων για νέους αγοραστές, ενώ δίνονται κίνητρα για την ανακαίνιση εγκαταλελειμμένων κατοικιών σε χωριά και μικρές πόλεις, με στόχο την επιστροφή κατοίκων στην περιφέρεια και την τόνωση της τοπικής οικονομίας.
Η χώρα έχει επίσης προχωρήσει σε περιορισμούς για νέες άδειες Airbnb σε αρκετές περιοχές, επιχειρώντας να αποτρέψει τη μετατροπή μεγάλου αριθμού κατοικιών σε τουριστικά ακίνητα.
Στην Ιρλανδία, η στεγαστική κρίση αντιμετωπίζεται κυρίως ως πρόβλημα ανεπαρκούς προσφοράς κατοικιών. Το Δουβλίνο χρησιμοποιεί τη φορολογία ως βασικό μοχλό πίεσης προς ιδιοκτήτες και κατασκευαστές, επιβάλλοντας φόρους σε κενές κατοικίες και σε οικόπεδα που παραμένουν αναξιοποίητα, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν οικιστική χρήση.
Μέσα από το πρόγραμμα «Housing for All», η ιρλανδική κυβέρνηση χρηματοδοτεί εκτεταμένα προγράμματα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, παρέχοντας παράλληλα στήριξη σε νέους αγοραστές πρώτης κατοικίας και ενισχύσεις για την οικοδομική δραστηριότητα.
Η ελληνική προσέγγιση
Στην Αθήνα, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει πλέον πώς στοιχεία από αυτά τα μοντέλα θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στην ελληνική πραγματικότητα. Ήδη εφαρμόζεται τριετής φοροαπαλλαγή για ιδιοκτήτες που επαναφέρουν κλειστά ακίνητα στην αγορά, ενώ προωθούνται προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο νέο μοντέλο κοινωνικής αντιπαροχής, μέσω του οποίου δημόσια ακίνητα θα μπορούν να αξιοποιούνται για την ανάπτυξη κατοικιών με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, στόχος είναι να αυξηθεί σταδιακά το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, χωρίς να υπάρξουν ακραίες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες στρεβλώσεις στην αγορά ακινήτων.
Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το βασικό πρόβλημα παραμένει η χαμηλή προσφορά κατοικιών, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη άνοδο του κόστους οικοδομής, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την ισχυρή επενδυτική ζήτηση.
Το επόμενο διάστημα, το στεγαστικό αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία οικονομικής πολιτικής τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, καθώς ολοένα περισσότερες κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και νέοι εργαζόμενοι από το αυξημένο κόστος κατοικίας.
Πηγή: Θανάσης Παπαδής/imerisia.gr
