Όταν οι καλλιτέχνες ενώνονται σε ένα κοινό σκοπό μοιάζει σαν ένα δημιουργικό ηφαίστειο να εκρήγνυται, με όλα τα θετικά ενδεχόμενα να είναι ανοιχτά…
ΜΙΑ εμψύχωση διαλόγου ανάμεσα σε καλλιτέχνες, παιδιά και κοινό ήταν η έκθεση «Χρωματίζοντας τη Γυάρο» από το 2ο Παιδικό Εικαστικό Εργαστήρι του Δήμου και μαθητές 17 Δημοτικών Σχολείων του νησιού μας.
Ο χώρος της Πινακοθήκης Κυκλάδων με τα έργα των παιδιών, παρουσία γονέων, οργανωτών, καλλιτεχνών και κοινού ήταν ιδανικός για να διαπιστωθεί με τι τρόπο θαυμαστό και απλό περνάει κανείς από την συλλογική δουλειά στην «καλλιτεχνική» συνομιλία, ακόμη και αν αυτή αφορά παιδιά στα πρώτα τους βήματα ζωγραφικής. Δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι ο σκοπός. Είναι η ουσία.
Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΕΠΤΑ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΗΤΑΝ ΣΙΓΟΥΡΑ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ σε ένα τέτοιο οραματικό πλάνο μιας τρυφερής αλλά ρεαλιστικής πρότασης που θέλει τα παιδιά να ευαισθητοποιούνται σε περιβαλλοντικά ζητήματα μέσα από ζωγραφιές. Απλά πράγματα δηλαδή.
ΜΙΑ αναδρομή στο παρελθόν αποκαλύπτει τις διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες στο νησί, τότε που οι ζωγράφοι εδώ ήταν μετρημένοι στα πέντε δάκτυλα του ενός χεριού, σκόρπιοι, μόνοι και κάποτε παρεξηγημένοι με ελάχιστες και σε κλισέ δυνατότητες διεύρυνσης των οριζόντων τους, οι περισσότεροι αυτοδίδακτοι αλλά επέμεναν να ψάχνουν το φως μέσα από την τέχνη.
ΤΟΥΣ θαυμάζαμε οι μικρότεροι, τους κατανοούσαν οι μεγαλύτεροι για το δύσκολο μοναχικό δρόμο που επέλεξαν με την «στερεοτυπική» κάποτε φράση περί «μετά θάνατον αναγνώρισης της αξίας τους».
ΒΛΕΠΕΤΕ, από πάντα η τέχνη στην Ελλάδα ήταν η τελευταία τρύπα της φλογέρας.
ΔΙΧΩΣ ΑΛΛΟ, οι καλλιτέχνες στη χώρα μας εισέπρατταν την κρίση προ πολλού. Πάντα τα κονδύλια που προορίζονταν για αυτήν ήταν από ασήμαντα έως πενιχρά.
ΣΗΜΕΡΑ στο νησί έχουμε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με τους εικαστικούς του και τους με καλλιτεχνικές ανησυχίες φοιτητές. Έχουμε τους διδάσκοντες σε σχολεία και σε άλλους φορείς.
ΥΠΑΡΧΟΥΝ βέβαια και ζωγράφοι συριανοί γέννημα – θρέμμα αλλά και συριανοί κατ’ επιλογήν που αποφοίτησαν από αναγνωρισμένες σχολές με νεωτεριστικά δείγματα δουλειάς στο ασταθές πεδίο της τέχνης, όπου τα σύγχρονα μέσα αναδιατάσσουν την έννοια της διακαλλιτεχνικής συνέργειας.
ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ η εικαστική κίνηση με «ηχηρές» εκθέσεις στηριζόμενες σε χρηματοδοτικές πλάτες αναζωπυρώνουν την πολιτιστική εικόνα της πόλης του Ερμή.
ΤΟΣΟΙ ζωγράφοι, τόσοι παλιοί και νέοι με σπουδές και ταλέντο καλλιτέχνες στη Σύρο, είναι ευλογία θεού. Δεν υπήρξαν ποτέ τόσοι πολλοί.
Η ΕΝΩΣΗ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΤΟΥΣ ΓΕΝΝΑ ΑΠΙΣΤΕΥΤΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ καλλιτεχνικού οργασμού. Και μη πει κανείς: «Μα είναι δυνατόν η τέχνη να αυξήσει τους μισθούς ή να μειώσει την ανεργία»; ή «Τι χρειαζόμαστε τους καλλιτέχνες σε καιρούς οικονομικής κρίσης;», γιατί μια πρώτη ματιά στην ιστορία της τέχνης οδηγεί στο συμπέρασμα πως σε περιόδους μεγάλων κρίσεων διακρίνεται μία άξια λόγου πολιτισμική αναγέννηση. Μέσα από κλυδωνισμούς οικονομικών κύκλων ή μέσα από καταστροφές ξεπήδησαν αρκετά πρωτοποριακά κινήματα της τέχνης.
ΑΝΑΝΤΙΡΡΗΤΑ, οι τέχνες δεν επιφέρουν χειροπιαστό κέρδος, ούτε μπορούν να συμβάλλουν στη ρευστότητα της αγοράς. Μπορούν όμως να λειτουργήσουν ανακουφιστικά στη δημιουργία. Ένα έργο τέχνης μάς ευαισθητοποιεί, μας χαρίζει ψυχική, αισθητική και ηθική ανάταση, κυρίως αναπτύσσει την αλληλεγγύη μας και υποδεικνύει την ταπεινή, πανανθρώπινη μοίρα μας.
ΓΙΑ ΝΑ ΠΟΥΜΕ τα πράγματα με το όνομά τους κάποιοι σε εποχές απατηλής ευμάρειας είχαν υπερβεί τα εσκαμμένα μεταβάλλοντάς την σε σύμβολο υπέρμετρης πολυτέλειας. Την είχαν εντάξει στο ψηφιδωτό της βιομηχανοποιημένης κουλτούρας με κινήσεις εντυπωσιασμού, φιλανθρωπίες δήθεν, φανφάρες και μια άνευ λόγου προκλητικότητα.
ΣΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ ΜΑΣ η κρίση, όπως και κάθε κρίση συμβάλλει στο να κάνει την τέχνη οικεία, ανθρώπινη, όπως είναι η κάθε πηγαία και υψηλή δημιουργία.
ΓΙΑΤΙ η τέχνη δεν πρέπει να ακολουθεί το μάρκετινγκ και δεν ακούγεται αλαζονικό το να μιλά κανείς για έμπνευση, ενώ η κοινωνία βασανίζεται από το άγχος του βιοπορισμού.
Ο καλλιτέχνης τώρα έχει ανάγκη την τέχνη του περισσότερο από ποτέ. Από αυτήν, εκδηλώνει την συσσωρευμένη ανησυχία του. Δηλώνει παρών ως ενεργός πολίτης και διαδραματίζει ένα σπουδαίο κοινωνικό ρόλο. Μέσα από ένα έργο του μεταφέρει μηνύματα, βοηθά τα παιδιά να εξωτερικεύσουν τα αισθήματά τους, αποτινάζει τη μιζέρια, καταγράφει μια εποχή, σκορπά χαρά, βάζει χρώμα και ελπίδα στο ζωγραφισμένο με γκρι χρώματα καμβά της καθημερινότητά ς μας.
ΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΘΑΥΜΑΣΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΖΩΓΡΑΦΩΝ που ενώθηκαν για να «χρωματίσουν» τις ζωές παιδιών σε ιδρύματα, νοσοκομεία ή ορφανοτροφεία;
ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΚΑΙ ΜΗ, από την μια άκρη της Ελλάδας ως την άλλη φιλοτέχνησαν έργα για τα δωμάτια εκατοντάδων παιδιών χαρίζοντάς τους χαρά κι ένα χαμόγελο. Ακόμα και τοιχογραφίες δημιούργησαν στη Στέγη Ανηλίκων στον Περισσό ή στο ειδικό σχολείο στην Πεντέλη, στο οποίο γέμισαν ένα λευκό σιδερένιο τοίχο με πεταλούδες και λουλούδια! Μετέτρεψαν τους καταθλιπτικούς χώρους σε πίνακες και ανέβασαν τη διάθεση των παιδιών δημιουργώντας μαζί τους.
Η ισχύς εν τη ενώσει.
ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΠΡΑΞΑΝ ΚΑΙ ΟΙ 112 ΙΤΑΛΟΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΙ οι οποίοι σε μία συμβολική χειρονομία αλληλεγγύης της Ιταλίας προς την Ελλάδα διέθεσαν έργα τους για την υποστήριξη του Μουσείου Μπενάκη.
ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΠΡΑΞΑΝ ΚΑΙ ΟΙ 143 ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ μαθητευόμενοι αλλά και καταξιωμένοι καλλιτέχνες από τη νησιωτική Ελλάδα οι οποίοι με 187 πρωτότυπα έργα έλαβαν μέρος σε μια διαδικασία συλλογικότητας και εικαστικής έκφρασης της νησιωτικής Ελλάδας με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων που εμπλουτίζει και αναδεικνύει το πολιτιστικό απόθεμα των νησιωτικών περιοχών της Ελλάδας σε χαλεπούς καιρούς.
ΠΩΣ ερμηνεύονται λοιπόν αυτές οι τάσεις;
ΦΑΙΝΕΤΑΙ πως η καλλιτεχνική διάθεση βρίσκει πρόσφορο έδαφος σε πολυτάραχους καιρούς. Εμπνέεται, με άλλα λόγια, από την κρίση, την ένδεια και την παρακμή. Είναι κοινή παραδοχή ότι τέχνη και κρίση έχουν σχέση ανταλλαγής ιδεών, λόγων και πράξεων.
ΑΚΟΜΗ και αν πολλές φορές, αυτή η σχέση είναι συγκρουσιακή, σε καμία περίπτωση δεν περιθωριοποιείται η τέχνη.
Η κρίση βάζει φωτιά στην καλλιτεχνική αναζήτηση και γίνεται συλλογική δημιουργία και μετάδοση αλληλεγγύης.
ΤΟ ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ ΟΛΩΝ ΕΙΝΑΙ ΟΤΑΝ ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΕΝΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ. Ο Ζακυνθινός ποιητής Αντρέας Κάλβος το έχει περιγράψει πολύ ωραία, λέγοντας ότι ανάμεσα στον δάσκαλο και τον μαθητή, δημιουργείται ένα φωτάκι. Κάτι λαμπερό. Αυτό το «λαμπερό» εισπράττουμε κάθε φορά που ανταμώνουμε με τη «σχέση» καλλιτεχνών και παιδιών
