9o SIFF (off season) : Συνέντευξη Jacob Moe και Cassandra Celestin

Ταινίες από όλο τον κόσμο, εργαστήρια, ομιλίες, πρωτότυπες οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις και περφόρμανς περιλαμβάνει η 9η διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σύρου, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), και θα λάβει χώρα στο νησί από 22 έως και 26 Ιουλίου. Από κλασικά αριστουργήματα μέχρι σύγχρονο πειραματικό σινεμά και από τη Ρωσία μέχρι τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, το SIFF αναμειγνύει μορφές τέχνης, εικόνες, ήχους και πολιτισμούς στα πιο απρόσμενα σημεία του νησιού!

Για τη φετινή διοργάνωση και όχι μόνο, μιλούν στον «Λ» οι διοργανωτές  Jacob Moe  και Cassandra Celestin:

Μετά από 9  χρόνια πόσο βαθύ είναι το αποτύπωμα του SIFF στην Ελληνική κοινωνία;

Θα ήταν εύκολο να μετρηθεί στατιστικά ο αντίκτυπος του SIFF, αναφέροντας τις εκατοντάδες ταινίες που προβλήθηκαν, τις δεκάδες παραστάσεις, εργαστήρια και χιλιάδες παρευρισκόμενους όλα αυτά τα χρόνια. Αλλά νομίζω ότι οι στιγμές που ξεχωρίζουν είναι συχνά σε μικρότερη, πιο προσωπική κλίμακα: Ένα παιδί που συμμετέχει σε ένα από τα εργαστήρια παραγωγής ταινιών για εφήβους και καταλήγει να αποφασίσει να γίνει σκηνοθέτης ή εθελοντής SIFF που επιστρέφει τον επόμενο χρόνο ως μέλος του προσωπικού, ή ακόμη και ως προσκεκλημένος σκηνοθέτης. ή ένας προσκεκλημένος καλλιτέχνης που έρχεται στη Σύρο για πρώτη φορά στο πλαίσιο του φεστιβάλ, ερωτεύεται το νησί και κάνει μια ταινία εδώ. Κοιτάζοντας πίσω αυτά τα εννέα χρόνια, ίσως ο μεγαλύτερος αντίκτυπος όλων είναι ότι καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια διαφορετική κοινότητα υποστηρικτών, συνεργατών, κινηματογραφιστών και κινηματογράφων τόσο στη Σύρο όσο και σε όλη την Ελλάδα. Είναι ένας λόγος για να συνεχίσουμε!

Πως ανακαλύπτετε το σπάνιο αρχειακό υλικό που προβάλλεται στις διοργανώσεις;

Φέτος, μεγάλο μέρος του προγραμματισμού μας έχει μια πιο ιστορική κλίση, με ταινίες και έργα βασισμένα σε αρχειακό υλικό από  διάφορες πηγές. Συχνά, εντοπίζουμε αυτά τα υλικά μετά από μήνες έρευνας, όπως συμβαίνει με τα σπάνια ειδησεογραφικά δελτία της Ελλάδας στα μέσα του αιώνα. Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου μας παρείχε με χαρά την ταινία της Μαρίνας Γιώτη “Launching Ceremony”, η οποία θα προβληθεί στις 23 Ιουλίου στο ναυπηγείο «Ταρσανάς». Αλλά η αρχειακή έρευνα είναι πάντα πηγή απροσδόκητων εκπλήξεων. Ενώ ερευνούσαμε οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό από τη Σύρο –  στο Ιστορικό Αρχείο της Σύρου (ΓΑΚ) – ανακαλύψαμε ένα τρίωρο  “σούπερ 8”  βίντεο από μια οικογένεια στη Σύρο στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Αυτό το υλικό στη συνέχεια αποτέλεσε τη βάση για πολλές ταινίες που παράγονται στο πλαίσιο του «Περιφερειακού Οράματος».  Πρόκειται για  ένα εργαστήριο του οποίου τα αποτελέσματα θα προβληθούν την τελευταία ημέρα του φεστιβάλ.

Κάθε χρόνο εντάσσονται νέοι χώροι πραγματοποίησης δράσεων  του φεστιβάλ, όπως φέτος αυτός του πρώην σινεμά  «Αθηνά». Πως καλύπτεται το κόστος διαμόρφωσής τους ώστε να γίνουν λειτουργικοί;

Η εξερεύνηση του νησιού για την ανακάλυψη νέων τοποθεσιών προβολής χώρων είναι μια από τις αγαπημένες μας δραστηριότητες. Μας αναγκάζει να δούμε το καθημερινό περιβάλλον μας με διαφορετικό φως, γεμάτο με δημιουργική δυνατότητα. Ένας τέτοιος χώρος είναι ο χώρος στάθμευσης στην κεντρική Ερμούπολη που ήταν ο θερινός κινηματογράφος «Αθηνά». Για πρώτη φορά σε περίπου 50 χρόνια, το SIFF θα επανενεργοποιήσει ξανά αυτόν τον χώρο ως κινηματογράφο. Μέρος της πρόκλησης της προσαρμογής αυτών των χώρων, για χρήση τους  ως υπαίθριους κινηματογράφους,  είναι ότι προσπαθούμε να διατηρήσουμε ένα υψηλό επίπεδο τεχνικής αριστείας, που σημαίνει τη χρήση εξειδικευμένων προβολέων ταινιών, προσαρμοσμένων οθονών και ομάδας τεχνικής υποστήριξης. Είμαστε τυχεροί που έχουμε μια μεγάλη ομάδα συνεργατών για να πραγματοποιήσουμε όλα αυτά. Υπάρχουν οικονομικά κόστη που συνδέονται με όλα αυτά, και αφιερώνουμε όλο το χρόνο στη συγκέντρωση χρημάτων από τοπικές, περιφερειακές και εθνικές πηγές, προκειμένου να συμβεί αυτό. Στα χρόνια επίσης που καθιερώσαμε  εισιτήρια για τις εκδηλώσεις μας, όλα αυτά τα έσοδα προορίζονται για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων.

Πως ο Jacob Moe  και η Cassandra Celestin αποτιμούν  την όλη διαδρομή του φεστιβάλ στο χρόνο.  Είχατε διανοηθεί στο ξεκίνημα ότι θα γιγαντωνόταν τόσο;

Είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι το φεστιβάλ θα φτάσει το δέκατο έτος του το επόμενο καλοκαίρι, και πριν από οτιδήποτε άλλο, θέλουμε να σημειώσουμε ότι το project  δεν θα μπορούσε να ευδοκιμήσει δίχως την υποστήριξη και τη συνεργασία πολλών ομάδων και ανθρώπων στη Σύρο. Δωρητές και χορηγούς, τόσο σε  θεσμικό όσο και προσωπικό επίπεδο στην Ελλάδα και πέρα απ΄αυτήν, και φυσικά, όλα τα μέλη της ομάδας του φεστιβάλ και  τους  εθελοντές όλα αυτά τα χρόνια. Όταν ξεκινήσαμε να σχεδιάζουμε την πρώτη έκδοση του φεστιβάλ το 2012, ήμασταν μόνο δύο άτομα και πιστεύαμε ότι η εκδήλωση θα ήταν μια μοναδική εμπειρία, ένα πολύ DIY project. Ωστόσο, από την πρώτη κιόλας χρονιά, αισθανθήκαμε την ενθάρρυνση του κοινού και της κοινότητας στη Σύρο και αποφασίσαμε να ζητήσουμε οικονομική υποστήριξη που θα μας επέτρεπε να συνεχίσουμε να παράγουμε το φεστιβάλ και να το  οργανώνουμε σε ένα μεγαλύτερο μοντέλο. Αν μάθαμε κάτι, ειδικά τον τελευταίο χρόνο, είναι ότι δεν έχει νόημα να προβλέπουμε  πολύ μακριά στο μέλλον, με τόσα πολλά άγνωστα. Ωστόσο, μετά τη φετινή έκδοση, ανυπομονούμε να μιλήσουμε με την ομάδα μας, τους παρευρισκόμενους και τους φίλους μας στη Σύρο και να αποφασίσουμε προσεκτικά τα επόμενα βήματα του φεστιβάλ.

Με ποιο σκεπτικό επιλέχτηκαν τα θέματα   του φετινού «off season»;

Ως ομάδα προγραμματισμού, επιλέξαμε το θέμα του  «off season» πριν ξεκινήσει το COVID. Η αρχική μας πρόθεση ήταν να επικεντρωθούμε στις επιπτώσεις του τουρισμού σε περιοχές προορισμού, στη Μεσόγειο,  και πέρα από αυτό, και στο πώς τα τοπία, οι άνθρωποι, τα πράγματα σε αυτά τα μέρη πρέπει να διαπραγματευτούν μεταξύ μιας προβολής, ειδυλλιακής εικόνας που επιβάλλει ο τουρισμός και των συνεπειών του τουρισμού. Παρόλο που η Σύρος είναι διαφορετική από πολλά άλλα ελληνικά νησιά στη σχέση της με τον τουρισμό, εξακολουθεί να αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου οικολογικού συστήματος του Αιγαίου που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό για οικονομική ανάπτυξη, και έτσι, θέλαμε να αντιμετωπίσουμε ένα ζήτημα που επηρεάζει άμεσα το νησί και τον ευρύτερο γεωγραφικό του χώρο. Φυσικά, όταν η πανδημία ξεκίνησε, οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναγκάστηκαν ξαφνικά να σκεφτούν την κινητικότητα και τη διασύνδεση, οπότε το θέμα  είχε και άλλες έννοιες. Ως αποτέλεσμα, το  επεκτείναμε σε δύο εκδόσεις, συμπεριλαμβανομένων των εκδηλώσεων του περασμένου έτους και του ερχόμενου καλοκαιριού.

Η κοινωνία και κατ’ επέκταση οι επιχειρηματίες της Σύρου εκτιμάτε  ότι στηρίζουν ικανοποιητικά την όλη προσπάθεια;

Η επιτυχία του φεστιβάλ δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την υποστήριξη πολλών ομάδων και ανθρώπων στη Σύρο. Αυτή η υποστήριξη είναι συχνά συνεργατική και δημιουργική, όπως η μακροχρόνια συνεργασία μας με τα ναυπηγεία «Τατρσανάς» , η οποία μας προσφέρει ευγενικά τη χρήση του ναυπηγείου τους κάθε χρόνο από την πρώτη μας έκδοση και μας βοήθησε να οργανώσουμε προβολές και παραστάσεις εκεί. Είμαστε επίσης ευγνώμονες στο Δήμο Σύρου και στην Καθολική Εκκλησία της Σύρου, μεταξύ πολλών άλλων που μας παραχώρησαν χρήση άλλων χώρων. Πολλά από τα εργαστήρια, τα προγράμματα και τις επιτροπές καλλιτεχνών μας έχουν επωφεληθεί από την τεχνογνωσία ομάδων και ατόμων που εδρεύουν στη Σύρο, και αυτό το είδος υποστήριξης σημαίνει πολλά, γιατί πίσω από αυτό είναι μια ολόκληρη κοινότητα που ενδιαφέρεται να συμμετάσχει στο φεστιβάλ.

Πόσο η δυσκόλεψε η πανδημία τα δύο τελευταία χρόνια την απρόσκοπτη υλοποίηση των δράσεων του φεστιβάλ; Οδήγησε σε αναδιπλώσεις ή ακόμη και σε ακυρώσεις δράσεων;

Η πανδημία έχει δημιουργήσει πολλές προκλήσεις για εμάς, αναγκάζοντας μας να συντάξουμε όχι μόνο ένα Σχέδιο Β, το οποίο σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο ακόμη και πριν από την πανδημία, αλλά ένα Σχέδιο Γ, Δ, Ε, κ.λπ. Ουσιαστικά, η πανδημία μας ανάγκασε να παραμείνουμε ευέλικτοι, και ικανοί να αλλάζουμε προγράμματα και συμβάντα αμέσως. Αυτό είναι πολύ δύσκολο για έναν οργανισμό του μεγέθους μας, ο οποίος ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός έχει μόνο ένα ορισμένο βαθμό ευελιξίας με τον προϋπολογισμό και την ομάδα του. Ως αποτέλεσμα, δοκιμάσαμε να μειώσουμε το μέγεθος των εκδόσεων, προκειμένου να κάνουμε κάτι εφικτό και καλά, αντί να προσπαθήσουμε να κάνουμε πάρα πολλά. Όσον αφορά τις ακυρώσεις, ήμασταν πολύ τυχεροί και δεν χρειάστηκε να ακυρώσουμε την περσινή ή τη φετινή έκδοση. Ακόμη και πριν από την πανδημία, περισσότερα από τα μισά γεγονότα κάθε έκδοσης πραγματοποιήθηκαν σε εξωτερικούς χώρους, κατά τα καλοκαίρια, οπότε ακόμη και χωρίς τη χρήση εσωτερικών χώρων, καταφέραμε να συνεχίσουμε ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του φεστιβάλ μας, το οποίο καλεί το κοινό να ταξιδέψει σε διαφορετικά μέρη Σύρος για να βιώσει προβολές ταινιών και εκδηλώσεις. Αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις της πανδημίας, αλλά είμαστε ευγνώμονες που μπορέσαμε να λάβουμε χώρα το 2020 και το 2021.