Ιούνιος 1920. Ο ελληνικός στρατός με την ηρωική κραυγή “επελάσετεεε”, επελαύνει στη Μικρά Ασία…Αξάριον (Θυάτειρα), Σαλιχλή (ανατολικά της Σμύρνης), Σώμα (Soma), Ντερέκιοι (25 χιλ. έξω από την Προύσσα) , Μεντεχώριον, Φιλαδέλφεια, Μπαλικεσίρ, Προύσσα ….Ο ελληνισμός των περιοχών αυτών υποδέχεται πανηγυρικά τον ελευθερωτή στρατό. Μετά από αιώνες μαύρης σκλαβιάς ήρθε επιτέλους η ώρα της λευτεριάς…

Ιούνιος 1920 , στα βόρεια της Μ. Ασίας ένας άλλος ελληνισμός, αυτός του Πόντου γνωρίζει την εκδικητική μανία των Κεμαλιστών. Ο Τοπάλ Οσμάν με τις ευλογίες του ίδιου του Κεμάλ έχει μετατραπεί σε ύαινα που κατασπαράζει τις σάρκες των Ελλήνων των παράλιων πόλεων. Η Κερασούντα στενάζει στα χέρια του Τοπάλ Οσμάν , ολόκληρα χωριά της Αμισού (Σαμψούντα) ξεκληρίζονται, στην Πάφρα διαδραματίζεται ένα νέο Ζάλογγο, στο Φούλατζικ της Βιθυνίας έχουμε ένα Ολοκαύτωμα… Η Γενοκτονία του ελληνισμού στον Πόντο βρίσκεται ήδη στην πιο σκληρή της φάση…

Η Κερασούντα , η γενέτειρα του Τοπλάλ Οσμάν την περίοδο αυτή έχει μετατραπεί σε άνδρο των τσέτηδων και των λοιπών αρπαχτικών του Κεμάλ. Στο λιμάνι της τον Ιούνιο του 1920 είχε την ατυχία να ελλιμενιστεί – λόγω τεχνικής βλάβης – το ελληνικό πλοίο ΄΄Φιλία΄΄ , συμφερόντων του Ανδρειώτη εφοπλιστή Ελευθέριου Μ. Τρικόγλου .

Τούρκοι ένοπλοι επιβιβάζονται διά της βίας στο πλοίο και αιχμαλωτίζουν τους επτά Έλληνες ναυτικούς. Ενα χρόνο μετά βρίσκουμε την αναφορά του Δ/τή της Ελληνικής Ναυτικής Βάσης στην Κωνσταντινούπολη να αναφέρει :

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΑΥΤΙΚΗ ΒΑΣΙΣ

Εν Κωνσταντινουπόλει

Αριθ. Πρωτ. 3570

Έχω την τιμήν ν΄ αναφέρω υμίν τα εξής:

Το ελληνικόν πετρελαιοκίνητον πλοίον ΦΙΛΙΑ, καθαράς χωρητικότητος 193 τόνων, νηολογημένον εν Πειραιεί, υπ΄ αριθμ. 190, και ανήκον εις τον εξ Ανδρου εφοπλιστήν Ελευθέριον Μ. Τρίκογλου, απέπλευσεν εκ Κωνσταντινουπόλεως, την 8ην Ιουνίου 1920, δια Βατούμ, με πλήρωμα επτά ανδρών. Ενεκα βλάβης του ελατηρίου των αντλιών του ηναγκάσθη να προσεγγίση εις Κερασούντα. Εκεί το πλοίον ηλευθεροκοινώνησεν κανονικώς , επλήρωσεν υγειονομικά τέλη εις τον Οθωμανόν υγειονομικόν ιατρόν, έλαβε ποιστοποίησιν όπως εξακολουθήση τον πλουν του, επεσκεύασε την βλάβην της μηχανής του, ηγόρασε πετρέλαιον και ύδωρ δια της συνδρομής του άνω υγειονομικού ιατρού, και μετά παραμονήν επτά όλων ωρών εν τω άνω λιμένι, εν ω ητοιμάζετο ν΄ αποπλεύση, υπέστη επίθεσιν όχλου ενόπλων Λαζών, οίτινες ηχμαλώτισαν το πλήρωμα και κατέσχον το πλοίον , υψώσαντες επ΄ αυτού την τουρκικήν σημαίαν.

Τ΄ ανωτέρω πιστοποιεί ο πλοίαρχος δι΄ επιστολής του και εγγραφής εις το ημερολόγιον του πλοίου, αντίγραφον ούτινος ευρίσκεται εις την υπηρεσίαν μας, σχετική δ΄ αλληλογραφία έχει διαβιβασθή προς την ενταύθα Υπάτην Ελληνικήν Αρμοστείαν και τον εν Κωνσταντινουπόλει Αγγλον λιμενάρχην.

Το συλληφθέν πλήρωμα εστάλη εις Καρά-Χισάρ (του Πόντου) , ως αιχμάλωτον, το δε κατασχεθέν πλοίον εχρησιμοποιήθη εις τας στρατιωτικάς κεμαλικάς μεταφοράς, ως εξάγεται εκ τηλεγραφήματος του εν Βατούμ Ελληνος προξένου.

Στο χάρτη του 1890 από http://terra-pontus.blogspot.com

φαίνεται με κόκκινο η περιοχή όπου είχε οδηγηθεί το πλήρωμα μετά τη σύλληψή του, περίπου 120 χιλιόμετρα στην ενδοχώρα. Πρόκειται για τη Νικόπολη (Γαράσαρη των Ποντίων)

Η σύλληψις του πληρώματος και η κατάσχεσις του πλοίου εγένετο εις κεμαλοκρατούμενην πόλιν, και τη ανοχή , αν μη όχι τη υποκινήσει των αρμοδίων αρχών. Οτι δε περί τούτου τεκμαιρένεται εκ του γεγονότος ότι το πλοίον εχρησιμοποιήθη εις τας ανάγκας των στρατιωτικών μεταφορών. Μέχρι τούδε ηγνοείτο η τύχη του συλληφθέντος πληρώματος. Προ διημέρου όμως παρουσιάσθη εις την υπηρεσίαν μου ο εκ Κερασούντος πρόσφυξ Ιωάννης Ν. Ψάλτης και ανέφερεν ότι το εξ επτά ανδρών πλήρωμα του άνω πλοίου εδολοφονήθη δέκα ημέρας μετά την σύλληψίν του, εις τα φυλακάς όπου εκρατείτο.

Συνημμένως υποβάλλω πίνακα των αποτελούντων το πλήρωμα του άνω πλοίου ανδρών, εξαχθέν εκ τω παρά τω Λιμεναρχείω τηρουμένου βιβλίου εκδιδομένων ναυτολογίων. Το τελευταίον ναυτολόγιον δ΄ ου ήτο εφοδιασμένον το άνω πλοίον είναι το υπ΄ αριθμ. 83 λιμένος Κωνσταντινουπόλεως της 29ης Μαίου 1920, εκδοθέν ολίγας μόνον ημέρας προ του εντεύθεν απόπλου.

Ευπειθέστατος ο Διοικητής Μαθιός.

Α/Α    ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ      ΒΑΘΜΟΣ      ΗΛΙΚΙΑ       Δήμος-Εθν/της

  1. Μάρκος Μαρκίδης                Πλοίαρχος     35                   Σύρος
  2. Αν. Δημητράκης                       Ναύτης         20                   Κύμη
  3. Μάρκος Τσανάκας                     Ναύτης         61              Αγαθούπολις
  4. Σ. Μαυριουλιόγλου                  Ναύτης          45               Αγαθούπολις
  5. Αθ. Καραγουλωνάκης               Ναύτης         25                Πάνορμος
  6. Γεώργ. Διαμαντίδης                  Ναύτης         26                 Κων/πόλις
  7. Νικολ. Μπούρης                        Δ. Μηχ.        18                 Κων/πόλις

Ακριβές αντίγραφον

Εν Αθήναις τη 18/11/1921

Ο Υπασπιστής

Γεν. Επιτελείου Ναυτικού

ΣΗΜ.

  1. Την υπόθεση της κατάληψης του πλοίου ΦΙΛΙΑ την ανέσυρα από το βιβλίο του Γιάννη Καψή ΄΄Η Μαύρη Βίβλος 1922΄΄
  2. Πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την τύχη του ΦΙΛΙΑ και του πληρώματος καθώς και τη συμμετοχή του περιβόητου Τοπάλ Οσμάν, βρίσκουμε και στο https://books.google.gr/books?id=FYkWUK-UIBsC&pg=PA138&lpg=PA138&dq=ship+filia+1920&source=bl&ots=A5LRUpMX_b&sig=ACfU3U2oQtUFiOA8BhSPNtV-ndiYatvT-Q&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiWyJa_1O7iAhVOLVAKHXGQCM4Q6AEwC3oECAcQAQ#v=onepage&q=ship%20filia%201920&f=false
  3. Στο Ιστορικό Αρχείο της Ερμούπολης και στα Μητρώα Αρρένων βρήκα το όνομα Μάρκος Ευσταθίου Μαρκίδης , α/α 14743, γεννηθείς το 1885. Δυστυχώς κατά την αναζήτησή μου δε βρήκα κάποια φωτογραφία του.
  4. Σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης της Λωζάνης, περί αποκαταστάσεως ΄΄των σχέσεων φιλίας και εμπορίου, αναγκαίας δια την κοινήν ευημερίαν των οικείων αυτών Εθνών...΄΄, το πλοίο ΄΄ΦΙΛΙΑ΄΄ θα πρέπει να επεστράφη στον ιδιοκτήτη του εφοπλιστή Ελευθέριο  Μ. Τρικόγλου, καθώς το συναντάμε τον Ιανουάριο του 1926 εγκαταλελειμμένο στο λιμάνι της Σίφνου ΄΄The cargo ship ran aground on Siphanto. She was abandoned as a total loss΄΄ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_shipwrecks_in_1926
  5. O Ελευθέριος Μ. Τρικόγλου (1883-1960) παντρεύτηκε την κόρη του επίσης Ανδρειώτη Νικολάου Μάντακα Φιλία (το 1913) και απέκτησαν 4 παιδιά. https://books.google.gr/books?

Με εκτίμηση

Υποπλοίαρχος(ε.α.)

Ουρανία Πανταζίδου Π.Ν.