Αν και ο καιρός δεν επέτρεψε να πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη Συριανή Φάκλα (πυροφάνι) στα Λαζαρέττα , οι εκδηλώσεις και της χθεσινής ημέρας (Σάββατο 22-6-2019) για την αναβίωση της Ναυτικής Εβδομάδας στη Σύρο στέφθηκαν από επιτυχία και μάλιστα η συμμετοχή του κόσμου σε αυτές υπήρξε μαζική.

Επίκεντρο των δράσεων της περασμένης ημέρας ήταν τα  Λαζαρέττα, όπου νωρίς το απόγευμα στον Ιερό Ναό των Αγίων Πάντων έλαβε χώρα ο Εσπερινός. Λίγη ώρα αργότερα η Μπάντα του Πολεμικού Ναυτικού παρέλασε στους κεντρικούς δρόμους της Ερμούπολης παιανίζοντας γνωστά ελληνικά άσματα, με τα φλάς να παίρνουν κυριολεκτικά φωτιά.

Οι εκδηλώσεις, που οργανώθηκαν από τον Πολιτιστικό – Εξωραϊστικό Σύλλογο Λαζαρέττων στην  Μαρίνα της Σύρου, πάρα τις όποιες αστοχίες, κατά γενική ομολογία στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων, αποτελώντας τη βάση για τις προσεχείς διοργανώσεις.

«Αυτό που ζούμε σήμερα, είναι ένα όνειρό μας» είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Συλλόγου Παρασκευάς Ζαχαρίου,  προσθέτοντας: «Μεγαλώνοντας εμείς οι νέοι, αλλά και εσείς οι μεγαλύτεροι, θα θυμάστε τη Ναυτική Εβδομάδα αλλά και όλα όσα συνέβαιναν μέσα σε αυτήν. Εμείς λοιπόν σήμερα, θα αναβιώσουμε  ένα πολύ σπουδαίο και παλιό έθιμο, στο οποίο συμμετείχε και η περιοχή μας, ενώ παράλληλα θα αναφερθούμε σε σπουδαία πολιτιστικά και ιστορικά γεγονότα, που θα μας κάνουν να νιώσουμε περηφάνια και να συνειδητοποιήσουμε όλοι, όσο σημαντικό είναι να είμαστε νησιώτες, Αιγαιοπελαγίτες, Κυκλαδίτες, αλλά και τη θέση μας στην Ιστορία της Ελλάδας μας».

 

Ακολούθως η κα Ανδριάννα Ζερβάκη, αποτελώντας το συνδετικό κρίκο των διαφόρων enents προσκάλεσε στο μικρόφωνο τον κ. Παναγιώτη Κουλουμπή ο οποίος στην ομιλία του με θέμα τη Ναυτική Εβδομάδα κατέδειξε τον ρόλο της περιοχής σε αυτήν, και παράλληλα έκανε σύντομη αναφορά στην Ιστορική Ναυμαχία του Ηρωικού Πλοίου «Ένωσις» με δύο τουρκικά θωρηκτά έξω από το Ασπρονήσι. Εμφανώς συγκινημένος επανέλαβε δε, για μια ακόμη φορά, ότι η αναβίωση αυτού του τόσο σπουδαίου για τον Ελληνισμό Εθίμου ήταν παιδικό του όνειρο, το οποίο χάρη στη σύμπραξη και την επιμονή μιας ομάδας ονειροπόλων ανθρώπων κατάφερε να πάρει σάρκα και οστά. (ακολουθεί το κείμενο με την πλήρη ομιλία του στο τέλος του άρθρου).

Για το ίδιο θέμα (Ναυμαχία πλοίου Ένωσις) μίλησε και η κα Ευαγγελινή Γλυνού, εξυμνώντας την ανδρεία που επέδειξε ο κυβερνήτης του «πλοίαρχος Νίκος Σουρμελής, ο οποίος αιφνιδιάζοντας τα τουρκικά, κατόρθωσε να οδηγήσει το πλοίο του με ασφάλεια εντός του Λιμένα της Ερμούπολης, γενόμενος αποδέκτης  τιμών ήρωα. Τόνισε δε ότι ο επί 20μερο μετέπειτα αποκλεισμός του πλοίου  στη Σύρο,  από ναυτικές δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, είχε ως αποτέλεσμα το τερματισμό της κρητικής Επανάστασης εξ αιτίας της αδυναμίας ανεφοδιασμού των μαχόμενων.

Ακολούθως το Εργαστήρι Παραδοσιακών χορών «η Σοφία της Παράδοσης» παρουσίασε ένα ποικίλο πρόγραμμα χορών απ’  όλη τη χώρα αποσπώντας δίκαια το θερμό χειροκρότημα και τα ευμενή σχόλια των παρισταμένων.

Η συριανή φάκλα, όπως προαναφέραμε, δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί λόγω του αέρα που φυσούσε, ωστόσο η κα Ανδριάννα Ζερβάκη προέβη σε μια αναλυτική παρουσίαση του παλιού αυτού συριανού εθίμου, παρέχοντας χρήσιμες πληροφορίες και ιστορικά στοιχεία στο κοινό.

Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης ήταν η προσφορά του θυρεού του πολεμικού Ναυτικού στον κ. Κουλουμπή, από τον Υπεύθυνο για την Ναυτική Εβδομάδα Αξιωματικό και Δντη Δημοσίων Σχέσεων  του ΓΕΝ πλοίαρχο Αντώνη Μιχελή, καθώς και η ανταλλαγή αναμνηστικών ανάμεσα στους αξιωματικούς και τα μέλη του πολιτιστικού Συλλόγου Λαζαρέττων.

Η βραδιά κύλησε με ένα ποικίλο μουσικό πρόγραμμα από  Ορχήστρα αποτελούμενη από πέντε συριανούς μουσικούς, ενώ το κέφι διατηρήθηκε αμείωτο έως και τις πρώτες πρωινές ώρες, με τους μεζέδες και το κρασί που έρεε άφθονο να συνδράμουν στην δημιουργία του.

Ακολουθεί το κείμενο με την ομιλία του κ. Κουλουμπή:

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΚΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΣΥΡΟ

Ναυτικές Εορτές Σύρου Θεσμός Παράδοση Τοπική και Εθνική Υποχρέωση

Η «Ναυτική Εβδομάδα» για τον Έλληνα, είναι Θεσμός και Παράδοση.

Αι «Ναυτικαι Εορται» ηταν Ναυτικές γιορτές που οι ρίζες της ξεκινούσαν από την αρχαιότητα όταν στις παραλιακές πόλεις εορτάζονταν τα Δελφίνια, τα Πλοιοθέσια, τα Κυβερνήσια και τα Ποσειδώνια.

Φαίνεται σύμφωνα με τα στοιχεία που γνωρίζουμε ως σήμερα ότι αναβιώθηκαν στην Ερμούπολη στις αρχές του 19ου αιώνα αφιερωμένες στην Θάλασσα και σε όσους βρισκόταν κοντά σε αυτήν.

Οι λόγοι που οδήγησαν τους Συριανούς εκείνης της εποχής να ξανά ξεκινήσουν τις Ναυτικές γιορτές ηταν απλούστατος. Η Ερμουπόλη ηταν το σημαντικότερο Ελληνικό λιμάνι διαθέτοντας δική της Ναυτιλία. Τελωνείο, Καρνάγια και Νεώρια, άλλα το σπουδαιότερο τον Πρώτο Ναυτικό Όμιλο στην Ελλάδα και το Πρώτο Λύκειο Ελληνίδων.

Η Ιστορία του Ναυτικού Ομίλου Σύρου ξεκινάει ουσιαστικά από το 1893, ήταν το δεύτερο κωπηλατικό σωματείο του ελληνικού κράτους . ενώ το Λύκειο Ελληνίδων Σύρου ιδρύθηκε το 1915 και είναι το πρώτο περιφερειακό Λύκειο, μετά την ίδρυση του Κεντρικού Λυκείου των Αθηνών (1911).

Και τα δυο αυτά Συριανά Πολιτιστικά κέντρα είχαν στην εποχή τους πάμπολλες διοργανώσεις διαφόρων πολιτιστικών και αθλητικών εκδηλώσεων.

Σύμφωνα με στοιχειά που έχουμε χωρίς όμως να είμαστε απόλυτα σίγουροι φαίνεται πως ίσως σε κοινή συνεργασία Και ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΜΒΟΛΗ του ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΥΡΙΑΝΩΝ της Αθηνάς (ας μην ξεχνάμε πως ιδρυτικά μέλη άλλα και μετέπειτα απλά μέλη στελέχωναν και τα τρία σωματεία), να διοργανώνουν αυτές τις ναυτικές εορτές.

Αθλοπαιδιές. Κολυμβητικοί Αγώνες, Κωπηλατικοί αγώνες, ψαράδικες βραδιές, χορευτικά, παραδοσιακή μουσική, σημαιοστολισμός με συμμετοχή πλοίων και διαφόρων εργαζόμενων στην θάλασσα και από τα καρνάγια. Σπουδαία η συμμετοχή του Νεωρίου οπού «έβγαζε» τα ρυμουλκά του γεμίζοντας τα Συριανούς κάνοντας βόλτες μέσα στο λιμάνι και αν πολλές φορές αυτές οι βόλτες έβγαιναν από το λιμάνι φτάνοντας μέχρι τον Φάρο στο Γαϊδουρονήσι που εκείνη την εποχή λειτουργούσε ακόμα κανονικά και με φαροφύλακα. Η Δημοτική Μπάντα παιάνιζε μουσικές, ο κόσμος κυκλοφορούσε με τα καλά του, ένιπτε με ναυτικές ενδυμασίες ειδικότερα τα παιδιά, πρόσκοποι δημιουργούσαν ναυτικές δράσεις, καϊκάκια και ψαρόβαρκες δημιουργούσαν βαρκαρόλες και βράδυνες βόλτες με φαναράκια δημιουργώντας ένα μαγευτικό απόλυτα νησιωτικό και θαλασσινό σκηνικό που άφηνε μια αίσθηση Εθνικής υπερηφάνειας σε όλο τον κόσμο.

Οι Ναυτικές Εορτές που ξεκίνησαν από την Σύρο αργότερα υιοθετήθηκαν από το Ελληνικό κράτος και μετονομαστήκαν σε Ναυτική Εβδομάδα και θεσμοθετήθηκε να διοργανώνεται από το Πολεμικό Ναυτικό και το Ελληνικό κράτος.

Η «Ναυτική Εβδομάδα» καθιερώθηκε και εορταζόταν από το 1933, στην αρχή κάθε χρόνο την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου, και ανά διετία αργότερα, με εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, χωρίς αναφορά σε… κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός.

Οι μοναδικές φορές που δεν έγινε ναυτική Εβδομάδα ηταν την περίοδο της κατοχής και το 2004 με τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

Όπως όμως όλα τα ωραία σε τούτη την χώρα,  όλα όσα κάνουν τους Έλληνες να νοιώθουν Εθνική υπηρηφάνεια και αγάπη για τον τόπο και την θάλασσα του και αυτό κάποια στιγμή σταμάτησε με βίαιο και ύπουλο τρόπο να γίνεται.

Δυστυχώς ο τελευταίος εορτασμός της «Ναυτικής Εβδομάδας» πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2008, υπό τον τίτλο «Ελάτε να γνωρίσετε τους ανθρώπους της θάλασσας» σε ολόκληρη την Ελλάδα και με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη. Τότε ο θεσμός συμπλήρωνε 75 χρόνια.

Το 2010, η «Ναυτική Εβδομάδα» δεν γιορτάστηκε. Μια λιτή ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού ανέφερε «ο διετής πανελλήνιος εορτασμός της Ναυτικής Εβδομάδας δεν θα γίνει λόγω των δημοσιονομικών συνθηκών, της σημαντικής μείωσης του λειτουργικού σκέλους του Π/Υ ΓΕΝ και της περιστολής των κρατικών δαπανών».

Το 2012, η «Ναυτική Εβδομάδα» και πάλι δεν γιορτάστηκε χωρίς ωστόσο κανένας Κρατικός Φορέας να αναφέρει κάτι.

Αξίζει να ακούσετε τι έγραψε ο Υποναύαρχος ΛΣ Νικόλαος  ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ – τον Ιούλιο του 2012 στην Αλεξανδρούπολη.

«« Η «Ναυτική Εβδομάδα» για τον Έλληνα, είναι Θεσμός και Παράδοση.

Τιμή στη θάλασσα λοιπόν, η Ναυτική Εβδομάδα, που μαζί της συνδέθηκε και εξακολουθεί να συνδέεται η ιστορία της πατρίδας μας, με την πρώτη ναυτιλία στον κόσμο, με τις ένδοξες μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού Σώματος, με την μακραίωνη παράδοση στο Εμπορικό Ναυτικό, τη ναυτική τέχνη, με τα χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής, με το τεράστιο πλήθος νησιών, νησίδων και βραχονησίδων, με τους χιλιάδες ψαράδες, με ένα Αρχιπέλαγος λίκνο του ελληνικού πολιτισμού και τόσα άλλα.

Χωρίς θεσμούς δεν υπάρχει κοινωνία και χωρίς παράδοση δεν υπάρχει πρόοδος. Για τον Έλληνα η θάλασσα δεν είναι απλά ένα ταξίδι ή μια περιπέτεια αλλά ένας τρόπος ζωής που μονιάζει και μανιάζει μαζί της ένας λαός ολάκερος, μια ιστορία απέραντη.

Με τη «Ναυτική Εβδομάδα» ο καθένας μας γνωρίζει καλυτέρα τον «κόσμο και τους ανθρώπους της θάλασσας», αλλά και γιορτάζει κάθε βιωματικό ερέθισμα από την θάλασσα.

Θα απαριθμήσω μερικές μόνο εκδηλώσεις από παλαιοτέρους εορτασμούς της στην Αλεξανδρούπολη, Καλαμάτα και Κύμη όπου έτυχε να υπηρετήσω ως Λιμενάρχης διοργανώνοντας επί σειρά ετών τον εορτασμό της «Ναυτικής Εβδομάδας».

Τι κόστιζε στο Κράτος, η «γιορτή σαρδέλας» που διοργάνωναν οι Τοπικές Εφορείες Πρόσκοπων ή οι «Σύλλογοι ερασιτεχνών αλιέων» και άλλοι ιδιωτικοί φορείς;

Τι κόστιζε στο Κράτος, η «βαρκαρόλα» στο πέλαγος, με τα πλοία που προσέφεραν αφιλοκερδώς οι πλοιοκτήτες τους, και την επίσης αφιλοκερδή πρόσφορα «Χορωδιών », «Τροβαδούρων», «Καλλιτεχνικών ομίλων» κλπ, που έφερναν τον κόσμο πιο κοντά στη θάλασσα, διασκεδάζοντάς τον ;

Τι κόστιζε στο Κράτος, η Έκθεση φωτογραφίας « Ακτές και θάλασσες του Έβρου » από την Οικολογική Εταιρεία Έβρου ;

Τι κόστιζε στο Κράτος, η διοργάνωση κολυμβητικών και ιστιοπλοϊκών αγώνων από τους Ναυτικούς, Αθλητικούς Ομίλους και τα Σωματεία ;

Τι κόστιζε στο Κράτος, η βράβευση μαθητών για τη συμμετοχή τους σε εκδηλώσεις για την προστασία της θάλασσας από την HELMEPA σε συνεργασία με τα Λιμεναρχεία και τις Περιφερειακές Διευθύνσεις Α’ βάθμιας και Β’ βάθμιας εκπαίδευσης ;

Τι κόστιζε στο Κράτος, ο διαγωνισμός καλλίτερης βιτρίνας με ναυτικό θέμα όπου τα κατά τόπους Εμπορικά Επιμελητήρια δραστηριοποιούντο σε συνεργασία με τους Δήμους και αθλοθετούσαν συμβολικά βραβεία;

Τι κόστιζε στο Κράτος, η επίσκεψη του κοινού σε εμπορικά πλοία, λιμάνια, φάρους κλπ που βοηθούσε στη διατήρηση της αγάπης του προς τη θάλασσα, την ανάπτυξη της καλλιέργειας του ναυτικού πνεύματος στους νέους, την προσέλκυση τους στα ναυτικά επαγγέλματα και τόσα άλλα ;

Τι κόστιζε στο Κράτος , η « επιμνημόσυνη δέηση » και η ρίψη στεφάνου στη θάλασσα υπέρ του « Αφανούς Ναύτη »

Για την Ελλάδα, την άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θάλασσα, ως γεωγραφία και ως ιδέα, η πηγή της ζωής της βρίσκεται σε αυτή.

Η σημασία της, αιώνες τώρα, αποκρυσταλλώνεται στη ρήση του Περικλή « μέγα το της θαλάσσης κράτος » που κοσμεί το θυρεό του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού .

Όμως, το « της θαλάσσης μέγα κράτος » παραμένει μέγα και αξιοποιήσιμο μόνο όταν η πατρίδα το θυμάται και το τιμά όπως έκανε τόσα χρόνια με τη «Ναυτική Εβδομάδα» χωρίς αναβολές, αναστολές και ματαιώσεις ….

Και φτάνουμε λοιπόν στο σήμερα. Σε αυτήν την ιστορική αναβίωση των Ναυτικών Εορτών Σύρου όπως είναι το ιστορικό και επίσημο όνομα των εορτών αυτών.

Πριν 3 χρονιά περίπου μια ομάδα ανθρώπων ξεκίνησε μια τρελή ιδέα. Ήταν μια παρορμητική ιδέα που είχα από μικρό παιδί όταν ξαφνικά μια ημέρα συνειδητοποίησα πως ένα ωραίο καλοκαιρινό γεγονός που με έκανε χαρούμενα είχε πάψει να υπάρχει.

Το Έλεγαν Ναυτική Εβδομάδα.

«Μαζεύω φίλους συντροφιά με μια κρυφή ελπιδα» λέει το τραγούδι του Σταυρού Λογαρίδη. Μια ελπιδα και ένα όνειρο .

Αυτό έκανα λοιπόν. Μάζεψα φίλους.

Η ομάδα αυτή ηταν ο Μιχάλης Σκορδης απόστρατος αξιωματικός του πολεμικού ναυτικού _Υποβρύχιος» έχοντας δηλαδή υπηρετήσει στα υποβρύχια, Εγώ, Η Χριστίνα Λιγοψυχακη η πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων, και ο Γιάννης Δεσύπρης πολυβραβευμένος ερασιτέχνης ηθοποιός σκηνοθέτης και τραγουδιστής. Στην παρέα αυτή προστέθηκε και ο Νίκος Σιδηρόπουλος αργότερα που έκανε πολλά. Βοήθησε πολύ να ξέρετε… Ο Μιχάλης Σκορδης δυστυχώς δεν είναι μαζί μας σήμερα. Παντρεύεται η κορούλα του στον Βόλο …

όλοι οι άλλοι όμως είναι Εδω.

Μαζί… βασισμένοι στους αγώνες ανθρώπων όπως ο Στυλιανός Λυκουδης.. Όπως Ο Δημήτριος Βικέλας επίσης σπουδαίος και μέγας συμπατριώτης μας Συριανός  που εμπνεύστηκε ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΕ την αναβίωση των ΣΥΓΡΟΝΩΝ Ολυμπιακών Αγώνων. Που δεν δίστασαν. Δεν σταμάτησαν δεν κουράστηκαν. Δεν σκιάστηκαν από τις τρικλοποδιάς. Τις ακυρώσεις τα πισωμαχαιρώματα. Επετυχαν και επιτυχαμε όλοι μαζί το όνειρο μας.

Εμπνευστήκαμε  όπως και εκείνοι ένα όνειρο. και το Επιτύχαμε Με χίλια προβλήματα. Με χίλιες δυσκολίες.

Καταθέσαμε την  πρόταση μας στον Δήμο. Έτοιμη.  Ολόκληρη Με πλήρες πρόγραμμα Ο Μιχάλης Σκορδης είχε ξαναδιοργανώσει Ναυτική Εβδομάδα όταν υπηρετούσε στο Πολεμικό Ναυτικό…. Ήξερε.  Όπως επίσης είχε άκρες μέσα στο Πολεμικό Ναυτικό.

Συναντήσαμε δυσκολίες. Η σημαντικότερη από αυτές τις δυσκολίες ηταν ότι δεν γνώριζαν οι νέοι άνθρωποι την Ναυτική Εβδομάδα και δεν κατανόησαν την σπουδαιότητα της.

Υπήρχαν και άλλοι που απλά δεν ήθελαν να γίνει ναυτική Εβδομάδα. Γιατί δεν υπήρχε …συμφέρον.

Δεν εγκαταλείψαμε τις προσπάθειες. Συνεχίσαμε να παλεύουμε. Ασταμάτητα. Κτυπούσαμε πόρτες. Ψάχναμε σύμμαχους. Ανθρώπους που να καταλαβαίνουν την σπουδαιότητα της ναυτικής Εβδομάδας Ειδικά σε ένα νησί όπως η Σύρος. Ειδικά σε ένα νησί στο κέντρο του Αιγαίου μια εποχή τόσο κρίσιμη και εκρηκτική με την σκιά του πόλεμου να πλανάται πάνω από την Ελλάδα.

Τα καταφέραμε όμως. Με την βοήθεια πολλών. Επιτέλους μυαλά ξύπνησαν.

Βέβαια μην νομίζετε πως η Αναβίωση ηταν εύκολη.

Κάθε άλλο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα τώρα ηταν …  ότι ολοι αυτοί που δημιουργούσαν τα προβλήματα να μην γίνει η ναυτική εβδομάδα η που δεν είχαν ιδέα τι είναι η Ναυτική Εβδομάδα όταν συνειδητοποίησαν πόσο σημαντικό γεγονός θα είναι ηταν   ΟΙ ΜΟΝΟΙ – που θέλουν να φαίνονται, ΝΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΖΟΝΤΑΙ, ΝΑ ΓΡΑΦΟΥΝ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥΣ χωρίς καν να αναφέρουν τα ονόματα εκείνων των ταπεινών που αγωνίστηκαν στο σκοτάδι της αμάθειας, της ανιστορικότητας και των σκοπιμοτήτων σαν αφανείς ήρωες για τον σκοπό αυτό.

Ναι.. Γιατί για εμάς … Σαν τον Λυκουδη, σαν  Τον Βικέλα  ο σκοπός αυτος ήταν ιερός. Προσφορά στην χώρα μας και τον τόπο μας.

Παρ όλα αυτά φέτος   Οι Ναυτικές Εορτές είναι γεγονός.

Και θα γίνουν θεσμός σας το υπόσχομαι.

Με τον ένα η τον άλλο τρόπο θα γίνουν θεσμός.   Εδώ που ξεκίνησαν … Για το καλό όλων μας.

Και θέλουμε την βοήθεια όλων των συμπολιτών μας άλλα και όσων κατανοούν την σπουδαιότητα  της ΕΘΝΙΚΗΣ Ναυτικής Αυτής Γιορτής στο κοινό αίσθημα των νησιωτών, των ναυτικών και της εθνικής μας υπερηφάνειας εν μέσω μάλιστα και εν όψη των τεράστιων εθνικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε σήμερα σε ένα σχεδόν εμπόλεμο κλίμα.

 

Τέλος πρώτου Μέρους

 

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

 

Η Ναυμαχία του Ενωσις και η δραματική Πολιορκία της Σύρου

Η Ναυμαχία του πλοίου «ΕΝΩΣΙΣ» με τα τουρκικά πολεμικά έξω από το λιμάνι της Σύρου το 1868 η φοβερή Πολιορκία της Σύρου από τον Τουρκικό στόλο και η δραματική ταπεινωτική εξέλιξη και κατάληξη των γεγονότων για την Σύρο και την Ελλάδα γενικότερα.

Μια από τις σημαντικότερες ΟΧΙ ΤΟΣΟ ΓΝΩΣΤΕΣ ιστορικές σελίδες της Ελληνικής Ιστορίας που διαδραματίστηκε στην Σύρο έξω ακριβώς από το λιμάνι της. Ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ πολεμικό, επεισόδιο που εξελίχτηκε σε ένα επίσης άκρας σημασίας διπλωματικό θρίλερ με φοβερές και δυσμενείς επιπτώσεις για ο Ελληνικό κράτος.

Παράλληλο ενα από τα πιο ωραία πολεμικά γεγονότα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας όπου πρωταγωνιστεί ο ηρωισμός η εξυπνάδα και η μεγαλοπρέπεια της Ερμούπολης ως σημαντικό παγκόσμιο κέντρο εμπορίου και στρατηγικής σημασίας λιμάνι.

Οα ακούσετε με ένα πιο εκλαϊκευμένο τρόπο  μια εντυπωσιακή περιγραφή κυριολεκτικά λεπτό προς λεπτό των γεγονότων όπως εξελίχθησαν με μάρτυρες όλο τον Συριανό πληθυσμό αλλά και πολλούς Έλληνες και ξένους διπλωμάτες και στρατιωτικούς.

Αξίζει ακόμα να γνωρίζετε ότι η πληθώρα των πληροφοριών που έχουμε είναι διότι το γεγονός αυτό κατεγράφη από δημοσιογράφους των τοπικών, Αθηναϊκών αλλά και ξένων εφημερίδων της εποχής.

Η Ιστορία αυτή είναι συνδεδεμένη με την Κρητική Επανάσταση και την σχέση των Συριανών με τους Κρήτες επαναστάτες.

Ως γνωστόν η Σύρος την εποχή της Κρητικής επανάστασης όχι μόνο βοήθησε την Κρήτη αλλά φυγάδευσε έκρυψε και στην συνεχεία συμμετείχε με διάφορους τρόπους στην οργάνωση αλλά και την νίκη των Κρητων Επαναστατών ενάντια στους Τούρκους.

Μια από τις σπουδαιότερες βοήθειες της Σύρου ηταν ότι φυγάδεψε τους αρχηγούς Κρήτες επαναστάτες αλλά και πολλούς αγωνιστές.

Ένα πλοίο εκείνη την εποχή έκανε τον μεγαλύτερο και πιο επικίνδυνο άθλο.

Το πλοίο Ενωσις.

Το πλοίο αυτό μετέφερε τους κρητικούς αγωνιστές στην Σύρο όπου ερχόταν στο νησί μας να ανασυνταχτούν και να οργανώσουν την συνεχεία της επανάστασης τους. και όχι μόνο. Μετέφερε πολεμοφόδια. Χρήματα αλλά και πρόσφυγες.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κρητων Σύρου είναι ένας από τους παλιότερους Συλλόγους στην Σύρο.

Είναι γνωστή η σπουδαία ιστορία του μεγάλου Κρητικού αγωνιστή Χατζή Ανδρέα Κριαρά ο όποιος ήρθε στην Σύρο. Και από εδώ κατάφερε να οργανώσει την Κριτική επανάσταση αλλά και τελικά να εντάξει την Κρήτη στο Ελληνικό κράτος.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΝΩΣΙΣ και ΤΗΣ ΕΝΔΟΞΗΣ ΝΑΥΜΑΧΙΑΣ ΤΟΥ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ ΟΜΩΣ…

Η Κρήτη, τον Δεκέμβριο του 1868 ήταν κάτω από την δύναμη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι Κρήτες επαναστατούν και η ιστορία καταγράφει μερικές από τις πιο ένδοξες στιγμές της με ανδραγαθήματα γενναίες μάχες, ενισχύσεις σε χρήματα και πολεμοφόδια των ελεύθερων Ελλήνων αλλά και από την μεριά των Τούρκων τεραστία βία πολύ αίμα και την γνώστη Τουρκική κακία.

Αυτά καταφέρνουν εκείνη την εποχή να κάμψουν το ηθικό και την αντίσταση των επαναστατών.

Η Ερμούπολη έρχεται εκείνα τα χρόνια εκτός από την πολιτιστική, εμπορική και ναυπηγική ακμή της φαίνεται να είναι μια πόλη που λειτουργούσε ως τροφοδότρια που ενίσχυε τον Αγώνα των κρητικών με τρόφιμα, κανόνια και το σημαντικότερο τα μετέφερε στην Κρήτη πλοία Συριανά της Συριανής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΤΜΟΠΛΟΪΑΣ, που έδρα είχε την Ερμούπολη και είχε ιδρυθεί πριν από δύο πενταετίες.

Πολλά από αυτά τα πλοία κατασκευάζονταν στην Σύρο.

Τι ηταν αυτά τα πλοία?

Ήταν πλοία επιδρομικά που σκοπό είχαν να διασπούν με κίνδυνο των πληρωμάτων και των ιδίων των σκάφων τον αποκλεισμό των Κρητικών παραλίων να αράζουν με τεράστιους κίνδυνους για ελάχιστο χρονικό διάστημα σε κάποιο λιμάνι και να φορτώνουν η να ξεφορτώνουν πολεμοφόδια. Χρήματα αγωνιστές ακόμη και εθελοντές στη μαρτυρική μεγαλόνησο.

Ερχόμενα πίσω στην Σύρα έφερναν τους διωκόμενους Κρήτες αγωνιστές.

Στο Νεώριο εκείνη την εποχή γραφόταν σπουδαίες ηρωικές στιγμές.

Ως μια από τις πιο σύγχρονες ναυπηγικές μονάδες στην Ευρώπη εκείνη την εποχή με  σοβαρές εγκαταστάσεις για επισκευές και κατασκευές πλοίων επισκεύαζε και μετασκεύαζε βάση των αναγκών που είχαν τα πλοία της εποχής εκείνης. Επειδή όμως οι πρόσφυγες από την Κρήτη ερχότανε εκατοντάδες στη Σύρο για να αποφύγουν το τούρκικο μαχαίρι, δημιουργήθηκε οξύτατο πρόβλημα διαβίωσης, ανάγκη στέγης ιματισμού, ακόμη και διατροφής.

Και εδω η Σύρος δείχνει για μια ακόμα φορά την μεγαλοψυχία των τότε σπουδαίων μορφωμένων με άρτια πολιτιστική ανωτερότητα και εθνικό αίσθημα κάτοικων της.

Η ψυχική συμπαράσταση των Συριανών στον Αγώνα των Κρητικών και η άμεση βοήθεια στους ξεριζωμένους είναι εντυπωσιακή και μεγαλειώδης.

Οι Συριανοί ιδρύουν μια Επιτροπή αποτελούμενη από τους πιο επιφανείς Συριανούς και Επιτροπή Κυριών προσφέροντας μέγιστες υπηρεσίες. Μεταξύ πολλών άλλων η δραστήρια αυτή Επιτροπή έστειλε επιστολή στις Κυρίες της Αμερικής και τους ζητούσαν οικονομική ενίσχυση για τους πρόσφυγες. Το ποσό που κατάφεραν να συλλέξουν ήταν πολύ σημαντικό, 100.000 δολαρίων. Ο τοπικός Τύπος έγραφε τον Οκτώβρη του 1866 για τις ενέργειες των Επιτρόπων.

Επιπλέον η Σύρος τότε ήταν το κέντρο όλων των ατμοπλοϊκών γραμμών του Αιγαίου. Έτσι οι ειδήσεις μεταφέρονταν με πολύ γρήγορες για την εποχή εκείνη συνθήκες. Το ίδιο και τα νέα για την εξέλιξη του Αγώνος των Κρητών έφταναν πολύ γρήγορα. Στην Συριανή εφημερίδα «Ερμούπολις» στο φύλλο στις 2-11-1866 διαβάζουμε χαρακτηριστικά:

«Το εκ Κρήτης Αυστριακόν ατμόπλοιο άφήκετο την στιγμήν ταύτην. Άπειρον πλήθος συνήχθη εις την προκυμαίαν, όπως ταχύτερον μάθη τάς προόδους της επαναστάσεως και τας νίκας των χριστιανικών όπλων. Εις Χανιά επανηγυρίζετο (υπό των Τούρκων) η ψευδής σύλληψις του «Πανελληνίου» ενώ αυτό εισήλθε σώον εις το λιμένα μας την παρελθούσαν Δευτέραν».

Και Φτάνουμε στην Ναυμαχία του Πλοίου Ενωσις

Το ατμόπλοιο Ένωσις (πρώην Owl, «Κουκουβάγια») ήταν μικρό τροχήλατον ατμόπλοιον μέσης ταχύτητος 16-17 μιλίων. ΠΟΛΥ ΓΡΗΟΓΟΡΟ ΔΗΛΑΔΗ. Για την εποχή του ηταν ένα μοναδικό θαλάσσιο υπερόπλο. Αγοράσθηκε στην Αγγλία τον Ιούλιο του 1867 για να χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες της Κρητικής επαναστάσεως, όπως και τα ατμόπλοια «Αρκάδι» και «Κρήτη» κατά την έναρξη της Κρητικής εξέγερσης του 1866, από την μεγάλη Εθνική Επιτροπή το 1866 που έδρευε στην Αγγλία και είχε την επωνυμία «Κεντρική Υπέρ Κρητών Επιτροπή», με χρήματα που προσέφεραν οι Έλληνες του Λονδίνου.

Ήταν αδελφό πλοίο με τα Αρκάδι, Κρήτη και Πανελλήνιον.

Πήρε το όνομα «Ένωσις» διότι η ένωση με την Ελλάδα ήταν ο απώτερος στόχος των εξεγερμένων Κρητών.

Ναυπηγήθηκε στην Αγγλία το 1860 με το όνομα «Owl» ως ταχυδρομικό πλοίο (ποστάλι). Έφερε δύο πεδινά πυροβόλα Άρμστρογκ, δύο ορειβατικά και ενα Ρωσικόν παλαιού τύπου. Σε αυτά προσετέθησαν εις το Νεώριων Σύρου, τον Σεπτέμβριο του 1868 αλλά δύο πυροβόλα Άρμστρογκ των 40 λίτρων. Όπως καταλαβαίνετε είχε μια απίστευτη δύναμη πύρος. Αλλά το ίδιο σημαντικη και ακόμα καλύτερη ηταν η ανθρωπινή δύναμη του πληρώματος και των αξιωματικών του όπως θα διαβάσετε παρακάτω.

Το πλοίον ενηολογήθη ως ανήκον εις την Συριανήν Ατμοπλοϊκή Εταιρείαν και επηνδρώθη με 120 άνδρας, εξ’ ων οι πλείστοι ήσαν ναύται του Β.Ν. Κυβερνήται της «Ενώσεως» διατέλεσαν οι Β. Ορλώφ, Ν. Παυλίδης και Νικ. Σουρμελής, συνεπικουρούμενοι από τους Κρήτας πλοηγούς Γ. Χατζηγρηγοράκην και Π. Τσαρδήν, οι όποιοι γνώριζαν άριστα τα Κρητικά παράλια.

Το Ενωσις είχε γίνει ο εφιάλτης των Τούρκων. Μέχρι τον Νοέμβριο του 1868 η «Ένωσις» είχε διασπάσει 45 φορές τον Τουρκικό αποκλεισμό της Κρήτης και είχε γίνει το «κάρφος εις τον οφθαλμόν» του διευθύνοντος τον αποκλεισμό της ηρωικής μεγαλονήσου Άγγλου διοργανωτή του Τουρκικού στόλου Χόβαρτ Πασσά.

ΣΤΟ ΑΝΑΤΥΠΟΝ ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΕΤΗΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΥΚΛΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΜΟΣ Ζ’ 1968 διαβάζουμε:

Τα πλοία «Ύδρα», «Πανελλήνιων», «Αρκάδι», «Κρήτη» και «Ένωσις», άτινα κατά την διάρκειαν της Κρητικής Επαναστάσεως εχρησίμευσαν δια την διάσπασιν του Τουρκικού αποκλεισμού, αναχωρούντα από την Σύρον δα την Κρήτην προεπέμποντο με τας ευχάς και τας δεήσεις όλων των Ερμουπολιτών και εγίνοντο δεκτά, επιστρέφοντα με χάριν και ενθουσιασμόν. Αι Συριαναί εφημερίδαι της εποχής του επαναστατικού αυτού Αγώνα των Κρητών, γέμουν ειδήσεων αναφερομένων εις τας εξελίξεις της επαναστάσεως και άλλων δημοσιευμάτων σχετικών με αυτόν. Αποτέλεσμα όμως της ταύτης συμμετοχής της Σύρου εις την Κρητικήν επανάστασιν ήτο να πληρώση και η Σύρος με τη σειρά της, τας συνεπείας της συμπράξεώς της. Ότε φθίνοντος του 1868, αυτοκατεστράφη εις τας Κρητικάς ακτάς το θαυμάσιον και ταχύτατο καταδρομικό «Αρκάδι». Απέμεινε μόνον αξιόλογον σκάφος μας «Ένωσις». Οι Τούρκοι εγνώριζαν ιδία από κατασκοπευτικήν δράσιν Άγγλων κατασκόπων όλας τας κινήσεις του πλοίου. Απεφάσισαν λοιπόν να ενεδρεύσουν προ του λιμένος της Ερμουπόλεως και να το «καταβυθίσουν ή να το συλλάβουν». Τούτο εγένετο αφορμή των συμβάντων, άτινα ερχόμεθα να εξιστορήσωμεν.

Η Μεγαλύτερη δύναμη του πλοίου Ενωσις ηταν ο πλοίαρχος του.

Ο ΜΥΚΟΝΙΑΤΗΣ ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΟΥΡΜΕΛΗΣ

Ο Ανδρέας Δρακακης γραφεί κατά λέξη:

»Ο Σουρμελής υπήρξεν ο τελευταίος των πλοιάρχων, ο οποίος εδοκιμάσθη εις τα επικίνδυνα αυτά ταξίδια. Και όπως ευθύς εξαρχής, όπως και αργότερον κατά την επανάστασιν του 1878, είχεν ορισθή ως μόνιμος κυβερνήτης των σκαφών «Ένωσις» και «Πανελλήνιων», δια τον λόγο δε αυτόν επραγματοποίησε τα περισσότερα (42 τον αριθμόν) εις Κρήτην ταξίδια ανεφοδιασμού, από οιονδήποτε άλλον συνάδελφόν του.

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ ΕΝΩΣΙΣ ΜΕ ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΣΥΡΟΥ ΣΤΑ 1868

Την 23ην Νοεμβρίου 1868 η «Ένωσις» αναχώρησε από την Σύρο με κυβερνήτην τον γενναίο Μυκονιάτη εμποροπλοίαρχο Νικόλαον Σουρμελήν. Η αποστολή της «Ενώσεως» αυτή την φορά ηταν «άκρως σοβαρά και επικίνδυνος». «Επρόκειτο να μεταφέρει εις Κρήτην δύναμιν χιλίων επίλεκτων Μανιατών, υπό τον οπλαρχηγό Δημ. Πετροπουλάκην, των οποίων η αποβίβασης εις την Κρήτην ηλπίζετο να αναζωογονήση την εκπνέουσαν επανάστασιν. Το ηρωϊκόν πλοίον αφού παρέλαβεν από το Γύθειο τον Πετροπουλάκην και τους Μανιάτας του, μετά από δραματικές περιπέτειες, να τους αποβιβάσει σε ερημικούς όρμους της μεγαλονήσου, επέστρεφε θριαμβευτικώς στην Σύρο αναχωρώντας από την Κρήτη το ξημέρωμα της 1ης Δεκεμβρίου 1868. Λόγω σφοδρής θαλασσοταραχής όμως αναγκάσθηκε την πρώτων πρωϊνήν της 2ας Δεκεμβρίου 1868 να ποδίσει εις τον όρμον Μάρμαρα της Πάρου, και απέπλευσε γα Σύρο την 6ην πρωϊνήν της ιδίας ημέρας. Μόλις όμως έφθασε περίπου 6 μίλια έξω από το λιμάνι της Σύρου περίπου στο ύψος της νησίδας «Ασπρονήσι» το Ενωσις ευρέθει κυκλωμένο από δύο Τουρκικά πολεμικά, τα οποία του είχαν στήσει ενέδρα και το πειριμεναν. Τα τουρκικά πλοία ηταν τα ιπποδρόμων «Χουδαβερδικέρ» και η φρεγάτα το «Ιτζεδίν».

Οι συνθήκες οι οποίες άρχισαν και εξελιχτήκαν οι εχθροπραξίες εκτίθενται με διαφορές μαρτυρίες από τους ναυμαχώντας, εις τις αναφορές που υπέβαλαν ευθύς κατόπιν εις τον Λιμενάρχη Σύρου, και τις οποίες δημοσιεύω παρακάτω ίσως για πρώτη φορά στο Συριανό κοινό.

Από τα δημοσιεύματα της εποχής εκείνης του Συριανού Τύπου, δυνάμεθα μετά βεβαιότητες να υποστηρίξιμων ότι η ναυμαχία διεξήχθη υπό τις παρακάτω συνθήκες:

Όταν το πρώτον η «Ένωσις» διέκρινε τα Τουρκικά πολεμικά ευρίσκετο ήδη σε μικρή απόσταση από αυτά και η ώρα ήτο περίπου 7,30 το πρωί.

Η ημέρα ήταν σκοτεινή και ο ουρανός νεφοσκεπής . Ο ήλιος δεν είχε ακόμη ανατείλει και έπνεε ισχυρός βόρειος άνεμος. Αμέσως μόλις το «Ιτζεδίν» διέκρινε το «Ένωσις» άρχισε να κατευθύνεται προς αυτό, ενώ συγχρόνως το «Χουδαβερδικέρ» κινήθηκε ολοταχώς για να αποκόψει ενδεχόμενη υποχώρηση του «Ενωσις». Το «Ιτζεδίν» με άσφαιρες βολές κάλεσε το «Ένωσιν» να σταματήσει. Πρόδηλος σκοπός των Τούρκων ήταν η σύλληψις του Ελληνικού πλοίου. Ο Σουρμελής όμως δεν σταμάτησε. «Διέταξαν αμέσως να εκταθή όλη η ατμόν δυναμικότης των λεβήτων με πρόθεσιν να δυνηθή να διαφύγη και να εισέλθη εις τον λιμένα της Ερμουπόλεως.» Όταν τα Τουρκικά πλοία, αντιλήφτηκαν την πρόθεση του «Ενωσις», άρχισαν να βάλλουν με τα πυροβόλα του κατά του Ελληνικού πλοίου που όδευε ολοταχώς να μπει στο λιμάνι της Ερμούπολης.

Ο πλοίαρχος Σουρμελής δια καταλλήλων ελιγμών έφερε το πλοίον του σε τέτοια εις θέση ώστε «να μη παρουσιάζει πλευράν προς τον εχθρόν και διέταξε τους πυροβολητές του, οίτινες είχον διαταχθή να ευρίσκωνται εις θέσιν μάχης, να βάλλουν δια του πρυμναίου πυροβόλου της κατά του «Ιτζεδίν».

Ένα από τα βλήματα του Ενωσις βρίσκει τον αριστερό τροχών του «Ιτζεδίν» τον οποίον και συνέτριψε. Έτσι το Τουρκικό πλοίον χάνει αυτόματα το μέγιστον μέρος της ταχύτητος του και της ευελιξίας του. Ο αδαής πλοίαρχος του «Ιτζεδίν» αντί κατόπιν τούτου να αφήσει ελεύθερον το πεδίον εις το ταχύτατων και με ισχυρότατων οπλισμό Τουρκικό πολεμικό «Χουδαβερδικέρ» να καταδιώξει και καταναυμαχήσει με το Ενωσις για να προφυλάξει το πλοίον του, το έφερε παραπλεύρως της Τουρκικής ναυαρχίδας. Αυτό ηταν ένα τεράστιο σφάλμα το όποιο θα επωφεληθεί ο έμπειρος Σουρμελής, ό όποιος ς έσπευσε να φέρει το δικό του πλοίο «Ένωσις» εις θέσιν παράλληλη, έτσι ώστε να βρίσκεται μεταξύ του «Χουδαβερδικέρ» και του πλοίου του να παρεμβάλλεται το «Ιτζεδίν», με αποτέλεσμα να μη δύναται ούτε το «Χουδαβερδικέρ» να βάλλει εναντίον του.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα τα τρία, πλοία έπλεαν παράλληλα με το Ελληνικό πλοίο διαρκώς να πλησιάζει προς το λιμάνι της Σύρου που ήταν και ο αρχικός σκοπός του. Το «Ιτζεδίν» συνέχισε τους κανονιοβολισμούς εναντίον του αλλά άνευ αποτελέσματος. Όταν πλέον ευρίσκοντο εις μικράν απόστασιν από το λιμάνι περίπου μισό μίλι το «Ένωσις» με μια αριστοτεχνική μανούβρα διέφυγε του παραλλήλου πλου και ενώ η Τουρκική ναυαρχίδα ετοιμάζετε να το πλήξει με δύο εύστοχες βολές το «Ενωσις» καταφέρνει κυριολεκτικά να σαρώσει το κατάστρωμά της ταυρίκης ναυαρχίδας να διαλύσει δύο λέμβους της και παρ’ ολίγον μάλιστα να σκοτώσει τον αυτόν τον Άγγλο πλοίαρχο του τούρκου πλοίου ναύαρχο Χόβαρτ Πασσάν.

Φαντάζεστε την μεγάλη σύγχυση που ακολούθησε επί της Τουρκικής ναυαρχίδας! Αυτήν εκμεταλλεύτηκε ο Έλληνας καπετάνιος και καταφέρνει να μπει ολοταχώς στο λιμάνι της Ερμουπόλεως, ενώ και τα δύο Τουρκικά πολεμικά «έβαλλον λυσσωδώς, αλλ’ αστόχως, κατ’ αυτού».

Το «Ένωσις» εν τω μεταξύ ύψωσε «μέγαν σημαιοστολισμόν» και σκοπίμως αγκυροβόλησεν όπισθεν μιας Αυστριακής κορβέτας που υπήρχε στο Ερμουπολιτικο λιμάνι «προτάξασα αυτήν ως ασπίδα».

Το θέαμα της απροόπτου αυτής ναυμαχίας παρακολούθησε εναγωνίως ολόκληρη η Ερμούπολη. Αρχικώς και μόλις ακούσθησαν οι πρώτες βολές έντρομοι οι Ερμουπολίτες εξήλθον εις τους εξώστας και τας ταράτσας των οικιών των δια να διαπιστώσουν τι συμβαίνει και ακολούθως να παρακολουθήσουν τα ναυμαχούντα πλοία. Όπως η πόλις είναι κτισμένη αμφιθεατρικώς, με το μεγαλύτερο μέρος των οικιών να αντικρίζουν το πέλαγος και τον λιμένα και εκείνη την εποχή όχι τόσο πυκνοκτισμενη. Πολλοί άλλοι έσπευσαν εις την παραλία δια να παρακολουθήσουν από πιο κοντά τα διαδραματιζόμενα. Όταν το «Ένωσις» διέφυγε των διωκτών της και εισήλθε σημαιοστόλιστος στο λιμάνι, οι χιλιάδες των Ερμουπολιτών, πους είχαν συρρεύσει εις την παραλία, ζητωκραύγαζαν φρενιτιωδώς, «ενηγκαίζοντο αλλήλους, έκλαιον από συγκίνησιν και ενθουσιασμόν». Μπροστά τους είχε διεξαχθει μια ναυμαχία με ένα από τα αγαπημένα και θρυλικά πλοία της εποχής και το Ελληνικό πλοίο είχε όχι μονό νικήσει αλλά και ρεζιλέψει τα τουρκικά εχθρικά πλοία.

Όταν σε το Ενωσις αγκυροβόλησε ο Σουρμελής εξήλθε του σκάφους δια να μεταβεί εις το Λιμεναρχείο, οι ενθουσιώδεις Ερμουπολιτες τον σήκωσαν στα χέρια ψηλά και «ωδηγήθη ως θριαμβευτής εις το Λιμεναρχείων». Και ηταν πράγματι έτσι.

Ο εμποροπλοίαρχος Μυκονιάτης «επέτυχεν, αψηφών δύο ασυγκρίτως αξιομαχότερα πολεμικά, όχι μόνο να διασπάση τον κλοιόν των, όχι μόνον να εισέλθη άθικτος εις τον λιμένα, αλλά προς τούτοις να επιφέρη σημαντικάς ζημιάς εις τα εχθρικά πλοία, με μόνον τρείς βολάς τας οποίας έρριψε.»

Τα πράγματα όμως και η ιστορία δεν τελειώνουν εδω. Έχουν και συνεχεία και μάλιστα το ίδιο ενδιαφέρουσα που μοιάζει με τις συνήθειες των τούρκων μέχρι σήμερα.

Τι έκανε ο Άγγλο-Τούρκος υποναύαρχος Χόβαρτ Πασάς μετά το ρεζίλεμα του?

Θεώρησε ότι οι συνεχείς επιτυχίες του πλοίου «Ένωσις» ως μια ταπείνωση για τον στόλο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. και μεταξύ μας …ηταν.

Αξίζει να μάθετε ποιος ηταν αυτος ο Χόβαρντ Πασσας.

Ο κύριος αυτος δεν ηταν τούρκος αλλά Άγγλος. Κλήθηκε να υπηρετήσει στο οθωμανικό ναυτικό ως μισθοφόρος και ηταν ένας ικανός Βρετανός κυβερνήτης. Το πραγματικό του όνομα ηταν Αύγουστος Κάρολος Χόβαρτ (γνωστός μετ’ έπειτα ως Χόβαρτ Πασάς) τον οποίο ο Σουλτάνος προήγαγε σε υποναύαρχο και του ανέθεσε την οργάνωση του οθωμανικού στόλου.

Όταν ο Χόβαρτ είδε ότι το σχέδιό του της συλλήψεως ή καταβυθίσεως του «Ενωσις» απέτυχε, αγκυροβόλησε τα δύο πολεμικά του εις την είσοδο του λιμένος της Σύρου, και έστειλε επιστολή προς τον Νομάρχη υποβάλλων αναφοράν ζητώντας την επιβολήν κυρώσεων κατά του Ελληνικού σκάφους χαρακτηρίζοντας το ηρωικό Ελληνικό σκάφος ως….. ως πειρατικό.

Ο Χόβαρτ ζητούσε να υποβληθεί εις την κρίσιν των Προξένων των ευρισκομένων στην Σύρο και των άλλων διαφόρων ξένων κρατών.

Φυσικά σε καμία περίπτωση δεν ήταν νοητή η παραδοχή της αξιώσεως του Χόβαρτ από τις Ελληνικές Αρχές. και τι έκανε ο ΑγγλοΤουρκος ναύαρχος?

Παρέταξε τα Τουρκικά πολεμικά εις την είσοδο του λιμένος της Σύρου δημιουργώντας ένα είδος αποκλεισμού η καλύτερα πολιορκίας της Σύρου .

Εν τω μεταξύ εις την πόλη ο αναβρασμός είχε κορυφωθεί. Εκατοντάδες θερμόαιμοι Συριανοί μαζί με πολλούς Κρητικούς ευρισκομένους τότε εις την Ερμούπολη, «οπλισθέντες προχείρως», περιήρχοντο στους δρόμους απειλούνται τα αγκυροβολημένα στην είσοδο του λιμανιού τουρκικά σκάφη.

Πολύ σημαντικη είναι η πληροφορία που έχουμε ότι συνεδριάζοντας γέροντες Ψαριανοί, παλαιοί πυρπολιταί των ενδόξων χρόνων της Επαναστάσεως, που διέμεναν πλέον στην Ερμούπολη να ετοιμάζουν πυρπολικά για την ανατίναξιν των εχθρικών πολεμικών.

Οι τούρκοι από την άλλη κατά την πάγια συνηθειά τους η οποία επί αιώνες διαιωνίζετε είχαν παραβεί όλες τις διεθνείς νόμιμες ενέργειες πολεμικών πράξεων πολιορκώντας το λιμάνι της Σύρου.

και αυτό διότι η Τουρκία όχι μόνον δεν ευρίσκετο σε εμπόλεμο κατάσταση αλλά διατηρούσε και διπλωματικές σχέσεις με την Σύρο.

Αυτό προκάλεσε την αντίδραση των εν Σύρω προξένων των Ευρωπαϊκών δυνάμεων, οι όποιοι κάνοντας μια σύσκεψη διεμήνυσαν εις τον Τούρκο ναύαρχο δια του εν Σύρω προξένου της Τουρκίας Αξελού, ότι «με τον λιμένα της Σύρου συνδέοντα πλείστα όσα ναυτικά συμφέροντα των χωρών των και εξελίσσονται δια τας εις βάρος τούτου γενομένας πολεμικάς πράξεις»

Συγχρόνως και ο κυβερνήτης Αυστριακής κορβέτας Βάλλ που βρισκόταν αγκυροβολημένη στο λιμάνι της Σύρου διεμαρτυρήθη κατά της τουρκικής αυτής αυθαιρεσίας, προσθέτοντας μάλιστα ότι «δεν δύναται ν’ ανεχθή την τοιαύτην κατάφωρον παραβίασιν των διεθνών νομίμων ενεργουμένην προ των ομμάτων του»

Προσθέτοντας δε ότι εάν τολμούσαν να σηκώσουν χέρι στο «Ένωσις» εντός του λιμένος της Σύρου και παράλληλο αν δεν ελυνετο η πολιορκία θα εβαλε ενάντιων των τουρκικών πλοίων.

Ένας απίστευτος χαμός δηλαδή που έμοιαζε με ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί σε μια πολεμική σύρραξη με κέντρο την .. Συρο.

Ούτε εδω τελειώνει η ιστορία.. Γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρουσα και δραματική παρακάτω.

Μετά την ναυμαχία και τον επακολουθήσαντα αποκλεισμό του λιμένος της Σύρου και ενώ όπως είπαμε πιο πάνω τα νέα γίνονταν πολύ γρήγορα γνωστά διότι η Σύρος ηταν διάσημη διαθέτοντας τηλεγραφείο εφημερίδες. Πρόξενους και πολλούς άλλους σημαντικούς τρόπου να στέλνει τα νέα της σε όλο τον κόσμο σημειώθηκε μια έντονη συγκίνησης στην εν Αθήνα αμέσως μόλις έμαθε τα γεγονότα στην Συρο.

Και οι μεν Πρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων απέστειλαν εσπευσμένως στην Σύρον το Γαλλικό πολεμικό Forbin, με σκοπό ο κυβερνήτης του συστήσει εις τον Χόβαρτ Πασσάν να εγκαταλείψει τον λιμένα της Σύρου και «να αποστή πάσης ενεργείας δυναμένης να περιπλέξη περισσότερον την κατάσταση» ή δε Ελληνική Κυβέρνηση, πιεζόμενη από την αγανάκτηση του Αθηναϊκού λαού και μη δυναμένη τίποτα καλύτερο να κάνει απεφάσισε για την ενίσχυση της Σύρου, ν’ αποστείλει το μοναδικό τότε αξιόλογο πολεμικό Ελληνικό σκάφος την «Ελλάδα». Εν τω μεταξύ ο Νομάρχης Κυκλάδων Γ. Δρακόπουλος είχεν επιδώσει διαμαρτυρία εις τον Χόβαρτ Πασσάν και εις τους εν Σύρω Προξένους των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων στην οποία ούτε λόγο ούτε πολύ υποστήριζε τα αυτονόητα. Ότι δηλαδή το «Ένωσις» δεν ηταν πειρατικό σκάφος, αλλά …. λαθρεμπορικών και ότι, ως εκ τούτου, τα Τουρκικά πολεμικά δεν είχαν το δικαίωμα της έρευνας μέσα στο λιμάνι της Ερμουπόλεως, ούτε και το δικαίωμα του αποκλεισμού του λιμένος, όπου είχε καταφύγει το …. λαθρεμπορικών σκάφος.

Εν τω μεταξύ η Γαλλική φρεγάτα εισέπλευσαν στο λιμάνι της Ερμουπόλεως την 4-12-1868 και ευθύς αμέσως ο κυβερνήτης της επικοινώνησε με τον Τούρκο στόλαρχο. Αποτέλεσμα της συναντήσεως αυτής ηταν ο Χόβαρτ να κόψει την πολιορκία και να αποχωρίσει από την είσοδο του ερμουπολιτικου λιμανιού αλλά να αγκυροβολήσει πιο πέρα τα πολεμικά του, που εν τω μεταξύ είχα γίνει τρία αφού είχε προστεθεί και τρίτον Τουρκικό πολεμικό, το όποιο είχε αγκυροβολήσει απέναντι στο «Φανάρι» (Γαϊδουρονήσι).

Νομίζετε πως εδω τελείωσε η ιστορία???

Όχι έχει και άλλη συνεχεία. Ακόμα πιο σπουδαία και θα έλεγα πιο τραγική και πολύπλοκη.

Ενώ όπως είπαμε τις απογευματινές ώρες άρχισαν να φεύγουν τα τρία Τουρκικά πολεμικά προς την διεύθυνσιν της Κέας ακριβώς εκείνη την ώρα που τα Τουρκιά έφευγαν παρουσιάζετε το Ελληνικό πολεμικό «Ελλάς», με ανοικτές τις θυρίδες των κανονιών και «φέρουσα μέγαν σημαιοστολισμόν.»

Η άφιξη της «Ελλάδος» χαιρετίσθηκε ενθουσιωδώς από τους Συριανούς, οι όποιοι δεν γνώριζαν πόσο ασθενές σε δύναμη πύρος ηταν το πλοίο αυτό.

Δυστυχώς η επακολουθήσασα διακοπή των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδος και Τουρκίας, η ανάκλησης του Τούρκου πρεσβευτού από Αθήνα και η αναχώρηση από την Σύρο του Τούρκου προξένου Αξελού, επέφεραν επιδείνωση της καταστάσεως. Τα γεγονότα πλέον αρχίζουν και παίρνουν μορφή διπλωματικού θρίλερ και μάλιστα πολύ επικίνδυνου.

Λίγες ώρες μετά την άφιξη της «Ελλάδος» εθεάθησαν πέντε πλέον Τουρκικά πολεμικά να περιπολούν έξω από το λιμάνι της Σύρου, «διεγείροντα τον ερεθισμόν των κατοίκων της εμπορικής ταύτης πόλεως, ήτις φαίνεται να είναι θέατρον σοβαρών γεγονότων», ως έγραφεν ο Συριανός Τύπος.

Τα νέα πέντε Τουρκικά πολεμικά αγκυροβόλησαν εκ νέου στην νησίδα «Φανάρι».

Το χειρότερο είναι ότι ο Χόβαρτ στέλλει νέο τελεσίγραφο κατά το όποιο διαμηνύει ότι απαγορεύει τον απόπλου όχι μόνο του «Ενωσις», αλλά και του άλλου Ελληνικού επιδρομικού «Κρήτη», το οποίο ευρίσκετο τότε και αυτό στο λιμάνι της Σύρου. Ο Χόβαρτ δεν αρκέσθηκε στην απλήν ταύτην δήλωσιν, αλλά κάνει κάτι ακόμα πιο ανήκουστο.

Κατεβάζει τις βάρκες από τα πέντε πολεμικά πλοία του και επανδρωμένα με τούρκους οπλισμένους στρατιώτες εισχωρούσε με θράσος μέσα στο λιμάνι της Ερμούπολης κάνοντας παράνομες περιπολίες εντός αυτού.

Σας θυμίζει τίποτα αυτή η τακτική των τούρκων??

Οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας βρίσκονται στο χειρότερο σημείο τους

Ο τουρκικός στόλος βρίσκεται έξω από το λιμάνι της Ερμούπολης κυριολεκτικά πολιορκώντας το.

Οι κάτοικοι της Σύρου αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως κάτι πολύ άσχημο πρόκειται να συμβεί

Συνέρχεται έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο φοβούμενοι πλέον ότι επίκειται βομβαρδισμός της Ερμούπολης από τα Τουρκικά πολεμικά.

Για αυτόν τον λόγο το Δημοτικό Συμβούλιο απεφάσισε με δαπάνες του Δήμου την μεταφοράν των πυριτιδαποθηκών του Δημοσίου, ευρισκομένων κοντά στην πόλη (στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται η ΣΕΚΑ ) και να μεταφερθούν σε αποθήκες πολύ απομεμακρυσμένες έξω από την Ερμουπόλη σε διάφορα χωρία.

Παράλληλα ο Νομάρχης Κυκλάδων για να εξευμενίσει λίγο τους Τούρκους διέταξε τον αφοπλισμόν της «Ενώσεως» και την απομάκρυνσιν εκ του σκάφους των ανδρών του πληρώματός της, «απομεινάσης γυμνής και δίκην καταδίκου».

Εν τω μεταξύ έξω από το λιμάνι της Ερμούπολης είχε συγκεντρωθή ολόκληρος σχεδόν ο Τουρκικός στόλος.

Όπως αναφέρει στην υποβληθείσαν στο το Υπουργείον των Ναυτικών αναφοράν του ο πλοίαρχος της «Ελλάδος» Σταματελόπουλος, είχαν αγκυροβολήσει «προ του λιμένος της Σύρου εν ελικοφόρον δίκροτον των ενενήκοντα πυροβόλων, δύο ελικοφόροι φρεγάται των πεντίκοντα πυροβόλων εκάστη, μία τροχήλατος φρεγάτα των δέκα εξ πυροβόλων, μία θωρηκτή φρεγάτα των δέκα οκτώ πυροβόλων, μία κανονιοφόρος των 7 πυροβόλων και τέσσερα άλλα πολεμικά σκάφη. «

Συνολικώς δέκα πολεμικά σκάφη με βαρύτατον οπλισμό και με τεράστια δύναμιν πυρός.

Αν αυτά τα σκάφη άρχιζαν βομβαρδισμό της Ερμούπολη κυριολεκτικά θα την ισοπέδωναν με τον τρομερό σε δύναμιν πυρός που διέθεταν.

Μπορούσαν να καταστρέψουν την πόλη μέσα σε ελάχιστο χρόνο, χωρίς βεβαίως να νοείται οποιαδήποτε προβολή αντιστάσεως ή αμύνης.

Τι συνέβη όμως αυτήν την δύσκολη στιγμή?

Λόγω της διακοπής των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, την ανάληψιν της προστασίας των συμφερόντων της Τουρκίας είχεν αναλάβει η Γαλλία, ως εκ τούτου ο Τούρκος στόλαρχος ήθελε να συνεννοηθή με τον εν Σύρω Γάλλο πρόξενο και του έστελλε ένα εν των πλοίων του στο λιμάνι, το όποιο έφερε υψωμένη προς τούτο την Γαλλικήν σημαία.

Είναι σημαντικό ότι ο επιβληθείς αποκλεισμός της Σύρου δεν επέτρεπε να συνεχιστεί η συγκοινωνία και το εμπόριο με αποτέλεσμα την παράλυσιν της εμπορικής και βιομηχανικής κινήσεως της πόλεως.

Βρισκόμαστε στον Χειμώνα του Δεκεμβρίου του 1868.

Η ανησυχία εις την πόλη είχε κορυφωθεί. Μετά την πάροδον των πρώτων ενθουσιασμών έβλεπαν την αδυναμία της Ελληνικής Κυβερνήσεως να παράσχει οιποιανδήποτε αξιόλογη βοήθεια και κατά συνέπεια η πόλη ευρίσκετο εις την διάθεσιν των Τούρκων.

Οι επικρίσεις κατα της Κυβερνήσεως εγίνοντο καθημερινώς οξύτεραι, η δε παρουσία του ασήμαντου ξύλινου σκάφους του Ελληνικού Ναυτικού, της «Ελλάδος», αντί παρηγοριάς, «διήγεφε τον φόβον και οίκτον εις τους κατοίκους της νήσου ταύτης».

Την κατάσταση έκανε ακόμα πιο δραματική η εκ μέρους του Χόβαρτ επίδοσις προς τον Νομάρχη Κυκλάδων Γ. Δρακόπουλον τελεσιγράφου, που αξίωνε την «παράδοσιν της Ενώσεως ή την καταστροφήν της, άλλως ειδοποίει ότι θα την έπαιρνε δια της βίας».

και σαν να μην έφτανε αυτό οι Συριανοί τρώνε άλλο ένα χαστούκι όταν ο πλοίαρχος της «Ελλάδος» θεώρησε φρόνιμων να φύγει από Σύρου και την 9ην Δεκεμβρίου 1868, πέντε ημέρας μετά τον επιδεικτικών κατάπλου της, η «Ελλάς» «ησύχως διήλθε δια των Τουρκικών πολεμικών επιστρέφουσα εις Πειραιά».

Οι κάτοικοι της Ερμούπολης ζούσαν δραματικές μέρες. Άρχισαν να οργιάζουν φήμες. Ένα άλλο που τρομοκρατούσε τους Συριανούς ήταν ότι λόγο της πολιορκίας είχαν σταματήσει να έρχονται ειδήσεις από τον έξω κόσμο.

Και αυτή η έλλειψη ειδήσεων επέτεινε την ανησυχίαν και ο Τουρκικός στόλος, που σχεδόν ολόκληρος, προέβαλε την απειλητικήν σκιάν του στην πόλη.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ήταν φυσικό να αρχίσει η αντίδραση. Οι έμποροι της Σύρου ζήτησαν την μεσολάβηση των ξένων Προξένων «προς εξεύρεσιν λύσεως». Πράγματι οι ξένοι Πρόξενοι ανέλαβαν πρωτοβουλία ρυθμίσεως του αδιεξόδου. Κατόπιν συνεννοήσεων και διαπραγματεύσεων, οι οποίες διήρκεσαν επί πολλάς δραματικές ημέρες, συμφωνήθηκε τελικά το «Ένωσις» να μεταφερθεί συνοδεία της Γαλλικής και της Αυστριακής κορβέτας, που ευρίσκοντο στο λιμάνι της Σύρου, στον Πειραιά, όπου και ευελπιστούσαν να ελύετο το ζήτημα.

Και ενώ όμως η συμφωνία είχε επέλθει και οι Συριανοί ελπίζον ότι τα βάσανά των είχαν τελειώσει, μια παράγραφος στο συμφωνητικό του Νομάρχου Κυκλάδων να θέση την φράση «υπείκων εις την βίαν», ματαίωσε πάλιν την συμφωνία και η κατάσταση παρέμεινε αμετάβλητος προς απογοήτευση αλλά και προς τρόμο όλων.

Σαν να μην έφτανε αυτό ο αποκλεισμός του λιμένος της Σύρου και ο εγκλωβισμός των δύο σημαντικότερων καταδρομικών, με τα οποία «εφωδιάζοντο οι εν Κρήτη επανακτάται, της «Ενώσεως» και της «Κρήτης», είχαν κλονίσει πολύ το ηθικόν των εν Κρήτη αγωνιστών οι όποιοι είχαν στερηθεί από την βοήθεια που είχαν ως εκείνη την στιγμή από τους Συριανούς και την υπόλοιπη Ελλάδα.

Έφθαναν ήδη, ο Πετροπουλάκης και οι άνδρες του να είναι έτοιμοι να συνθηκολογήσουν τις επαναστατικές εστίες να μένουν αποκομμένες και χωρίς βοήθεια.

Ο αποκλεισμός της Σύρου παρατάθηκε για ακόμα 40 ημέρες, ενώ οι εχθροπραξίες επεκτάθηκαν έως τις 9 Ιανουαρίου 1869, όταν η Κυβέρνηση Βούλγαρη με την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων επέτυχαν τον τερματισμό της επαναστάσεως.

Ο τουρκικός στόλος παρέμεινε όμως στην ευρύτερη περιοχή μέχρι που η ελληνική κυβέρνηση, την οποία είχε αναλάβει στο μεταξύ ο Θρασύβουλος Ζαΐμης, υπέκυψε στην αξίωση των Μεγάλων Δυνάμεων να δεχθεί τον Φεβρουάριο του 1869 τους ταπεινωτικούς όρους που επέβαλε η Τουρκία με την πρόσθετη απειλή ότι, αν δεν γίνονταν δεκτοί, θα εκδιώκονταν από την 39 Κωνσταντινούπολη οι εκεί Έλληνες ομογενείς, ενώ αιωρούνταν και το ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των δύο χωρών, οι διπλωματικές σχέσεις των οποίων είχαν ήδη διακοπεί από τις 4 Δεκεμβρίου 1868. Οι όροι αυτοί, που απετέλεσαν το σάβανο της Κρητικής Επανάστασης, ήταν: α) Μη στρατολόγηση εθελοντών-ανταρτών επί ελληνικού εδάφους για επίθεση κατά της τουρκικής επικράτειας. β) Απαγόρευση του εφοδιασμού πλοίων σε ελληνικούς λιμένες με υλικό προοριζόμενο για εξεγέρσεις σε εδάφη της τουρκικής επικράτειας. γ) Επιστροφή των Κρητών προσφύγων στην Κρήτη, εφόσον το επιθυμούν. Για τους Τούρκους το αποτέλεσμα της Διάσκεψης στο Παρίσι, με την οποία τέθηκε τέρμα στην ελληνοτουρκική ρήξη και στην Κρητική Επανάσταση, υπήρξε απροσδόκητο. Ο Τούρκος πρέσβης στη γαλλική πρωτεύουσα, σε έκθεσή του προς τον μεγάλο βεζίρη Ααλή πασά την 20ή Φεβρουαρίου 1869, ανέφερε μεταξύ άλλων: «Πρέπει να είμαστε αιωνίως ευγνώμονες στην εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα την οποία έστειλε η θεία πρόνοια να προεδρεύσει της Διάσκεψης. Το αποτέλεσμα που επιτύχαμε ξεπέρασε όλες τις ελπίδες μας». Η προσωπικότητα που έστειλε… η θεία πρόνοια για να προεδρεύσει της Διάσκεψης ήταν ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Κάρολος Αυγουστίνος Λαβαλέτ. ΚΑΡΟΛΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ LA VALETTE Πρόσθετο στοιχείο ταπείνωσης της Ελλάδας από τις Μεγάλες Δυνάμεις στη Διάσκεψη των Παρισίων του Φεβρουαρίου 1869, που λειτούργησε, υποτίθεται, ως διεθνές δικαστήριο, είναι το γεγονός ότι η Τουρκία μετέσχε των εργασιών της ως ισότιμο μέλος με τις άλλες Δυνάμεις ενώ ήταν κρινόμενη. Κρινόταν η διαφορά της με την Ελλάδα. Η Ελλάδα παρίστατο απλώς, χωρίς δικαιώματα ισότιμου μέλους, γεγονός που ανάγκασε τον Έλληνα αντιπρόσωπο να αποχωρήσει και την κυβέρνηση Βούλγαρη να βρει την ευκαιρία να παραιτηθεί. Το Κρητικό Ζήτημα ούτε καν συζητήθηκε. Η απόφαση όμως της Διάσκεψης έθετε ουσιαστικά ταφόπλακα στην επανάσταση της Κρήτης, ο αριθμός των θυμάτων της οποίας 41 είχε ξεπεράσει τον Δεκέμβριο του 1868 τους 8.000.

Τα καταδρομικά ΕΝΩΣΙΣ και ΚΡΗΤΗ, μετά το τραγικό τέλος της επανάστασης, εντάχθηκαν στον ελληνικό στόλο.

Την 23η Ιουλίου 1869 ο Κουμουνδούρος, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κατήγγειλε στη Βουλή τα εξής: «Εις τα ύδατά μας ένας ξένος ναύαρχος, ναύαρχος της Τουρκίας, μας επέβαλε νόμον, κατέσχε τους λιμένας μας και ενεταφίασε εκεί την Κρήτην. »Η Κρήτη ενταφιάστηκε στα ύδατα της Σύρου διότι ο ναύαρχος αυτός μας απηγόρευσε να κινηθώμεν, μας ηνάγκασε να εγκαταλείψωμεν τους αδελφούς μας. Και ημείς τι εκάμαμε; Εστείλαμε τον ατμοδρόμωνα (σ.σ.: το πλοίο ΕΛΛΑΣ) να καταδιώξει τον Χόβαρτ και ο ιπποδρόμων ευρέθη άνευ πυρίτιδος…». Για να προσθέσει στη συνέχεια ότι «ο ιπποδρόμων εις Σύρον εζήτει να αγοράση από το εμπόριον πυρίτιδα…». «Ουδέν κακόν αμιγές καλού», όμως, όπως έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Η γύμνια του ελληνικού στόλου το 1866- 69 κινητοποίησε την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας, η οποία επεδίωξε στα επόμενα χρόνια την ανασυγκρότησή του και την αναδιοργάνωση της εκπαίδευσης των αξιωματικών και των ναυτών του. Αλλά και η καταστολή της Κρητικής Επανάστασης το 1869 ενίσχυσε, αντί να εκμηδενίσει, το αγωνιστικό φρόνημα των Κρητών, οι οποίοι κατέκτησαν την αυτονομία τους το 1898. Το «πεπρωμένο» της Κρήτης και της Ελλάδας ήταν να ενωθούν επί πρωθυπουργίας του Ελευθερίου Βενιζέλου, ενός πλαστουργού της Ιστορίας, γεννημένου στη Μεγαλόνησο και προορισμένου να διπλασιάσει την Ελλάδα και να την οργανώσει σε κράτος σύγχρονο και σεβαστό για πρώτη φορά από την ίδρυσή του, το 1830.

Από την άλλη η καταστολή της Κρητικής Επανάστασης το 1869 ενίσχυσε, αντί να εκμηδενίσει, το αγωνιστικό φρόνημα των Κρητών, οι οποίοι κατέκτησαν την αυτονομία τους το 1898. Το «πεπρωμένο» της Κρήτης και της Ελλάδας ήταν να ενωθούν επί πρωθυπουργίας του Ελευθερίου Βενιζέλου, που ένωσε την Ελλάδα και την οργάνωσε σε κράτος σύγχρονο και σεβαστό για πρώτη φορά από την ίδρυσή του, το 1830.

ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ ΤΟ ΕΝΩΣΙΣ

Το ατμόπλοιο «Ένωσις» όπως σας αναφέρω παραπάνω εντάθηκε και έγινε μέλος του ελληνικού στόλου και χρησιμοποιήθηκε ως βοηθητικό πλοίο έως ότου με τον χρόνο αχρηστεύθηκε και εγκαταλείφθηκε στις λάσπες του Πόρου από όπου και εκποιήθηκε αργότερα ως παλιοσίδερα. Μακάρι κάποιος να σκεφτόταν ποσό σημαντικό θα ήταν να υπάρχει ως έκθεμα της μοναδικής και ηρωικής ιστορίας μας και να γινόταν μουσείο όπως έγινε και το Αβέρωφ.

Οι Έλληνες όμως δυστυχώς αρέσκονται να ξεχνούν να αγνοούν και να μην ενδιαφέρονται για την ιστορία τους.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:

Έγγραφο, το οποίον απεστάλλη προς αυτόν την επομένην της επιτυχούς ναυμαχίας της «Ένώσεως». Αυτό ίσως αποτελεί και την μοναδικήν (ημί)επίσημον τιμητικήν διακρίσιν που του εγένετο.

«Αθήναι την 3 Δεκεμβρίου 1868

Προς τον Κύριον Ν. Σουρμελήν, πλοίαρχον.

Εις Σύρον.

Αξιότιμε Κύριε,

Γινόμεθα ευχαρίστως ηχώ των αισθημάτων της Κρήτης και του Πανελληνίου, αποδίδοντες υμίν τον οφειλόμενον περιφανή έπαινον δια την εκτέλεσιν των δύο τελευταίων πλόων της Ενώσεως, ήτις υπό την διεύθυνσιν υμών επρόσθεσεν ένδοξον σελίδα εις την ιστορίαν του Ελληνικού Ναυτικού.

Το όνομα της Ενώσεως αχώριστον ήδη από το υμέτερον, θέλει προσφέρει εις το εξής με αίσθημα δικαίας υπερηφάνειας το Ελληνικόν Έθνος.

Παρακαλούντες υμάς να διαβιβάσετε την έκφρασιν θαυμασμού και της ευγνωμοσύνης μας προς όλους τους μηχανικούς, αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και ναύτας, οίτινες συνεμερίσθησαν μεθ’ υμών τον κίνδυνον και την δόξαν.

Υποσημειούμεθα

Η εν Αθήναις υπέρ των Κρητών Κεντρική Επιτροπή

Μ. ΡΕΝΙΕΡΗΣ, Γ. ΚΟΜΝΟΣ, ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ, Γ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ».

===========================================================================

ΠΗΓΕΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Υπηρεσία Ιστορίας Πολεμικού Ναυτικού

Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό

«Ένωσις (Γενικές πληροφορίες)». hellasarmy.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2014.

«Ένωσις (Τεχνικά χαρακτηριστικά)». hellasarmy.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2014.

Public Domain Chisholm, Hugh, επιμ.. (1911) «Hobart Pasha» Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα (11η έκδοση) Cambridge University Press. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2014

«Ένωσις (πλοίον)». Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαιδείας. Τόμος Γ΄. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης. 21 Μαΐου 1929, σελ. 318. Ανακτήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2014.

«Νεώτερος Ελληνισμός από 1833 έως 1881». Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: ISBN 960-213-095-4. Τόμος ΙΓ΄. Εκδοτική Αθηνών. 1971, σσ. 272–273. ISBN 960-213-109-8. OCLC 636806977. «Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 1980».

Douglas Dakin. «The Unification of Greece 1770–1923», σσ. 168–187. ISBN 960-250-150-2.

Νικόλαος Σουρμελής, Οι εις Κρήτην είκοσι πέντε πλοι του πλοιάρχου Ν. Σουρμελή και η ναυμαχία της Ενώσεως, Αθήνησι, 1869

Ανδρέας Δρακακης