Τον Δημητρό Λάλλα, μια εξέχουσα προσωπικότητα του αθλητισμού ανασταίνει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Δημητρός Δάλλας Ο πρωτομάστορα του αθλητισμού της Μικράς Ασίας και της προσφυγικής αναγέννησης του Πανιωνίου Γ.Σ Σμύρνης» ο Πέτρος Λινάρδος, λάτρης της Σύρου, εκ των κορυφαίων αθλητικογράφων αθηναϊκών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, βιβλίο το οποίο ο ίδιος αφιερώνει «στην τέταρτη γενιά της Σμύρνης και στην Ζαφειρούλα».

Ξετυλίγει μια ολόκληρη εποχή

Στις 270 σελίδες του εξαιρετικού αυτού βιβλίου ζωντανεύει, μέσω του «πρωταγωνιστή» του Δημητρού Δάλλα, μια ολόκληρη εποχή, αφού ο αναγνώστης μεταφέρεται κυρίως στην ακμάζουσα χρονική περίοδο για τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας 1900 – 1922, βιώνει την εθνική έξαρση με την είσοδο του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη το 1919, όπως βιώνει στη συνέχεια τον όλεθρο και την καταστροφή το 1922, μετά την κατάρρευση του μετώπου που οδήγησε στην Μικρασιατική Καταστροφή, αλλά και την μετέπειτα «πορεία» του Πανιωνίου στην Αθήνα.

Δεν χρειάζεται να ρωτήσει κανείς τον Πέτρο Λινάρδο «Γιατί αποφάσισε να γράψει για τον Δημητρό Δάλλα;». Γράφει, στην εισαγωγή του βιβλίου του, πως «Η απάντηση είναι απλή. Ο βιογραφούμενος Δημήτριος Δάλλας (το “Δημητρός”, οικείο και ηχηρό, σώθηκε από όλους εκείνους, τους πολλούς, που γνωρίζουν την προσφορά ­του στο Γένος των Ελλήνων επί σαράντα συναπτά έτη) υπήρξε πρωταγωνιστής και δημιουργός σε πλείστα όσα σημαντικά συντελέσθηκαν στη ροή του χρόνου, από το 1890 μέχρι το 1929, μέσα στον αθλητισμό προς όφελος της κοινωνίας και της ζωής των Ελλήνων. Δηλαδή, επί τριάντα χρόνια στη Σμύρνη και γενικότερα στον Μικρασιατικό Ελληνισμό και στη συνέχεια στην Αθήνα και πέραν των συνόρων. Ο Δάλλας είναι τέκνο του κορυφαίου μικρασιατικού αθλητικού σωματεί­ου, όχι μόνο στο μέτρο των αγωνιστικών επιδόσεων -που φυσικά δεν ήταν λίγες- αλλά με την κατάθεση έργου “κοινής ωφελείας”, πρωτοποριακού συχνά χαρακτήρα και πολλάκις μέσα σε συνθήκες της εθνικής ζωής κρίσιμες,  δύσκολες και στην κορύφωσή τους δραματικές. Συνεπώς, ιστορικά και νομοτελειακά, αυτοπροσδιορίζεται ως “δημιουργικός πατριώτης”».

Έργο ζωής που άξιζε να καταγραφεί

Ο Πέτρος Λινάρδος θυμάται αμυδρά τον Δημητρό Δάλλα: «… τον έχω στο νου μου φευγαλέα. Ήμουν τεσσάρων ετών και προφανώς στην όλη εικόνα έπαιξαν τον ρόλο τους οι αναφορές των γονιών μου και της γιαγιάς μου και αδελφής του Αλεξάνδρας και φυσικά οι οικογενειακές φωτογραφίες», αναφέρει χαρακτηριστικά σε κάποιο σημείο του βιβλίου του.

Μας κάνει επίσης γνωστό ότι «Ο Δάλλας ήταν ανύπαντρος. Ωστόσο είχε δύο οικογένειες. Η μία εξ αίματος, βιολογική, ήταν της αδελφής του Αλεξάνδρας, που την αποτελούσαν ο άντρας της Πέτρος Σεϊζάνης (γιαγιά και παππούς μου), η κόρη τους Αναστασία (μητέρα μου) και τα αδέλφια της Ανδρέας και Μιχαλάκης, καθώς και ο αδελφός του Δημητρού και της Αλεξάνδρας Τζων (Γιάννης), πριν παντρευτεί την Ευπραξία».

Από την ανάγνωση του βιβλίου, στο οποίο σχεδόν «κινηματογραφικά» παρελαύνουν πρόσωπα, γεγονότα και ιστορικές στιγμές (αθλητικές και μη), γίνεται εμφανές ότι την πένα του Πέτρου Λινάρδου δεν την ώθησε η συγγενική του σχέση με τον Δάλλα, αλλά το σημαντικό του έργο, το οποίο άφησε αδιαμφισβήτητα εποχή τόσο στη Σμύρνη όσο και στην Αθήνα στη συνέχεια.

Τα στοιχεία που παρατίθενται είναι όντως καταιγιστικά και αφήνουν άναυδο τον αναγνώστη. Όταν ρωτήσαμε τον Πέτρο Λινάρδο «Πότε εύρισκε λίγο χρόνο να κοιμηθεί κατά τη διάρκεια της πολύχρονης συλλογής των στοιχείων, αλλά ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου», η απάντησή του ήταν άκρως αφοπλιστική «Μα, δεν κοιμόμουν!»

Δάλλας: αθλητική ενόραση – Λινάρδος: δημοσιογραφική σοφία

Ο ιστορικός Ανδρέας Μπαλτάς επισημαίνει ότι «Ο Δημητρός Δάλλας υπήρξε ένας προικισμένος άνθρωπος, ο οποίος μπορούσε να προβλέψει την εξέλιξη των αθλητικών πραγμάτων και να μετουσιώνει τα οράματα του σε πράξεις. Η αθλητική του ενόραση δεν είχε κάποια μεταφυσική προέλευση, αλλά ήταν προϊόν των ευρύτατων αθλητικών του γνώσεων, της πολύπλευρης μόρφωσής του, αλλά και της ακόρεστης δίψας του για νεωτερισμούς…», προσθέτοντας πως «υπήρξε στη Σμύρνη εκφραστής των μεγάλων εθνικών οραμάτων….» και μετά τη Μικρασιατική καταστροφή «…θα αναλάμβανε το επίπονο έργο της ανασύνταξης των δυνάμεων του Πανιωνίου και το τιτάνιο έργο της Αθλητικής αναγέννησης του συλλόγου στην Αθήνα».

Για τον Πέτρο Λινάρδο θα υπογραμμίσει πως «…Ο δημοσιογράφος και ιστορικός του αθλητισμού Πέτρος Λινάρδος, με τη σοφία και την ασφάλεια που του παρέχει πλέον ο χρόνος, μιας και έχει αφιερώσει πάμπολλα χρόνια στην έρευνα και προβολή του μικρασιατικού και προσφυγικού αθλητισμού, παραδίδει δικαιωματικά στο αναγνωστικό κοινό ένα πόνημα που εκθέτει με ενάργεια πτυχές της ζωής και της δράσης μου μεγάλου Σμυρνιού αθλητικού παράγοντα».

Κάναμε αναφορά στην… αναφορά του Ανδρέα Μπαλτά τόσο για τον Δημητρό Δάλλα όσο και για τον Πέτρο Λινάρδο, με την απόλυτη από μέρους βεβαιότητα ότι όσοι διαβάσουν το βιβλίο θα την συνυπογράψουν χωρίς τον παραμικρό δισταγμό.