ΔΕ ΘΑ ΞΕΧΑΣΩ ΠΟΤΕ τη λαχτάρα του αγαπημένου μου φίλου Γιώργου από την Πρέβεζα να αφιερώσει μια βραδιά για το Μάνο Ελευθερίου με όλα τα έξοδα καλυμμένα από τον ίδιο. Λάτρευε το τραγούδι του «Είσαι η Πρέβεζα και το Κιλκίς»

ΉΞΕΡΕ ΟΤΙ ΜΕ ΤΟ ΜΑΝΟ έχουμε φιλία. Γνώριζε ακόμη ότι του έχω μεγάλη αδυναμία. Στις κουβέντες μας τον ανάφερα ως ο «δικός μας Μάνος», δηλώνοντας έτσι αποκλειστικότητα.

« ΣΕ ΠΑΡΑΚΑΛΩ» μου είχε πει, «μίλα του, πείσε τον να έλθει στην Πρέβεζα.. να τον δουν οι άνθρωποι εδώ που τον αγαπούν… και δε θα έχει καμία ταλαιπωρία… Αν δεν ταξιδεύει με αεροπλάνο θα στείλω ταξί να τον πάρει από το σπίτι του και να τον αφήσει πάλι εκεί…». Όταν του είπα ότι ο Μάνος, μου απάντησε πως «μεγάλωσε πια και δεν μπορεί την ταλαιπωρία..» απογοητεύτηκε.

Ο ΚΑΛΟΣ ΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ δεν είναι πια κοντά μας. Έφυγε αδόκητα από τη ζωή, νωρίς. Πέρασαν τρία περίπου χρόνια από τον θάνατό του και  δεν μου φεύγει από το νου το παράπονό του «Αχ βρε Λίτσα δεν κατάφερες να μας φέρεις το Μάνο…»

ΟΜΩΣ ο Μάνος, το εννοούσε. Όσες φορές τον είχα ρωτήσει πώς νοιώθει με όλη αυτή την εν ζωή αναγνώριση, μου απαντούσε ότι «χαίρεται, αλλά κουράζεται»…

ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ έδωσε σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει  στο ΛΟΓΟ στην ερώτηση «αν πιστεύει ότι η Σύρος τον έχει τιμήσει όσο θα ήθελε»: «Το παράκαναν στις τιμές. Μια ακόμη τιμή και θα γίνουμε γραφικοί. Δεν ξεχνώ όμως με ευγνωμοσύνη ότι οι «τιμές» άρχισαν επί δημαρχίας Λευτέρη Πιταούλη, ακόμη, και επί δημαρχίας Δεκαβάλλα έφτασαν στο «απροχώρητο». Μόνο ευχαριστίες έχω σε όλους. Νισάφι».

ΕΠΙΣΗΣ ΜΕ ΑΥΤΟΣΑΡΚΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ είχε πει στο AthensVoice: «Με φωνάζουν από δω και από εκεί να μιλάω ή να απαγγέλλω. Διαβάζω αποσπάσματα, ο κόσμος τραγουδάει. Παλιά ήταν ένα παιχνίδι, «η Μπερλίνα», που είχε πάρει το όνομά του από ένα τετράτροχο ιππήλατο όχημα. Αυτό κάνω τώρα εγώ, πηγαίνω σε διάφορα μέρη. Με φωνάζουν σε εκδηλώσεις παντού..».

ΔΕ ΜΟΥ ΚΑΝΕΙ ΕΝΤΥΠΩΣΗ. Η ζωή και το έργο του κρύβουν μελαγχολία και μια μοναξιά, γλυκόπικρη. Όσο περνούν τα χρόνια αυτός ο αυτοσαρκασμός  φουντώνει. Ακόμη και σε εκδηλώσεις προσκαλεσμένος καταλήγει στη  φράση:«.. Ξέρετε πάσχω από μια ανίατη ασθένεια.. Από τα γηρατειά»!

Ο ΔΙΚΟΣ ΜΑΣ ΕΡΜΟΥΠΟΛΙΤΗΣ ΜΑΝΟΣ στις 12 Μαρτίου, έγινε 80 χρόνων.

ΜΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗ με ποιητικές συλλογές, διηγήματα, νουβέλες, μυθιστορήματα και περισσότερα από 500 τραγούδια! Με  Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το μυθιστόρημά του «Ο καιρός των χρυσανθέμων» και με Βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο του έργου του.  Με σημαντική παρουσία ως αρθρογράφος, επιμελητής εκδόσεων, εικονογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός.

ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ, εκτός από τα γραπτά του, είναι η σεμνότητα – στέρεη βάση για όλες τις αρετές όπως θα έλεγε ο Κομφούκιος – και η γενναιοδωρία του.

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ είναι πράξη καθημερινότητας αφού μετά από τόσες δόξες μένει στο ενοίκιο. Δεν τον ενδιέφερε να βγάλει χρήματα. Σήμερα ζει με σύνταξη 600 ευρώ. Επέτρεψε στον επαγγελματικό τομέα να τον εκμεταλλευτούν «αφάνταστα». Άγρια πράγματα , θα πει «που τα άφησα και πέρασαν».. Και αν αυτό είναι στάση ζωής φαίνεται από το γεγονός ότι και τώρα γράφει τραγούδια πάλι για το τίποτα.

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΝΟΣ ΜΕ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΤΟΥ τραγούδια  υπερασπίζεται το φτωχό, τον μετανάστη, τον πρόσφυγα, τον αδικημένο.

ΕΙΝΑΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ αυτών που πέρασαν και περνούν από «μαστιγωτές και συμπληγάδες». Που κουβαλούν το σταυρό των βασανισμένων. Εκείνων που ψάχνουν να βρουν προορισμό. Αυτών που το «σεργιάνι τους στον κόσμο ήταν δέκα μέτρα γης/ όσο πιάνει ένα σπίτι και ο τοίχος μιας αυλής.» .

ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΙΜΑΙ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΒΕΒΑΙΗ είναι πως παραμένει ερωτευμένος με την διεκδίκηση των δικαιωμάτων των κυνηγημένων και των πικραμένων. Τα «παραπονεμένα  λόγια» του απηχούν σε πολλές μεταφράσεις.

ΧΑΡΙΝ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΗΣ ΓΑΛΑΝΤΟΜΙΑΣ ΤΟΥ προς την γενέτειρά του, η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμούπολης έκλεισε για ένα μήνα προκειμένου να συγκεντρωθεί η συλλογή «Μάνου Ελευθερίου», ως ενιαίο σύνολο, στην κεντρική αίθουσα της εισόδου. Πρόκειται για την ογκωδέστερη δωρεά που περιλαμβάνει πλήθος έργων της Νεοελληνικής Γραμματείας και μάλιστα σπάνιες εκδόσεις των μεγάλων Ελλήνων ποιητών, του Ελύτη, του Σεφέρη, του Καβάφη και άλλων.

ΕΧΩ ΓΡΑΨΕΙ ΤΕΣΣΕΡΑ- ΠΕΝΤΕ ΚΕΙΜΕΝΑ γι’ αυτόν στο διάβα των χρόνων που δείχνουν πόσο γρήγορα περνά ο καιρός. Συμπεραίνω πόσο λίγα μπορεί να προσθέσει ο οποιοσδήποτε στην λουσμένη στο φως μοναδικότητα του έργου του. Ενός έργου  που μοιάζει πως καμιά λέξη επιπλέον δεν την αφορά.

ΜΟΥ ΑΡΕΣΕΙ ΠΟΥ ΤΟΝ ΑΓΑΠΩ περισσότερο από τότε που τον γνώρισα προσωπικά  και τον διαβάζω βαθύτερα. Που δε ζω στη φαντασία των στίχων του όταν τους τραγουδούσα ως έφηβη στο σχολείο.

ΑΝΑΣΚΑΛΕΥΟΝΤΑΣ το φωτογραφικό αρχείο της εφημερίδας τον βρήκα σε αμέτρητες απαθανατίσεις στιγμών. Μου άρεσε πιο πολύ, αυτήν εδώ τη φορά, τούτη η αναμνηστική εικόνα απίστευτης τρυφερότητας όταν το 2011 σε μια συναυλία προς τιμή του στη Σύρο, συνάντησε τον πρώην δημοτικό σύμβουλο Γιάννη Πιταούλη να κρατά στην αγκαλιά του το γιο του. Ο μικρούλης ανταποδίδει με ένα πλατύ χαμόγελο το απαλό παιχνίδισμα του Μάνου όπου «Στα μάτια του έτρεχε μεγάλος ποταμός..»

ΑΠΟ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ, που δεν υπάρχει άλλος στιχουργός  να αγαπώ τόσα πολλά του, αγαπάω, πιο πολύ για δικό μου εσωτερικό λόγο μαζί με το «Άλλος για Χίο τράβηξε», «Η σούστα πήγαινε μπροστά», «Κάτω απ’ τη μαρκίζα», «Η Διαθήκη», «Άμλετ της Σελήνης», τον «Άγιο Φεβρουάριο» .Αγαπώ τους στίχους του: «Πρόσφυγα σ’ έριξαν εδώ/ κι ο χάρος έξι βήματα/ στα χρόνια που ’ρθα να σε δω/ μέσα στα παραπήγματα. Κι αυτά συμβαίνουν στον καιρό. Μα από τότε μέχρι εδώ/ σπίτι μείναμε μόνο δυο: ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ».

ΑΓΑΠΩ ΤΗ ΔΥΣΚΟΛΗ ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ γραφή του. Αυτήν που απαιτεί αναλύσεις, ανιχνεύσεις, βαθιά ματιά για να βρεις τα σημάδια που τραυμάτισαν βιωμένες στιγμές -παρακαταθήκες εποχών. «Πικρά νησιά κοχύλια της ψυχής/ αισθήματα που ζουν μες στη φορμόλη/ μια πιστολιά στην άκρη της ζωής/ γράμμα στερνό που αρχίζει: Έν Ερμουπόλει»…

ΜΕΓΑΛΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ το έργο του. Καθρέφτης της ζωής μας η πένα του και σπίρτο στο κουτάκι τού νου και της καρδιάς μας τα τραγούδια του, που θα παίρνουν στον αιώνα τον άπαντα μόνα τους μια εύμορφη φωτιά.

Ο αγαπητός συνεργάτης του ΛΟΓΟΥ – πρόεδρος της Λέσχης Ανάγνωσης Ερμούπολης εκπαιδευτικός-Παναγιώτης Λίτσας έγραψε ένα ποίημα« με αφορμή τα 80ά γενέθλια του συριανού ποιητή στις 12 Μαρτίου», το οποίο φιλοξενεί η Στήλη σήμερα.

Στο Μάνο μας

Μας είπανε σοφοί

με ύφος περισπούδαστο

«Ο ποιητής μιλάει στις καρδιές μας!»

Εσύ, χαμογέλασες…

 

Ανακοίνωσαν ειδήμονες

της τέχνης του λόγου

«Ο ποιητής μοιράζεται τον ήλιο με τους αναγνώστες του!»

Εσύ, χαμογέλασες…

 

Διαβάσαμε σε βιβλία

που έγραψαν σπουδαίοι

«Ο ποιητής μιλάει με λόγια της φωτιάς!»

Εσύ, χαμογέλασες…

 

Ακούσαμε  ρήτορες

πολυπράγμονες να λένε

«Ο ποιητής αφουγκράζεται τους ψιθύρους του ανέμου!»

Εσύ, μας χαμογέλασες…

 

Σήμερα που έχεις

τα γενέθλιά σου

διαβάσαμε ποιήματά σου

και η ελπίδα φώλιασε

στην ψυχή μας!

 

Στα χείλη ζωγραφίστηκε ένα χαμόγελο,

το χαμόγελό σου!

 

Σ’ ευχαριστούμε, Μάνο!

Σου ευχόμαστε να φτάσεις τα 100 χαμόγελα

και να τα ξεπεράσεις!

 

Πάντα με τη διάθεση

να τα μοιράζεσαι μαζί μας!

 

Σ’ ευχαριστούμε, Μάνο!