Ο άνθρωπος ως είδος ζει και ανασαίνει με ψευδαισθήσεις. Η μεγαλύτερη είναι η πεποίθηση ότι η ζωή που βιώνει τώρα  θα συνεχίσει έτσι όπως είναι εσαεί. Όταν λοιπόν αυτή η πεποίθηση διαψεύδεται, ο άνθρωπος καταρρακώνεται. Και ίσως τότε συνειδητοποιεί τη μικρότητά του. Ο άνθρωπος επιβιώνει μέσα σε έναν απειλητικό κόσμο. Έναν κόσμο που έχει δημιουργήσει η ίδια η φύση αλλά και ο ίδιος. Όσο βρισκόμαστε προφυλαγμένοι και ασφαλείς στις ψευδαισθησιακές φωλιές μας-στο σπιτάκι μας, στην ήσυχη ζωούλα μας, με τις παρέες μας, τις οικογένειές μας, τα λεφτουδάκια μας και όλα τα αγαθά που μας παρέχει η σύγχρονη ευμάρεια- όλα πάνε καλά.

Μόλις όλα αυτά καταστρέφονται ή απειλούνται, ενσκηπτει ο φόβος. Η μεγαλύτερη ασύμμετρη απειλή για τον άνθρωπο είναι ο φόβος.

Ας μου επιτραπεί να αμπελοφιλοσοφήσω λιγάκι. Διότι οι περιστάσεις είναι τέτοιες που μόνο με τις αμπελοφιλοσοφίες μπορεί κανείς να ξορκίσει τα κακά που μας βρήκαν.

Μπροστά στα μάτια μας οι εικόνες των άθλιων ανθρώπινων κοπαδιών στα σύνορα, ο μεθοριακός πόλεμος με τα σύρματα και τα κάγκελα και το στρατό και την αστυνομία και τα δακρυγόνα και όλα αυτά με τα οποία ζούμε εικονικά όλες αυτές τις μέρες, ο νέος κορονοϊός, που μας πάει στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα. Εικόνες εφιαλτικές βγαλμένες λες από ταινίες επιστημονικής φαντασίας, τόσο που σκέφτεσαι, πως μεγαλύτερος σκηνοθέτης από την ίδια την πραγματικότητα και τη ζωή δεν υπάρχει.

Το άγνωστο. Αυτό το άγνωστο που ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να εξοικειωθεί με την ιδέα του, αυτό το άγνωστο που είναι ο ίδιος ο θάνατος, αυτός ο φόβος του αγνώστου είναι η ασύμμετρη απειλή.

Φωτιές, λιμοί, καταποντισμοί, πανούκλα, οι επτά πληγές των Φαραώ, όλα γυρίζουν μέσα μας σαν σίφουνας και εξορίζουν κάθε λογική και μας οδηγούν στην τρέλα και την παράνοια.

Διαβάζουμε ότι η καθολική εκκλησία απαγόρευσε στην Ιταλία τους γάμους, τα βαφτίσια και τις κηδείες σε εκκλησιαστικούς χώρους. Δυό γυναίκες μαλλιοτραβήχτηκαν σε ένα σούπερ μάρκετ για τα χαρτιά τουαλέττας. Εικόνες παλαβές τρέχουν μπροστά στα αλαφιασμένα μάτια μας. Οι ποδαψίες, οι αγκωναψίες, οι τρελοί ανατολίτικοι   χοροί από γιατρούς και νοσοκόμες ντυμένους με τις αντισηπτικές στολές και τις μάσκες, τύφλα νάχει το καρναβάλι που ματαιώθηκε, τέτοιες αποκριάτικες πρωτοτυπίες δεν τις είχαμε φανταστεί ποτέ.

Δεν ξέρουμε αν όλα αυτά είναι καμώματα της μητέρας φύσης, αν υπάρχει μια βαθιά σοφία στον τρόπο που λειτουργεί και μήπως όλα αυτά που βιώνουμε έχουν σχέση με την απόφασή της να ξεφορτωθεί ένα μέρος από τα ανθρώπινα λεφούσια που αυξάνονται και πληθύνονται και κατακυριεύουσι την γην, κατά την θεϊκή εντολή και μήπως τώρα έχει έρθει η ώρα να αραιώνουμε σιγά σιγά, ιδιαίτερα από τα εκατομμύρια των γερόντων που βαραίνουν με την ύπαρξή τους τον πλανήτη και την ανθρωπότητα. Ή μήπως όλη αυτή η καταστροφή είναι δικό μας έργο, συν Αθηνά και χείρα κίνει που λέγαν οι αρχαίοι, διότι όταν τρως ότι πετάει κι ότι κολυμπάει κι όταν επεκτείνεσαι σε βουνά, κορφές, ραχούλες και θάλασσες, κι όταν σαρώνεις τον αέρα κι όταν ταξιδεύεις συνεχώς σαν παλαβός και έχεις δει τη ζωή ως ψυχαγωγία και διασκέδαση και τουρισμό κάποτε επέρχεται ο κορεσμός και κάτι που σε ξεπερνάει – η φύση; το άγνωστο; ο Θεός; ο θάνατος;-λέει στοπ. Χωρίς να σε ρωτήσει φυσικά, εσένα το μικρό μυρμηγκάκι  με το μεγάλο έξυπνο μυαλό που νομίζει ότι μπορεί να κάνει τα πάντα χωρίς να ρωτήσει τίποτα και κανέναν.

Έτσι λοιπόν έχουμε κάθε τόσο στην ιστορία της ανθρωπότητας, φαινόμενα καταστροφών. Φυσικών ή τεχνητών. Πριν από μερικούς αιώνες οι λαοί της Ευρώπης είχαν εξολοθρευτεί σχεδόν παντελώς από την πανούκλα που σκότωσε εκατομμύρια. Στους σύγχρονους καιρούς βρήκαμε τα φάρμακα και τα εμβόλια, χάρη στα οποία ζούμε κι έχουμε την υγεία μας μέχρι σήμερα. Αλλά έχουμε και τους πολέμους που αποδεκατίζουν πλήθη ανθρώπων. Έχουμε και την κλιματική αλλαγή που αποδεκατίζει  και καταστρέφει το περιβάλλον στο οποίο ζούμε.

Ένα είναι το γεγονός. Ότι ο φόβος και η ασύμμετρη απειλή αλλάζουν ριζικά τον τρόπο ζωής μας. Κι ακόμα ίσως δεν έχουμε δει τίποτα. Τα χειρότερα έπονται.

Αλλά όλα αυτά είναι μια ευκαιρία να αναρωτηθούμε τι πρέπει να αλλάξουμε και κυρίως, τι λάθη έχουμε κάνει που μπορούμε να διορθώσουμε.