Το παγκόσμιο φαινόμενο της ενοικίασης σπιτιών ή δωματίων μέσω της πλατφόρμας Airbnb έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις και στην Ελλάδα, και βεβαίως διέπεται από ραγδαία αναπτυσσόμενους αριθμούς που πιστοποιούν αυτή την αλματώδη ανάπτυξη.

Παρά το γεγονός ότι από αυτό δίνεται η ευκαιρία σε χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων να εκμεταλλευτούν την περιουσία τους, ενισχύοντας το ετήσιο εισόδημά τους σε δύσκολους οικονομικούς καιρούς, και ότι παράλληλα προσφέρεται η ευκαιρία σε κάποιον να μειώσει το κόστος των ετήσιων διακοπών του, έχει παρατηρηθεί πως σε μικρά ιδιαίτερα μέρη, όπως η Σύρος, με περιορισμένη τουριστική περίοδο, το φαινόμενο αυτό έχει να επιδείξει και πολλές αρνητικές επιπτώσεις, που πλήττουν την μεσαία επιχειρηματική δραστηριότητα αλλά και την κοινωνική συνοχή του συνόλου.

«Δημιουργείται άνισο ανταγωνιστικό περιβάλλον»

Όπως εξηγεί ο πρώην πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Σύρου, κ. Ιάκωβος Αρβανίτης, «Το παγκόσμιο φαινόμενο του Airbnb έχει διαπιστωθεί ότι έχει μια τεράστια δυναμική ανάπτυξης 8-10% σε ετήσια βάση, και τα οικονομικά του μεγέθη αποδεικνύουν του λόγου το αληθές καθώς μόνο η πλατφόρμα του  Airbnb στην Ευρώπη ανακοίνωσε κέρδη για το 2017 που κυμαίνονται στα 24 δις ευρώ. Αναφορικά, δε , με την Ελλάδα, το 2017, η πλατφόρμα του Airbnb έκανε τζίρο 1,9 δις ευρώ, αριθμός που αποτελεί το 10% του συνολικού ετήσιου τζίρου στην Ελλάδα από τον τομέα του Τουρισμού!

Σε ό,τι αφορά τη Σύρο, έχουμε μία κατακόρυφη αύξηση των σπιτιών που είναι στις πλατφόρμες του Airbnb με αποτέλεσμα να επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργικότητα και την επιχειρηματική βιωσιμότητα των μικρομεσαίων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων.

Ακριβώς αυτή τη στιγμή που μιλάμε, η πλατφόρμα Airbnb έχει περίπου επάνω 350 σπίτια από Σύρο. Στις 25 Ιουνίου του 2018, η πλατφόρμα είχε ακριβώς 814 σπίτια. Εάν υπολογίσουμε έναν μέσο όρο 4-5 κλίνες ανά σπίτι, καταλαβαίνετε ότι φτάνουμε έναν αριθμό 4.000-5.000 κλινών έναντι περίπου των 1950 κλινών που προσφέρουν όλα τα ξενοδοχεία της Σύρου.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί πως μια ξενοδοχειακή επιχείρηση ελέγχεται και εποπτεύεται περίπου από 12 υπηρεσίες του ελληνικού κράτους.

Παράλληλα, το θέμα της ενοικίασης των σπιτιών μέσω Airbnb ξεκίνησε μεν ως έννοια του διαμοιρασμού, δηλαδή να αλλάζουν τα σπίτια μεταξύ τους οι ιδιοκτήτες τους για να κάνουν διακοπές σε διαφορετικά μέρη, αλλά τώρα αποτελεί μια τεράστια οικονομική δραστηριότητα διότι ενώ ξεκίνησε για να βοηθηθεί το ετήσιο εισόδημα του σπιτιού,  τώρα όμως έχει εξελιχθεί σε μια επιχειρηματική δραστηριότητα.

Αν λάβουμε, μάλιστα, υπόψιν και τα στοιχεία που παρουσίασε σε ενημερωτική της εκπομπή η ΕΤ 1, στις 10 αγορές ακινήτων που γίνονται στο κέντρο της Αθήνας από τους Κινέζους, οι 7 προορίζονται για αξιοποίησή τους μέσω του Airbnb!

Το θέμα λοιπόν που προκύπτει από την ανεξέλεγκτη διάσταση του φαινομένου είναι ότι επηρεάζει άμεσα την μικρομεσαία ξενοδοχειακή επιχείρηση και ιδιαίτερα σε μικρούς τόπους, όπως είναι ένα νησί. Το γεγονός ότι υπάρχει μία» ασφαλιστική δικλείδα» να μην νοικιάζουν τα σπίτια τους στην πλατφόρμα Airbnb για πάνω από 90 μέρες τον χρόνο, καταλαβαίνετε ότι προκαλεί τεράστιο πρόβλημα στα νησιά, καθώς η τουριστική περίοδός τους μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να είναι μικρότερη.

Από την άλλη, υπήρξε μια μελέτη του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν τον περασμένο μήνα, αναφορικά με τις επιπτώσεις της ανάπτυξης του φαινομένου Airbnb σε όλους τους τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας.

Αυτό που προέκυψε είναι ότι πρέπει να μπουν κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες για να προστατευτεί και η μικρομεσαία ξενοδοχειακή επιχείρηση , όπως έγινε π.χ. στο κέντρο της Βαρκελώνης, στο Τόκυο κλπ. Διότι τα οικονομικά μεγέθη  που παρουσιάζει η συγκεκριμένη δραστηριότητα καταλαβαίνετε ότι σε λίγο καιρό θα φτάσει περίπου το 20% του ετήσιου τζίρου που κάνει το ελληνικό κράτος από τον Τομέα του Τουρισμού, άρα λοιπόν θα πρέπει κάπου να προστατευτεί η μικρομεσαία ξενοδοχειακή επιχείρηση.

Από την άλλη πλευρά, πρέπει να βρεθούν και άλλες ασφαλιστικές δικλείδες, όπως ότι πρέπει να υπάρχει ένα σπίτι προς ενοικίαση σε ένα ΑΦΜ και όχι να υπάρχει ένα ΑΦΜ με 4-5 σπίτια, γιατί εδώ μιλάμε πλέον για επιχείρηση και όχι για βοήθημα του ετήσιου εισοδήματος του ιδιοκτήτη. Δεν πρέπει να υπάρχουν εταιρείες που να εκμεταλλεύονται τα σπίτια αυτά, όπου με ένα ΑΦΜ η εταιρεία αυτή μπορεί να έχει 17-18 σπίτια προς ενοικίαση.

Επίσης, πρέπει να περιοριστεί ο χρόνος ενοικίασης. Είναι ένα καινούργιο φαινόμενο στον τομέα της διαμονής και του Τουρισμού αλλά πρέπει από κάπου να υπάρχουν δίκαια μέτρα και σταθμά. Αυτή τη στιγμή απαλλάσσονται από το ΦΠΑ. Η μόνη επιβάρυνση την οποία έχουν, και είναι φυσικό αυτό διότι το κράτος έχανε κάθε χρόνο περί τα 300 εκατομμύρια ευρώ από την απώλεια της φορολογίας, είναι: 15% φόρος για κάποιον που χτίσει εισόδημα μέσω του Airbnb από 1 – 12.000 ευρώ, 35% φόρος από 12.000-35.000 και 45% φόρος για εισοδήματα άνω των 35.000 ευρώ. Δημιουργείται, λοιπόν, ένα άνισο ανταγωνιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να διατηρηθεί η μικρομεσαία ξενοδοχειακή επιχείρηση,  διότι οι 4000 κλίνες που εμφανίστηκαν από την μια μέρα στην άλλη σε ένα μικρό μέρος όπως η Σύρος, που έχει περιορισμένη τουριστική περίοδο, δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα, ακόμα και  της επιβίωσής τους»!

Μαύρο επάγγελμα η διαχείριση των σπιτιών

Ανάλογα, βέβαια, ήταν και τα σχόλια του προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Τουριστικών Καταλυμάτων Αντώνη Καρατάσου, που συνέκρινε πολύ γλαφυρά  το φαινόμενο με τις υπηρεσίες ενός «μαύρου ταξί:

«Φανταστείτε  ο καθένας να μπορεί να χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό του από αύριο ως ταξί. Τόσο απλά. Η διαχείριση των σπιτιών πλέον έχει γίνει μαύρο επάγγελμα. Και τα μεσιτικά γραφεία που δεν είχαν ακίνητα να πουλήσουν, τώρα πλέον έχουν μετατραπεί σε διαχειριστές ακινήτων, δηλαδή ψευτοξενοδόχοι. Κάνοντας, μάλιστα, μια βόλτα στο Google, θα διαπιστώσει κανείς πως σε κάθε γειτονιά πλέον υπάρχει και ένα σηματάκι που σημαίνει ότι υπάρχει ένα διαθέσιμο σπίτι μέσω Airbnb, όταν πριν από 1,5 μόλις χρόνο δεν παρατηρούσες κάτι τέτοιο. Αυτή τη στιγμή, σας διαβεβαιώνω ότι είναι δεκαπλάσιες οι κλίνες που διατίθενται μέσω  Airbnb απ’ ότι μέσω των ενοικιαζόμενων καταλυμάτων στην Ερμούπολη».

Αναπληρωτές καθηγητές: Αγώνας δρόμου για ένα σπίτι

Αγγελίες για ενοικίαση σπιτιών εξ αδιαιρέτου, δώματα χωρίς ασανσέρ, δωμάτια χωρίς τουαλέτες, επιπλωμένα σπίτια χωρίς ηλεκτρικές συσκευές και προ πάντων αστρονομικά για τα ελληνικά δεδομένα ενοίκια. Αυτή είναι η πραγματικότητα με την οποία έρχονται αντιμέτωποι οι αναπληρωτές καθηγητές στα τουριστικά μέρη. Η επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν, που τόσα χρόνια προσδοκούσαν οι τοπικές κοινωνίες, σε συνδυασμό με την άνθηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb, «εξοστρακίζουν» τους αναπληρωτές καθηγητές, οι οποίοι προσπαθούν να επιβιώσουν οικονομικά –έπειτα από περίοδο ανεργίας– ως έποικοι σε καλοκαιρινoύς «παραδείσους» με περίπου 800 ευρώ τον μήνα.

Ειδικά στη Μύκονο και τη Σαντορίνη η κατάσταση είναι άκρως ασφυχτική. Οι ιδιοκτήτες των ακινήτων, όπως φαίνεται από τη σύνταξη των αγγελιών τους, αντιμετωπίζουν τους εκπαιδευτικούς ως… φοιτητές, πρόθυμους να συγκατοικήσουν με τρεις ή τέσσερις άγνωστους σε αυτούς συναδέλφους, να αδειάσουν το σπίτι στα μέσα Απριλίου ή να προπληρώσουν την παραμονή τους στο νησί, δίνοντας όλα τα ενοίκια της σεζόν. «Πέρυσι ανέλαβαν τη φιλοξενία ξενοδόχοι, που προσέφεραν στέγη για δέκα μέρες», σημειώνει η κ. Ανθή Πατραμάνη, πρόεδρος ΕΛΜΕ Θήρας. «Φέτος αποφασίστηκε η χορήγηση στους αναπληρωτές 20 ευρώ ανά ημέρα με την επίδειξη του σχετικού παραστατικού από κάθε αναπληρωτή». Το ζητούμενο, βέβαια, είναι πού θα βρουν να μείνουν οι άρτι αφιχθέντες σε ένα νησί με πληρότητα 90%-95%»;

Μέγιστο το πρόβλημα στέγασης σε υψηλούς τουριστικούς προορισμούς

Έχοντας διαπιστώσει από κοντά τις αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις του δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη του φαινομένου Airbnb, βουλευτές του ΚΚΕ κατέθεσαν ερώτηση στη Βουλή προς τους υπουργούς Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Υγείας, Προστασίας του Πολίτη, Εθνικής Άμυνας, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Τουρισμού, για την επίλυση του προβλήματος στέγασης και συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων στα νησιά.

Στην ερώτηση ανέφεραν συγκεκριμένα:

«Στα νησιά της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου διαπιστώνεται ιδιαίτερα οξύ πρόβλημα κατοικίας και ακόμα περισσότερο κατοικίας με προσιτό ενοίκιο από τους εργαζόμενους που δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία και όσους δεν είναι ντόπιοι. Το πρόβλημα αφορά τόσο τους εργαζόμενους στον ευρύτερο δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα. Επίσης παρουσιάζεται οξύτερο σε νησιά με τουριστική κίνηση.

Η κατάσταση αυτή αποθαρρύνει άτομα αντίστοιχων ειδικοτήτων στο να ανταποκρίνονται στις προκηρύξεις θέσεων, με σοβαρές επιπτώσεις στη στελέχωση κρίσιμων υπηρεσιών. Η όλη κατάσταση εγκυμονεί κινδύνους για το λαό των νησιών, αλλά και για τα εκατομμύρια επισκεπτών το καλοκαίρι… Ερωτώνται οι κ.κ. υπουργοί, τι μέτρα θα πάρει η κυβέρνηση για να επιλύσει το πρόβλημα κατοικίας και της γενικότερης διαβίωσης των εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στα νησιά της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, ενόψει μάλιστα της ερχόμενης καλοκαιρινής περιόδου;». *

* Με πληροφορίες από «Καθημερινή»