ΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ζητούσε να του περιγράψουμε τον «ζωντανό  υπαίθριο  αφηγητή» της ιστορίας μας θα του δείχναμε την Πλατεία Μιαούλη.

ΑΥΤΗΝ που αποτυπώνει με τον πιο διαυγή και κατανοητό τρόπο την  πολιτισμική στάθμη της  κοινωνίας μας.

ΕΚΤΟΣ και αν η διάχυτη  σημερινή της εικόνα, μάς προκαλούσε προβληματισμό.

ΓΙΑΤΙ πώς γίνεται ένας αδιάψευστος καθρέπτης της ιστορίας της Ερμούπολης, αυτός που καθορίζει μια περίοδο η οποία άφησε τα ξεκάθαρα και ανεξίτηλα ίχνη της, αυτή η πλατεία,  που  «συνομιλεί» με τα κτήρια γύρω της εκφράζοντας στον χώρο της πόλης του Ερμή τη δική της ιδιαίτερη ιστορία, σήμερα να έχει αλλάξει δραματικά τόσο  που μόνο κάποια χαρακτηριστικά δείγματα  να θυμίζουν το παρελθόν της;

Ο τόπος μας  με σημείο αναφοράς την Ερμούπολη ήταν, είναι και θα είναι ένας ευπαθής, ενεργητικός οργανισμός που καταγράφει  με ιδιαίτερη ακρίβεια πάνω στο σώμα της κάθε μεταβολή, κάθε μικρό και δυσδιάκριτο χτύπο της καθημερινότητάς του.

ΤΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ  στο φύλλο της περασμένης εβδομάδας με φωτογραφικό υλικό και δηλώσεις κατοίκων, καταστηματαρχών και φορέων ήταν αποκαρδιωτικό.

 Η  Πλατεία Μιαούλη  είναι από τις σπάνιες στην Ελλάδα πλατείες του 19ου αιώνα.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΕI την πραγματικότητα μιας εποχής με ανθρώπους όλων των τάξεων να δίνουν το στίγμα τους αφού δεν ήταν μόνο χώρος ψυχαγωγίας και αυτονόητο σημείο συνάντησης για όλους, αλλά και ένας χρηματιστηριακός χώρος.

ΒΟΛΤΑΡΟΝΤΑΣ οι επιχειρηματίες έκλειναν εμπορικές συμφωνίες. Αποφάσιζαν το άνοιγμα ή το κλείσιμο επιχειρήσεων.

ΌΣΟΙ δεν βολτάριζαν, κάθονταν στα τραπεζάκια όπου το προσωπικό  των  κατάμεστων καταστημάτων  έπαιρνε παραγγελίες και οι δίσκοι σερβιρίσματος «πηγαινοέρχονταν πυρετωδώς»

ΣΗΜΕΡΑ οι επιχειρήσεις γύρω από αυτήν βογκούν.

ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ τη χαρακτηρίζουν με μια μόνο λέξη «άθλια» και δίνουν τη χαριστική βολή λέγοντας «Στο Νεκροταφείο έχει πιο πολύ κόσμο».

ΓΙΑ να σχηματίσουμε τη σαφή διαφορά αυτής της πλατείας που δίνει στην πόλη, αέρα αστικής κοσμοπολίτισσας αξίζει να φρεσκάρουμε λίγο την ιστορία της.

ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ του 19ου αιώνα, η έκταση της πλατείας ήταν αμμώδης και το μοναδικό κτίσμα που υπήρχε ήταν το περιβόλι της οικογένειας Σαλάχα.

ΤΟ 1847 αυτό το περιβόλι αγοράστηκε από τον Δήμο Ερμουπόλεως προκειμένου ο Βαυαρός αρχιτέκτονας Βίλχελμ φον Βάιλερ να δημιουργήσει σχέδιο για τη διαμόρφωσή της παράλληλα με την ανάπτυξη και το αστικό περιβάλλον της Σύρου.

ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΗΚΕ με το χτίσιμο του Δημαρχείου και πλαισιώθηκε από κτήρια απαράμιλλης αρχιτεκτονικής.

ΣΤΗΝ αρχή ονομάστηκε «Πλατεία Όθωνος» προς τιμήν του νεαρού Βαυαρού βασιλιά της Ελλάδας.

ΜΕΤΑ την έξωση του Όθωνα μετονομάστηκε σε «Πλατεία Λεωτσάκου», για να τιμήσει τον ήρωα Έλληνα αξιωματικό που ξεκίνησε από αυτή την πλατεία, επικεφαλής της στρατιωτικής φρουράς της Ερμούπολης, για να απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους στη Κύθνο και να επαναστατήσει ενάντια στον Όθωνα. Το 1889 όταν έγιναν τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Ανδρέα Μιαούλη πήρε το όνομά του.

ΑΡΓΟΤΕΡΑ το 1907 δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου από πεντελικό μάρμαρο, από τον γλύπτη Ιωάννη Βιτάλη η μαρμάρινη εξέδρα της μουσικής με ανάγλυφες παραστάσεις του Απόλλωνα και των εννέα  Μουσών και χορηγία από τον μεγαλέμπορο Θεόδωρο Πάγκαλο (εξ’ ου και «Παγκάλειος εξέδρα»).

ΕΚΕΙ ακούστηκε ο ύμνος της Ελευθερίας, αποσπάσματα από τη «Νόρμα» του Μπελλίνι και μελοδράματα του Βάγκνερ.

ΣΗΜΕΡΑ το μαρμάρινο αυτό μνημείο που ολοκληρώνει το σπουδαίο αρχιτεκτονικό κάλλος της πλατείας είναι «πληγωμένο».

ΌΧΙ ΜΟΝΟ από τη φθορά του χρόνου την οποία δεν φρόντισαν οι εκάστοτε δημοτικές αρχές να αντιμετωπίσουν αλλά και από βανδαλισμούς.

ΠΕΡΙΜΕΤΡΙΚΑ το μαρμάρινο τοιχίο της,  σχήματα και λέξεις με μαρκαδόρους, το στιγματίζουν, ενώ το εσωτερικό μαρμάρινο δάπεδό της έχει μαυρίσει  από αναψυκτικά και αλκοολούχα ποτά.

ΤΟ 1868 το μεσαίο τμήμα της πλατείας απέκτησε λιθόστρωτο δάπεδο από μάρμαρα Τήνου και το 1870 συμπληρώθηκε η πλακόστρωση και των υπόλοιπων τμημάτων.

ΣΗΜΕΡΑ αυτές οι πλάκες, παρά την προ ετών αποκατάστασή τους, έχουν καθιζάνει ή έχουν σπάσει  όχι μόνο γιατί πάνω τους περνούν κάθε είδους οχήματα και τεράστια φορτηγά για τις ανάγκες των διαφόρων εκδηλώσεων μετατρέποντάς την κάποτε και σε καραγκιόζ μπερντέ, αλλά και γιατί έχει μετατραπεί σε έναν απέραντο παιδότοπο.

ΜΕ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ κάθε είδους, ποδήλατα, πατίνια  και μπάλες που πέφτουν στο κεφάλι των περαστικών ή και των…. «ηρώων» που αποφασίζουν να καθίσουν σε κάποια καφετέρια.

 Η στήλη κατά το παρελθόν έχει καταγράψει καταγγελίες τραυματισμένων που μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.

ΤΗΝ «ΑΦΗΜΕΝΗ», εικόνα συμπληρώνει το λουκέτο εγκαταλειμμένων ιστορικών  καταστημάτων, η έλλειψη καθαριότητας, το σβολιασμένο από την ανυδρία χώμα άδειων παρτεριών και δένδρων, τα σπασμένα και ξεθωριασμένα παγκάκια, τα απογυμνωμένα καλώδια στις βάσεις φωτιστικών.

ΑΥΤΗ η πλατεία  για δεκαετίες ήταν το κέντρο της πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής του νησιού, τόπος συγκέντρωσης των κατοίκων της.

ΤΟ 1912, πλήθος κόσμου υποδέχτηκε τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ενώ το 1917 αποδοκιμάστηκε έντονα ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος.

ΚΑΤΑ τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου όταν το νησί πέρασε στη δικαιοδοσία των Γερμανών, βομβάρδισαν το 1944 την ανατολική πλευρά της προκαλώντας σοβαρές ζημιές.

ΦΥΣΗ και άνθρωποι λες και βάλθηκαν να σπείρουν την καταστροφή.

Ο φωτισμός της θυμίζει περιβάλλον της χειρότερης πόλης του κόσμου. Του Λονδίνου.

ΑΥΤΟ το ημίφως παράλληλα με την ερήμωση την κάνει σκληρή και αφιλόξενη.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ, ξύλινα τοιχία βαμμένα πράσινα και δεμένα πάνω στα δέντρα (!) έχουν σημαδέψει την είσοδο του Ιστορικού κτηρίου του Αρχείου χωρίς να γνωρίζει κανείς την χρησιμότητα μια τέτοιας «γιουσουρούμ» κατασκευής.

Η διάχυτη απειλητική ρευστότητα έχει απλωθεί, στα γύρω από αυτήν, εγκαταλειμμένα κτίρια που στέκουν βουβά  και ας έσφυζαν από ζωή πριν από χρόνια

ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ απογοητευτικό να προτείνουν συμπολίτες μας (δείχνοντας έτσι την απελπισία τους) «Πιο καλά να την κάνουν ολόκληρη  νηπιαγωγείο και παιδική χαρά, παρά το χάλι που επικρατεί σήμερα».

ΜΟΝΟ οι ιστορικοί πανύψηλοι φοίνικες συνεχίζουν να τη στολίζουν, συμβάλλοντας  στο  κυρίαρχο νεοκλασικό ύφος της.

ΤΟ εντυπωσιακό είναι η πλήρης απαξίωση του δημόσιου χώρου.

Η αδιαφορία μας για κάθε τι που αποτελεί ιδιοκτησία όλων μας.

ΠΩΣ αλήθεια καταφέραμε και  καταντήσαμε  την πλατεία μας χώρο ανοίκειο, εχθρικό που αποθεώνει το ατομικό και υποβαθμίζει, για να μην πει κανείς χλευάζει, το συλλογικό όταν στο μακρινό παρελθόν επικρατούσε  η έννοια  της συλλογικής ευθύνης;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ εικόνες όπου κανείς δεν σέβεται κανέναν και είναι πραγματικά  συγκλονιστική η απουσία του Δήμου.

Η πλατεία  Μιαούλη αποτελεί κοινό αγαθό.

ΑΝΗΚΕΙ ανεξαιρέτως σε όλους μας  και είναι τρανταχτή  απόδειξη της συνεισφοράς, των στερήσεων, της αβάσταχτης και άνισης προσπάθειας των προγόνων μας να  ορθοποδήσουν επιτέλους το νησί.

 ΈΧΟΥΜΕ λησμονήσει αυτήν τη διάσταση, αυτόν τον ανεκτίμητο ρόλο στη ουσιαστική υπόσταση της Σύρου.

Η παρούσα δημοτική αρχή έδειξε τις προθέσεις της.

ΚΑΙ η πλατεία αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα.

ΕΝ’ ΟΨΕΙ εκλογών θα ακούσομε ξανά υποσχέσεις που εντυπωσιακά δεν τηρήθηκαν.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΟΣ να πιστέψουμε ότι θα προσανατολιστεί  προς το συλλογικό κέρδος.

 ΕΙΝΑΙ άθλος κυριολεκτικά ότι κατάφερε πέντε σχεδόν χρόνια να εξαϋλωθεί  το  όφελος του συνόλου  για το ατομικό με αποτέλεσμα και η ποιότητα του δημόσιου χώρου να αντικατοπτρίζει το μέγεθος αναφοράς  του πολιτιστικού μας παρόντος.

ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ δεν τα χτίζουμε για να ποζάρουμε στο φωτογραφικό φακό ή στις κάμερες και να αυτό-επαιρόμαστε στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

ΤΑ χτίζουμε γιατί αποτελούν ένα ανοιχτό παράθυρο προς το μέλλον,

ΓΙΑΤΙ είναι ο ομφάλιος λώρος που συνδέει το παρόν με το μέλλον μας ,

ΓΙΑΤΙ παρουσιάζουν τους οικοδομημένους κόπους μιας ολόκληρης γενιάς και ίστανται εκεί, στον χώρο και στο χρόνο, για να διηγούνται στους επόμενους την ιστορία και τις θυσίες της.

ΑΥΤΗ η πενταετία ούτε θυσίες, ούτε αφηγήσεις για τις επόμενες γενεές, έχει.

ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ μόνο τη συστηματική εξάλειψη της ιστορίας και του καλού γούστου.

Η προχειρότητα  συντελεί στο να αλλάξει επί τα χείρω η εικόνα της Ερμούπολης και η ποιότητα ζωής των κατοίκων της.

Ο αρχιτεκτονικός πλούτος της βρίσκεται στο έρμαιο των ημιμαθών.

ΑΠΑΞΙΩΣΗ και  εξαφάνιση των αρχιτεκτονικών μας θησαυρών με λόγια μόνο που  αποτελούν το καλύτερο άλλοθι έναντι μιας κοινωνίας που έχει στερηθεί την ευμάρεια, που διψά για ανάπτυξη και ευζωία  και θα κάνει τα πάντα για να τα αποκτήσει.

ΣΗΜΕΡΑ,  γινόμαστε μάρτυρες μιας μουντής παραμορφωτικής πόλης όπου  ακατάληπτα μικροπολιτικά συμφέροντα, επέβαλλαν σε ένα τόπο με βαριά ιστορία, ένα μη-πρόσωπο.

ΕΠΕΙΔΗ εξέλειπεν η παιδεία και η πολιτική βούληση.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ κατάπτωση ενοχλεί περισσότερο, καθώς είναι «ευλογημένη», επισήμως «αθέατη»  και κομμάτι της ιστορικής  αξίας, ότι όλοι οι κανόνες ισχύουν για τους άλλους και κανένας για εμάς.

Η εικόνα αυτή δεν θεωρείται εικόνα για πολιτισμένη πόλη!